| République de Guinée Republika Gwinei | |||||
| |||||
| Dewiza: (fr.) Travail, Justice, Solidarité (Praca, Sprawiedliwość, Solidarność) | |||||
| Hymn: Liberté (Wolność) | |||||
 | |||||
| Język urzędowy | francuski | ||||
| Stolica | Konakry | ||||
| Ustrój polityczny | republika | ||||
| Głowa państwa | prezydent Alpha Condé | ||||
| Szef rządu | premier Mohamed Saïd Fofana | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe | 77. na świecie 245 857 km² ~0% | ||||
| Liczba ludności (2007) • całkowita • gęstość zaludnienia | 83. na świecie 9 950 670▲ 40,5 osób/km² | ||||
| Jednostka monetarna | frank gwinejski (GNF) | ||||
| Niepodległość | od Francji 2 października 1958 | ||||
| Strefa czasowa | UTC ±0 | ||||
| Kod ISO 3166 | GN | ||||
| Domena internetowa | .gn | ||||
| Kod samochodowy | RG | ||||
| Kod samolotowy | 3X | ||||
| Kod telefoniczny | +224 | ||||
 | |||||
Gwinea (Guinée, Republika Gwinei – République de Guinée) – państwo w zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, graniczące z Gwineą Bissau, Senegalem, Mali, Liberią, Wybrzeżem Kości Słoniowej i Sierra Leone.
Spis treści |
W średniowieczu obszar dzisiejszej Gwinei znajdował się w strefie wpływów Imperium Mali, a od XVI do XIX w. na tym terenie leżało muzułmańskie państwo Fulanów, zwane Futa Dżalon.
Pierwszymi europejskimi kolonizatorami na terytorium dzisiejszej Gwinei byli Portugalczycy (1460 r.). W początkach epoki nowożytnej Gwinea była jednym z największych dostawców niewolników do pracy na plantacjach Ameryki. Od II połowy XIX wieku znajdowała się pod okupacją francuską. W 1886 i w 1889 r. ustalono granice z posiadłościami brytyjskimi i portugalskimi. Od 1904 r. Gwinea wchodziła w skład Francuskiej Afryki Zachodniej.
W 1958 r., na mocy nowej konstytucji, Francja dała swoim koloniom możliwość wyboru między niepodległością albo zachowaniem obecnego statusu. Gwinea wybrała niepodległość, co nastąpiło 2 października tego samego roku.
Po uzyskaniu niepodległości władzę objął Ahmed Sekou Touré. Jego rządy charakteryzowało wprowadzenie socjalizmu (szczególnie w gospodarce), tłumienie wszelkiej opozycji i łamanie praw człowieka. W polityce zagranicznej związał się z blokiem socjalistycznym i z państwami niezaangażowanymi. 26 marca 1984 r. Touré zmarł w Stanach Zjednoczonych po operacji serca. Zastąpił go na krótko premier Louis Lansana Beavogui, lecz ten został obalony 3 kwietnia następnego roku w wyniku zamachu stanu dokonanego przez prezydenta Lansanę Conté. Conté zaczął odchodzić od socjalizmu i wypuścił wielu więźniów politycznych, jednak jego władza nadal była dyktatorska. Pierwsze wolne wybory w historii kraju odbyły się dopiero w 1993 r. Wygrał je Conté przed liderem opozycji Alphą Condé. Dwa lata później odbyły się pierwsze wolne wybory parlamentarne, które wygrała proprezydencka Partia Jedności i Rozwoju. Opozycja jednak za każdym razem oskarżała rząd o fałszerstwa, a sam Conté był oskarżany o spowodowanie złej sytuacji gospodarczej.
