Geografia Unii Europejskiej
Spis treści |
Unię zamieszkuje 498,8 mln obywateli, co daje 3 miejsce na świecie (za Indiami, przed Stanami Zjednoczonymi).[potrzebne źródło] Gęstość zaludnienia to 114 osób na kilometr kwadratowy.
Najludniejsze są Niemcy, najmniej ludności ma Malta.
 | Ta sekcja od 2011-08 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Struktura wieku (w 2006):
Współczynnik urodzeń: 10,5 urodzeń/1000 mieszkańców
Umieralność: 9,6 zgonów/1000 mieszkańców
Saldo migracji 3,6 migranta/1000 mieszkańców
Małżeństwa: 4,8 małżeństw/1000 mieszkańców
Rozwody: 2 rozwody/1000 mieszkańców
 | |
|---|---|
| Unia Europejska na skróty | |
• Agencje UE | • Lizbona |
Stosunek płci: 0,96 mężczyzny/kobietę
Długość życia:
Umieralność noworodków: 4,5 zgonów/1000 urodzeń żywych
Liczba dzieci na 1 kobietę: 1,52
Urodzenia dzieci poza małżeństwem: 33%
| Lp. | Miasto | Ludność | Zdjęcie |
|---|---|---|---|
| 1. |  Londyn | 7 421 209 |  |
| 2. |  Berlin | 3 405 483 |  |
| 3. |  Madryt | 3 250 000 | _06.jpg) |
| 4. |  Rzym | 2 553 873 |  |
| 5. |  Paryż | 2 153 600 |  |
| 6. |  Bukareszt | 1 930 390 |  |
| 7. | Hamburg | 1 750 194 |  |
| 8. |  Warszawa | 1 702 139 |  |
| 9. |  Budapeszt | 1 698 106 |  |
| 10. |  Wiedeń | 1 631 082 |  |
Ponadto m.in.: Neapol, West Midlands (Birmingham-Wolverhampton), Lizbona, Hamburg, Monachium, Lille-Kortrijk.
 | Ten artykuł należy dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi: zweryfikować treść i dodać źródła, usunąć flagi, ilu Finów mieszka w Hiszpanii, że pojawia się obok nich flaga hiszpańska? (itp. absurdy); czemu na liście są tylko narody europejskie, a nie ma np. Hindusów (w samej Wlk. Brytanii ok. 1 mln). Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
Ciężko oszacować ile dokładnie jest reprezentantów danej grupy narodowościowej. Przykłady problemów: Francuzi utożsamiają narodowość z obywatelstwem, więc każdy obywatel jest Francuzem, a pomija się czy dana osoba uważa się za Alzatczyka, Baska, Polaka czy Algierczyka; możliwość podwójnego przelicznika – poza wspomnianym przykładem – 1 milion Polaków we Francji dodane będzie zarówno do Francuzów jak i do Polaków; pojawia się też problem nowej emigracji – Polacy wyjeżdżający do Irlandii są zarówno liczeni jako obywatele Polscy – bo tutaj mają zameldowanie i są uwzględniani w statystykach, ale też, a jeżeli się zarejestrowali w Irlandii – także i tam. Ciężko jest oszacować – ze względu na swobodę podróżowania i pracy – ile dokładnie ludzi mieszka w danym regionie. Dane statystyczne zmieniają się z biegiem lat.
Narody Unii Europejskiej:
Z podaniem maks. 5 krajów, w których żyją przedstawiciele danej narodowości.
, 
, , ok. 75 mln), 
, , 
, ok. 60 mln), , , ok. 60 mln), ok. 44 mln), , , , 
ok. 42 mln), , , ok. 36 mln), , , ok. 20 mln), , , , ok. 14 mln), , 
, ok. 12 mln)
, 
, ok. 11 mln)
, , , ok. 11 mln)
, , , , 
ok. 10 mln)
, 
, , ok. 8 mln), , ok. 7 mln)
, , , , ok. 7 mln), ok. 6 mln), , , ok. 5,5 mln)
, , , , ok. 5 mln), , , , ok. 5 mln) ok. 5 mln), , , , 
, ok. 5 mln), ok. 4 mln), , ok. 4 mln) ok. 3,5 mln), ok. 2,5 mln), , , 
ok. 4 mln) ok. 2,5 mln)
, , , , ok. 2 mln), , ok. 1,5 mln), , , , ok. 900 tys.)
