Gaz cieplarniany (szklarniowy, z ang. GHG – greenhouse gas) – gazowy składnik atmosfery będący przyczyną efektu cieplarnianego. Gazy cieplarniane zapobiegają wydostawaniu się promieniowania podczerwonego z Ziemi, pochłaniając je i oddając do atmosfery, w wyniku czego następuje zwiększenie temperatury powierzchni Ziemi. W atmosferze występują zarówno w wyniku naturalnych procesów, jak i na skutek działalności człowieka.
Spis treści |
Do gazów cieplarnianych zalicza się:
Wpływ gazu na efekt cieplarniany zależy od zdolności pochłaniania promieniowania podczerwonego i ilości tego gazu w atmosferze. Przykładowo, metan silniej niż dwutlenek węgla pochłania promieniowanie podczerwone, ale ilość jego w atmosferze jest mniejsza, co ma wpływ na ogólnie mniejszy wpływ tego gazu na efekt cieplarniany.
| Gaz | Poziom przed 1750 | Obecny poziom | Wzrost od 1750 | Wymuszanie radiacyjne (W/m2) |
|---|---|---|---|---|
| Dwutlenek węgla | 280 ppm | 387ppm | 104 ppm | 1,46 |
| Metan | 700 ppb | 1745 ppb | 1045 ppb | 0,48 |
| Podtlenek azotu | 270 ppb | 314 ppb | 44 ppb | 0,15 |
| CFC-12 | 0 | 533 ppt | 533 ppt | 0,17 |
Ilość dwutlenku węgla wydzielanego do atmosfery ze źródeł naturalnych 40-krotnie przewyższa tą związaną z aktywnością ludzi[1]. Występowanie innych od powyższych danych wynika z odmiennego zdefiniowania naturalnych źródeł emisji gazów cieplarnianych[2]. W okresach dłuższych niż kilka lat te ogromne ilości były kompensowane przez procesy naturalne, takie jak wietrzenie skał i fotosynteza. W wyniku czego przed masowym spalaniem paliw kopalnych przez człowieka ilość dostarczanego i odbieranego dwutlenku węgla z atmosfery równoważyła się, w wyniku czego stężenie atmosferyczne dwutlenku węgla pozostawało na poziomie od 260 do 280 ppm w czasie 10000 lat między maksimum ostatniego zlodowacenia a początkiem rewolucji przemysłowej[3].
Do naturalnych źródeł emisji gazów cieplarnianych zalicza się:
Do źródeł emisji powodowanych działalnością człowieka zalicza się m.in.[5]:
Od roku 1750 człowiek zwiększył stężenie dwutlenku węgla i innych gazów cieplarnianych w atmosferze. Stężenie w przypadku dwutlenku węgla zwiększyło się o 104 ppm.[6]
Ogólnoświatowa emisja dwutlenku węgla w 2011 wyniosła 33,5 Gt, w tym Chiny 8,3 (25%), USA 6,1 (18%), Indie 1,7 (5%), Rosja 1,7 (5%), Japonia 1,3 (4%), Niemcy 0,8 (2,2%)[7][8].
W Unii Europejskiej w 2005 z ogólnej emisji 4543 Mt na sektor energetyczny przypadło 1569,4; transport 1246,6; przemysł 942,9; gospodarstwa domowe 482,0; usługi 276,5; inne 26,0 Mt[8]. Ogółem emisja CO2 od roku bazowego protokołu z Kioto (1990) wzrosła ok 49%[9].
W środowisku naukowym wciąż nie ma jednomyślności odnośnie wielkości wpływu człowieka na zmiany klimatu za pomocą emisji gazów cieplarnianych.
Nie uwzględniając użytkowania lasów i gruntów emisja CO2 w 1988 r. była najwyższa i osiągnęła 565 Mt ekwiwalentu CO2. W latach 1988-1990 emisja ta spadła do 454 Mt ekwiwalentu CO2 rocznie. Od 1999 r. poziom ten nie przekracza 400 Mt ekwiwalentu CO2 rocznie. W 2008 r. było to 394 Mt ekwiwalentu CO2 (bez uwzględnienia użytkowania gruntów i lasów)[10].
| |||||||||||||||||||||||||||