Prezydent Conté zm. 22 grudnia 2008, a ogłoszono to oficjalnie dzień później. W sześć godzin po podaniu informacji o śmierci Conté do publicznej wiadomości kapitan Moussa Dadis Camara ogłosił, że władzę przejmuje armia, a on sam stanął na czele powołanej Rady Narodowej na rzecz Demokracji i Rozwoju (CNDD) i mianował się prezydentem kraju. Przeciwnicy reżimu wojskowego, partie polityczne, związki zawodowe i organizacje społeczne, utworzyły wspólną koalicję Forum Żywych Sił Gwinei (Forum des Forces Vives de Guinée). W marcu 2009 przedstawiła ona władzom kalendarz przygotowań wyborczych, proponując organizację wyborów parlamentarnych w październiku, a prezydenckich w grudniu 2009. Camara w sierpniu 2009 wyznaczył datę wyborów prezydenckich na 31 stycznia 2010, nie wykluczając przy tym swego udziału. Opozycja uznała potencjalną kandydaturę Camary za zagrożenie dla wiarygodności wyborów i rozpoczęła planowanie w kraju demonstracji. Odbyła się ona 20 września 2009 na stadionie w Konakry i została krwawo stłumiona przez wojsko. W wyniku pacyfikacji demonstrantów zginęło co najmniej 157 osób. Konsekwencją tych wydarzeń był wzrost napięcia politycznego w kraju. W celu zażegnania kryzysu i wypracowania porozumienia władz z opozycją, misję negocjacyjną z ramienia ECOWAS podjął prezydent Burkina Faso, Blaise Compaoré. W styczniu 2010, po realnej zmianie przywództwa na szczytach władzy, strony osiągnęły kompromis i podpisały porozumienie w sprawie powrotu kraju do rządów cywilnych, utworzenia wspólnego rządu przejściowego i organizacji wyborów w ciągu sześciu miesięcy. W wyniku wyborów prezydentem państwa został Alpha Condé, który objął urząd w grudniu 2010.
Powierzchnia:
Długość granic:
Linia brzegowa: 320 km Liczba mieszkańców: 7466 tys.
Gwinea dzieli się na siedem regionów i 33 prefektury. Stolica, Konakry, jest specjalnym regionem administracyjnym.
| Region | Powierzchnia (km²) | Ludność | Stolica |  | |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Region Boké | 31 186 | 760 119 | Boké | |
| 2 | Region Konakry | 450 | 1 092 436 | Konakry | |
| 3 | Region Faranah | 35 581 | 602 485 | Faranah | |
| 4 | Region Kankan | 72 145 | 1 011 644 | Kankan | |
| 5 | Region Kindia | 28 873 | 928 312 | Kindia | |
| 6 | Region Labé | 22 869 | 799 545 | Labé | |
| 7 | Region Mamou | 17 074 | 612 218 | Mamou | |
| 8 | Region Nzérékoré | 37 658 | 1 348 787 | Nzérékoré |
Mimo bogatych złóż surowców, jest to jedno z najuboższych państw świata. Podstawą gospodarki jest rolnictwo; uprawy kawy, ryżu, manioku, prosa, sorga, bananów. W Gwinei znajduje się 30% wszystkich światowych złóż boksytów, a kraj jest drugim największym eksporterem tego surowca. Inne surowce to rudy żelaza, tytanu, niklu, diamenty i złoto, których eksploatacja jest rozwijana. Istnieje niewielki przemysł skórzano-obuwniczy, drzewny i spożywczy.
Długość linii kolejowych
Główne trasy kolejowe:
W kraju nie funkcjonują połączenia pasażerskie, w transporcie kolejowym dominuje wywóz surowców z kopalni do portów morskich.
Najliczniejszą grupą etniczną w Gwinei są Fulanie (ok. 40% ludności), żyją tu także liczni przedstawiciele ludów Mande (gł. Malinke, Susu). Średni roczny przyrost naturalny wynosi 29‰ (1985-1990). Przeciętna długość trwania życia wynosi 44 lata, a średnia gęstość zaludnienia 25 mieszkańców na km². Najgęściej zaludniony jest obszar masywu Futa Dżalon. W miastach mieszka 26% ludności. Główne miasta to: Konakry, Kankan, Kindia i Labé.
Religie (2005):
| |||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||