, , ok. 400 tys.), , , ok. 350 tys.)W wykazie: nie uwzględniono odrębnie Cypryjczyków (Greków cypryjskich); Belgowie podzieleni na Walonów i Flamandów; Flamandowie uznani za odrębny naród, a nie za grupę narodu holenderskiego; Galisyjczycy, Baskowie i Katalończycy potraktowani jako narody równoprawne z Hiszpanami w Hiszpanii; nie uwzględniono narodu brytyjskiego, Anglicy, Szkoci, Irlandczycy, Walijczycy oddzielnie.
Mniejszości narodowościowe mieszkające na terytorium Unii Europejskiej: Romowie, Lapończycy, Fryzowie, Alzatczycy, Korsykanie, Serbołużyczanie, Bretończycy, Farerowie i inne.
Mniejszości etniczne: Łemkowie (Polska), Kornwalijczycy (Wielka Brytania), Manx (Wielka Brytania), Egipcjanie Bałkańscy (np. Grecja), Arumuni (Bałkany), Aragończycy (Hiszpania) i inne.
Duże mniejszości narodów państw ościennych: Albańczycy (np. Grecja), Rosjanie (np. Łotwa, Estonia), Turcy[1] (np. Bułgaria), Ukraińcy (np. Polska), Białorusini (np. Polska).
Narody żyjące na przestrzeni dziejów w Europie, których państwo nie jest członkiem UE: Żydzi (np. Polska, Francja), Ormianie (np. Francja, Polska, Grecja).
Narody, które przybyły do Europy w XX wieku, jako emigranci ekonomiczni lub emigranci z kolonii państw europejskich: Arabowie (np. Francja, Niemcy, Wielka Brytania, Włochy), Turcy (np. Niemcy), narody subkontynentu indyjskiego: Indusi, Pendżabczycy, Bengalczycy, Pasztuni, Beludżowie i inni (głównie Wielka Brytania), Afrykańczycy (np. Francja, Niemcy, Wileka Brytania, Dania), Latynoamerykanie (np. Hiszpania), Wietnamczycy (np. Czechy, Niemcy, Polska), Chińczycy (np. Wielka Brytania), narody Karaibów (głównie Wielka Brytania), Asyryjczycy (np. Szwecja), Filipińczycy (np. Wielka Brytania, Włochy, Niemcy), Kurdowie (np. Niemcy, Holandia), Berberowie (np. Francja, Hiszpania), Japończycy (Wielka Brytania, Niemcy).
Specyficzna demografia terytoriów będących częścią UE, ale leżących poza kontynentem europejskim: Murzyni, Indianie, Mulaci, Kreole.
Najwięcej osób mówi na co dzień w języku niemieckim. język angielski jest najbardziej rozpowszechniony wśród obywateli UE. Językami roboczymi są angielski, francuski i niemiecki.
Obowiązują trzy alfabety: łaciński, grecki, cyrylica (wersja bułgarska).
Większość ludności zamieszkującej Europę to chrześcijanie. Wywarło ono i wywiera wciąż największy wpływ na Europę. W polityce krajów członkowskich istnieje jednak silny rozdział państwa od kościoła. W Unii Europejskiej funkcjonują 3 modele stosunków między państwem a wspólnotami religijnymi: ostra separacja- organizacje religijne traktowane są na równi z innymi organizacjami (Francja), przyjazny rozdział- podstawą są dwustronne umowy o charakterze konkordatowym (Niemcy, Austria), unifikacja- brak formalnego rozdziału, decyzje polityczne państwa ingerują w wewnętrzne sprawy Kościoła (Wielka Brytania- tu nawet monarcha stoi na jego czele, Dania, Szwecja, Grecja).[potrzebne źródło]
Zobacz też: Kościół Rzymskokatolicki wobec integracji europejskiej
UE zajmuje obszar 4 422 773 km2. Geograficznie leży na 5[2] kontynentach: w Europie (większość terytorium), w Azji (Cypr (wyspa)), w Afryce (m. in: Reunion, Ceuta), w Ameryce Południowej (Gujana Francuska), w Ameryce Północnej (m. in: Martynika). Suma terytoriów państw członkowskich daje 7 miejsce pod względem powierzchni (za Australią, przed Indiami) i stanowi 3% powierzchni lądu. Największa powierzchniowo jest Francja, najmniejsza Malta.
