| Gurbanguly Berdimuhamedow | |
 | |
| Data i miejsce urodzenia | 29 czerwca 1957 Babarab |
| 2. Prezydent Turkmenistanu | |
| Przynależność polityczna | Partia Demokratyczna Turkmenistanu |
| Okres urzędowania | od 14 lutego 2007 |
| Poprzednik | Saparmyrat Nyýazow |
| pełniący obowiązki Prezydenta Turkmenistanu | |
| Przynależność polityczna | Partia Demokratyczna Turkmenistanu |
| Okres urzędowania | od 21 grudnia 2006 do 14 lutego 2007 |
| Poprzednik | Öwezgeldi Ataýew |
| Następca | on sam jako prezydent |
| Wicepremier Turkmenistanu | |
| Przynależność polityczna | Partia Demokratyczna Turkmenistanu |
| Okres urzędowania | od 2001 do 21 grudnia 2006 |
Gurbanguly Mälikgulyýewiç Berdimuhamedow (do czerwca 2007 r. stosowano pisownię nazwiska Berdimuhammedow[1]; polskie media często podają transkrypcję zrusyfikowanego zapisu imienia i nazwiska: Гурбангулы Мяликгулыевич Бердымухаммедов – Kurbanguły (Gurbanguły) Berdymuchammedow; ur. 29 czerwca 1957 w Babarabie) – turkmeński polityk, prezydent Turkmenistanu od 14 lutego 2007, od 21 grudnia 2006 do 14 lutego 2007 pełniący obowiązki prezydenta.
Spis treści |
Gurbanguly Berdimuhamedow urodził się w 1957 w miejscowości Babarab w wilajecie achalskim. W 1979 ukończył Turkmeński Państwowy Instytut Medyczny i rozpoczął pracę jako lekarz dentysta. Ukończył również medyczne studia magisterskie w Moskwie.
W czasach rządów Saparmyrata Nyýazowa, w 1995 Berdimuhamedow został dyrektorem centrum dentystycznego przy Ministerstwie Zdrowia i Przemysłu Medycznego. W 1997 objął stanowisko ministra zdrowia, a w 2001 funkcję wicepremiera.
Po nagłej śmierci Nyýazowa 21 grudnia 2006[2], który nie zdążył wyznaczyć swego następcy, został mianowany przewodniczącym komisji odpowiedzialnej za przygotowanie i przeprowadzenie ceremonii pogrzebowych, co było pierwszym świadectwem jego silnej pozycji w turkmeńskiej elicie politycznej.
21 grudnia 2006 Berdimuhamedow został mianowany przez Radę Bezpieczeństwa Narodowego p.o. prezydenta, choć stanowisko to zgodnie z procedurą miało przypadać przewodniczącemu parlamentu[3]. Przewodniczący parlamentu, Öwezgeldi Ataýew, został uwięziony i oskarżony o "czyny niegodne zajmowanej funkcji". Wysunięto przeciw niemu zarzuty napastowania, poniżania i podżegania do samobójstwa swojej synowej[4].
Berdimuhamedow razem ze Zgromadzeniem Ludowym Turkmenistanu 26 grudnia 2006 ogłosili przeprowadzenie wyborów prezydenckich w dniu 11 lutego 2007. Wobec autokratycznej specyfiki turkmeńskiego systemu politycznego przeprowadzenie wyborów było działaniem fasadowym, zaś zwycięstwo Berdimuhamedowa przesądzone. Jego pięciu konkurentów do prezydentury pełniło w rzeczywistości rolę kandydatów technicznych; wszyscy oni należeli do rządzącej Partii Demokratycznej Turkmenistanu [5]. Według oficjalnych wyników, Berdimuhamedow w wyborach zdobył ponad 89% głosów, przy frekwencji na poziomie 95%[6]. 14 lutego 2007 został zaprzysiężony na stanowisku prezydenta[7].
Gurbanguly Berdimuhamedow jako głowa państwa w pierwszą podróż zagraniczną udał się w kwietniu 2007 do Arabii Saudyjskiej, gdzie odbył pielgrzymkę do Mekki oraz spotkał się z królem Abdullahem. W następną podróż udał się pod koniec kwietnia 2007 do Rosji, gdzie spotkał się z prezydentem Władimirem Putinem. W maju 2007 Rosja i Turkmenistan ogłosiły plan budowy nowego gazociągu[8].
W polityce wewnętrznej Berdimuhamedow podjął kroki w stronę powolnego odejścia od kultu swego poprzednika i międzynarodowej izolacji kraju. Zezwolił na na dostęp do nieocenzurowanego internetu w stolicy i wprowadził zmiany w systemie nauczania. 20 marca 2007 anulował prawo prezydenta do nadawania nowych nazw miastom, obiektom geograficznym oraz instytucjom[9]. W maju 2007 usunął ze stanowiska wieloletniego szefa prezydenckiej służby bezpieczeństwa, Akmurada Rejepova[10].
W czerwcu 2007 Berdimuhamedow reaktywował działalność Turkmeńskiej Akademii Nauk, zlikwidowanej przez Nijazowa. W kwietniu 2008 prezydent zniósł nazwy dni i miesięcy wprowadzonych przez poprzednika[11]. W maju 2008 zapowiedział zaś przeniesienie złotego posągu Nyýazowa z centrum stolicy, Aszchabadu[12].
26 września 2008 w Turkmenistanie została przyjęta nowa konstytucja, zmniejszająca władzę prezydenta. Prezydent stracił prawo mianowania gubernatorów, burmistrzów miast i członków komisji wyborczej. Zlikwidowana została Rada Ludowa, wyższa izba parlamentu mianowana przez prezydenta, a skład izby niższej został podwojony[13]. Pierwsze wybory parlamentarne na mocy nowej ustawy zasadniczej przeprowadzono 14 grudnia 2008.
