Golęszycy, Gołęszycy, Golęszyce, Gołęszyce, Gołężyce (cz. kmen Holasiců, Holasicové[1], niem. Golensizen) – słowiańskie plemię z grupy lechickiej, żyjące we wczesnym średniowieczu na południu późniejszego Górnego Śląska u źródeł Odry, na południowy wschód od pasma Jeseników, na północny zachód od źródeł rzeki Wisły.
Po raz pierwszy wymienione w poł. IX wieku w Geografie Bawarskim razem z innymi zasiedlającymi późniejszy Śląsk plemionami słowiańskimi. Od strony północnej poprzez bagniste tereny sąsiadowało z Opolanami, na zachód od Odry sąsiadowało być może z plemieniem Głubczyców/Lupiglaa (?), od strony wschodniej poprzez gęsty las rozciągający się między górną Wisłą i Sołą z plemieniem Wiślan, zaś od strony południowej za niezamieszkałym pasem terenu zamieszkiwali Morawianie, którzy w IX wieku zorganizowali się w potężne państwo wielkomorawskie. Wydaje się, że plemię Gołęszyców nie było zbyt silne, wg Geografa Bawarskiego posiadało 5 grodów, a raczej opoli[2], których najważniejszymi ośrodkami były grody w Lubomii (być może najważniejsze), Grodźcu (obecnie czes. Hradec), opisany w 1155 jako Gradice Golenzicezke, Raciborzu (?) , który był najstarszym grodem na terytorium Gołężyców[potrzebne źródło] oraz tzw. Stary Cieszyn (w dzisiejszej wsi Zwierzyniec w gminie Kocobędz, kilka kilometrów na północ od Czeskiego Cieszyna). Na terytorium plemiennym znajdowały się również mniejsze grody: w Syrynii, Krzyżkowicach, czy w Międzyświeciu[3].
W latach 80. lub na początku lat 90. IX wieku zniszczeniu uległo kilka grodów gołęszyckich jak i wielu innych znajdujących się na terenie późniejszych Śląska i Małopolski. Dokonać tego mogło jedynie państwo wielkomorawskie, któremu przypisuje się polityczne podporządkowanie tychże terenów w latach następnych, co jednak zostało w ostatnich latach podważone[4]. Po zniszczeniu grodu w Kocobędzu centrum osadnicze w tej części terytorium plemiennego przeniosło się na wzgórze po drugiej stronie Olzy, obecnie zwane Górą Zamkową. W 907 roku w wyniku najazdów madziarskich (907) upadło państwo wielkomorawskie, po czym tereny gołęszyckie mogły przejść w orbitę wpływów czeskich. U schyłku X wieku tereny zamieszkiwane przez Golęszyców stanowiły pole rywalizacji państw Piastów i Przemyślidów czeskich. W latach 990-1032 leżały w obrębie państwa Bolesława I Chrobrego i Mieszka II. Stanowiły ciągły przedmiot sporów polsko-czeskich. Po 5-letniej wojnie stoczonej w latach 1132-1137 pomiędzy Bolesławem Krzywoustym i Sobiesławem I zawarto pokój kłodzki, w wyniku którego ziemie te zostały podzielone pomiędzy oba państwa. Znaczna ich część, wraz z resztą Śląska, znalazła się w granicach państwa polskiego (kasztelania raciborska oraz cieszyńska), a pozostała część w granicach Czech (dzisiejszy Śląsk Opawski).
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