Zobacz też:Terytoria specjalne państw członkowskich Unii Europejskiej
| Kraj | Oficjalny status kandydata do UE | Data wniosku o członkostwo | Stowarzyszenie rozpoczęcie negocjacji | Stowarzyszenie podpisanie | Stowarzyszenie wejście w życie | Negocjacje o członkostwo | Liczba zamkniętych rozdziałów negocjacyjnych | Przewidywana data zakończenia negocjacji | Przewidywana data wejścia do UE | Strefa wolnego handlu | Unia celna |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Chorwacja[18] |  od czerwca 2004 | 2003 | 2000 | [19] Październik 2001 | 2005 | od 3 października 2005 | 33/33 (negocjacje zakończone) | 30 czerwca 2011[20] | 1 lipca 2013[20] | od 2005 | |
 Turcja[21] | od 1999 roku | 14 kwietnia 1987 | 1959 | Ankara Agreement[22] 1963 Custom union 1995 | 1996 Custom union | od 3 października 2005 | 1/33 (nie wliczone rozdziały: Instytucje, Inne)[23] |  | | od 1996 | od 2001 |
 Macedonia[24] | od grudnia 2005 | 22 marca 2004 | 2000 | [19] Od kwietnia 2001 | 2004 | [25] | nie rozpoczęto jeszcze negocjacji | 2012 | 2015 | 2004 |
Zobacz też:Rozszerzenia Unii Europejskiej
Długość linii brzegowej: 150 000 km. Ważniejsze morza opływające UE:
Granice lądowe Unii Europejskiej:
Jeżeli przyjąć francuskie i brytyjskie roszczenia względem Antarktydy (sporne z prawem międzynarodowym i jej obecnym statusem sui generis i jeszcze bardziej sporne przynależność tych terytoriów do UE) lista państw sąsiadujących rozszerza się o:
Uwzględniając całe terytorium UE:
Uwzględniając tylko jego kontynentalną europejską część (bez wysp):
Środek geograficzny UE – ustalony przez Francuski Państwowy Instytut Geograficzny w Paryżu – znajduje się na szczycie wzgórza w powiecie Gelnhausen w Hesji w pobliżu Frankfurtu nad Menem. Jego współrzędne to 9 stopni, 9 minut i 0 sekund długości geograficznej wschodniej i 50 stopni, 10 minut i 21 sekund szerokości geograficznej północnej.
Ważniejsze półwyspy: Skandynawski, Iberyjski, Bałkański, Apeniński, Jutlandzki, Bretoński, Cotentin, Chalcydycki, Peloponez.
Ważniejsze wyspy : Wielka Brytania, Irlandia, Sycylia, Sardynia, Korsyka, Cypr, Kreta, Zelandia, Vendsyssel, Eubea, Fionia, Gotlandia, Sarema, Lesbos, Olandia, Lolland, Hiuma, Rugia, Chios, Anglesey, Bornholm, Madera, Malta, Martynika, Reunion, Gwadelupa, Uznam, Wolin, Muhu, Langeland, Helgoland, Harris, Lewis, Teneryfa, Skye, Soisalo, Gran Canaria, Rodos, Mainland, Mull, Chios, Kefalinia, São Miguel, La Palma, Islay, Korfu, Wyspa Man, Lemnos, Arran, Zakintos, Terceira, Thasos, Wight, Jura, South Uist, North Uist, Kos, Leukada, El Hierro, Kíthira, Ikaria, Elba, Skyros, Yell, Muhu, Tinos, Paros, Fehmarn, Samotraka, Melos, Kea, Ios, Amorgos, Kalymnos, Mykonos, Salamina, Vormsi, Leros, Kasos, Alonissos, Tilos, Patmos, Karsibór, Kozłoduj.
Ważniejsze archipelagi: Wyspy Kanaryjskie, Azory, Baleary, Hebrydy Zewnętrzne, Szetlandy, Wyspy Jońskie, Wyspy Alandzkie, Orkady.
| Lp | Kraj | Szczyt | Zdjęcie | Wysokość | Łańcuch górski |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | | Mont Blanc |  | 4811 m n.p.m. | Alpy |
| 2 | (*) | Dufourspitze |  | 4634 m n.p.m. | Alpy |
| 3 | (*) | Matterhorn |  | 4478 m n.p.m. | Alpy |
| 4 | | Barre des Écrins |  | 4102 m n.p.m. | |
| 5 | | Gran Paradiso |  | 4061 m n.p.m. | |
| 6 | | Monte Viso |  | 3841 m n.p.m. | |
| 7 | | Grossglockner |  | 3797 m n.p.m. | |
| 8 | | Mulhacén |  | 3479 m n.p.m. | |
| 9 | | Pico de Aneto |  | 3404 m n.p.m. | |
| 10 | | Marmolada |  | 3342 m n.p.m. | |
| 11 | | Etna |  | 3323 m n.p.m. | |
| 12 | () | Piton des Neiges |  | 3070,5 m n.p.m. | |
| 13 | | Parseier Spitze |  | 3036 m n.p.m. | |
| 14 | | Zugspitze |  | 2963 m n.p.m. | |
| 15 | | Musała |  | 2925 m n.p.m. | |
| 16 | | Olimp | .jpg) | 2917 m n.p.m. | |
| 17 | | Corno Grande |  | 2912 m n.p.m. | |
| 18 | | Triglav |  | 2863 m n.p.m. | |
| 19 | | Gerlach |  | 2655 m n.p.m. | |
| 20 | | Picos de Europa |  | 2648 m n.p.m. | |
| 21 | () | Piton de la Fournaise |  | 2631 m n.p.m. | |
| 22 | | Moldoveanu |  | 2544 m n.p.m. | |
| 23 | | Rysy |  | 2503 m n.p.m. | |
| 24 | | Botew |  | 2376 m n.p.m. | |
| 25 | | Pietrosul |  | 2303 m n.p.m. | |
| 26 | | Kebnekaise |  | 2117 m n.p.m. | |
| 27 | | Śnieżka |  | 1602 m n.p.m. | |
| 28 | (.svg){kind=small} ) | Soufrière |  | 1467 m n.p.m. | |
| 29 | ( ) | Montagne Pelée |  | 1397 m n.p.m. | |
| 30 | | Halti Háldi |  | 1328 m n.p.m. |
(*) Kraje spoza UE
Ważniejsze łańcuchy górskie:
Większe niziny: Padańska, Polska, Niemiecka, Angielska, Rumuńska, Wielka Nizina Węgierska, Czarnomorska, Naddunajska- Bułgaria, Naddunajska- Słowacja.
Depresje: Zuidplaspolder (Holandia), The Fens (Wielka Brytania), Neuendorf (Niemcy), delta Rodanu (Francja), Żuławy Wiślane (Polska).
Wyżyny: Bawarska, Czesko-Morawska, Małopolska, Lubelska, Transylwańska, Gujańska.
Większe rzeki: Dunaj, Ren, Łaba, Wisła, Dźwina, Loara, Tag, Duero, Niemen, Moza, Ebro, Odra, Pad, Rodan, Vilaine, Charente, Garonna, Adour, Mondego, Torne, Dalälven, Kemijoki, Kymi, Narwa, Parnawa, Warnow, Drawa, Morawa, Lech, Izara, Tamar, Avon, Sekwana, Touques, Orne, Clyde, Dee, Segura, Tyber, Adyga, Alfios, Göta älv, Skalda, Tyne, Tweed, Maroni, Oyapock, An tSionna.
Większe jeziora: Wener, Saimaa, Pejpus, Wetter, Melar, Bodeńskie, Genewskie, Garda, Como.
Lodowce : największe lodowce znajdują się w Górach Skandynawskich, Alpach i Pirenejach.
Unia poprzez swój ogromy obszar i posiadanie terytoriów na kilku kontynentach posiada zróżnicowany klimat – od podbiegunowego po równikowy. Jednak przeważająca większość terytorium leży w klimacie morskim, kontynentalnym i śródziemnomorskim.
Czynne: Stromboli, Etna, Amiata, Wezuwiusz, Vulcano, Santoryn, Teide, Piton des Neiges, Soufrière.
Układ gleb w Europie ma charakter mozaikowy. Główne gleby w Unii Europejskiej:
Zobacz też: Systematyka gleb
Zobacz też: parki narodowe w Polsce, parki narodowe Europy.
| |||||||||||||||||||||||
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg)
