| Helsinki Helsingfors | |||
| |||
 Panorama miasta | |||
| Państwo |  Finlandia | ||
| Prowincja |  Finlandia Południowa | ||
| Burmistrz | Jussi Pajunen | ||
| Powierzchnia | 186 km² | ||
| Wysokość | 25 m n.p.m. | ||
| Ludność (2011) • liczba ludności • gęstość • aglomeracja | 591 306 3179 os./km² 1 293 093 | ||
Położenie na mapie Finlandii   Helsinki Helsingfors | |||
| Na mapach: | |||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons | |||
 Hasło Helsinki w Wikisłowniku | |||
| Strona internetowa miasta | |||
Helsinki (fin. Helsinki, szw. Helsingfors, ros. Хе́льсинки, lap. Helsset) – stolica i największe miasto Finlandii oraz regionu Uusimaa. Liczba mieszkańców 591 306[1], aglomeracja – około 1,2 mln. W skład zespołu miejskiego wchodzą: Espoo, Vantaa i Kauniainen. Są głównym ośrodkiem przemysłu, kultury i administracji. Port nad Zatoką Fińską. Uniwersytet założony w 1828 roku. W aglomeracji znajduje się główny fiński port lotniczy Helsinki-Vantaa.
Spis treści |
Oryginalną nazwą miasta jest szwedzka nazwa Helsingfors. Jest ona złożona z dwóch członów: Helsing, który jest nazwą rzeki, nazywającej się obecnie Vantaa oraz fors – wodospad, kaskada. Nazwa rzeki pochodzi prawdopodobnie od szwedzkiego słowa hals oznaczającego miejsce, stąd hälsing to "mieszkaniec tego miejsca"[2]. Nazwa fińskojęzyczna obowiązuje na całym świecie oprócz krajów skandynawskich, gdzie używa się obu form. Po raz pierwszy pojawiła się w druku prawdopodobnie w 1786, w słowniku Kristfrida Ganandera, pisana jeszcze Helsingi. W powszechnym użyciu znalazła się w XIX w., a senat zatwierdził ją w 1819[3].
W helsińskim slangu miejskim Helsinki nazywane są Hesa i Stadi, zarówno przez fińskojęzycznych jak i szwedzkojęzycznych Finów[4].
Na terenie dzisiejszych Helsinek już w XV wieku istniała niewielka osada. Właściwe miasto zostało założone w 1550 roku przez króla Gustawa Wazę. Stało się ono ważnym ośrodkiem handlu. W 1640 roku główne centrum miasta zostało przeniesione na obecne miejsce. Często niszczone przez Rosjan w czasie wojen ze Szwecją. W 1710 roku wybuchła niewielka epidemia. W XVIII wieku nastąpił przyspieszony rozwój miasta. W 1748 roku wybudowano twierdzę Suomenlinna. W 1809 Finlandia stała się częścią Rosji. W celu zmniejszenia wpływów szwedzkich w Finlandii car chciał przenieść stolicę z Turku do Helsinek. Po wielkim pożarze w 1812 roku miasto zostało stolicą kraju. Helsinki zaczęto rozbudowywać na wzór rosyjskiego Petersburga. Wtedy powstało mnóstwo instytucji i budynków klasycystycznych, rozwinął się przemysł. W 1870 roku zbudowano pierwszą linię kolejową. W 1918 roku Helsinki stały się miejscem starć fińskiej wojny domowej pomiędzy komunistami i ich przeciwnikami. W tym samym roku Helsinki stały się stolicą niepodległej Finlandii. Po II wojnie światowej nastąpił bardzo szybki rozwój miasta. W 1952 roku było gospodarzem letnich igrzysk olimpijskich. W 1972 roku podpisano tam traktat KBWE. Miasto stało się modne, a dziś jest jedną z 9 stolic kulturalnych Europy. Po krótkim kryzysie gospodarczym na początku lat 90. XX wieku, miasto powtórnie zaczęło się rozwijać.
W 2007 roku Helsinki były gospodarzem 52. Konkursu Piosenki Eurowizji 2007.
Miasto jest położone na południu kraju, na brzegu Zatoki Fińskiej. Jest położone zarówno na lądzie stałym jak i na archipelagu szkierowym złożonym z około 300 wysp[5], z których najwiękdze to Lauttasaari, Korkeasaari i Seurasaari. Południowa część Helsinek leży na półwyspie Vironniemi.
Podział Helsinek jest wielostopniowy i stosunkowo mało stabilny. Obecnie istniejący powstał w roku 1982 i ze zmianami obowiązuje do dziś. Miasto dzieli się na 8 dystryktów[6], które dzielą się na 34 okręgi podstawowe (peruspiiräit)[7]. Następnym szczeblem podziału są dzielnice (osa-aluet), których jest 137. Najmniejszą jednostką administracyjną jest osiedle (pienalue) - w Helsinkach jest ich 369.
W mieście znajduje się dzielnica Kruununhaka, gdzie znajdują się domy z XVI-XVII wieku, ocalałe z pożaru z 1812 roku.
, główna ulica handlowa
W całym mieście znajduje się ponad 35 muzeów.
W Espoo i Vantaa znajduje się kilka kościołów z okresu średniowiecza, w mieście funkcjonują również inne świątynie.
| Rok | Ludność |
|---|---|
| 1550 | 1500 |
| 1700 | 4000 |
| 1750 | 6000 |
| 1800 | 15 000 |
| 1850 | 50 000 |
| 1875 | 100 000 |
| 1900 | 180 000 |
| 1930 | 400 000 |
| 1950 | 610 000 |
| 1975 | 900 000 |
| 2004 | 1 240 000 |
Helsinki z racji swej roli są największym centrum komunikacyjnym kraju i jednym z największych w tej części świata. Jest ośrodkiem zarówno transportu dalekobieżnego jak i miejskiego. Miasto posiada rozwiniętą komunikację miejską, zarówno szynową, jak i autobusową i lotniczą. Transportem miejskim zawiaduje Helsingin kaupungin liikennelaitos .
Helsińskie metro, najbardziej na północ wysunięty system miejskiej kolei podziemnej na świecie[8] zostało oddane do użytku w roku 1982 i początkowo łączyło Dworzec Centralny z Hakaniemi. Kilkakrotnie wydłużane, dziś łączy stolicę z Vantaa. Całkowita długość linii metra wynosi 21 km a rocznie przewozi ono 56 mln pasażerów[9]. Obecnie trwają prace nad drugim odcinkiem, do Espoo.
Elementem uzupełniającym szybki miejski transport szynowy jest szybka kolej miejska. Jest to sieć aglomeracyjna, składająca się z czterech linii i służy mieszkańcom północnych i zachodnich okolic miasta, łącząc Helsinki z Espoo, Vantaa, Keravą, Riihimäki i Lahti[10]. Obecnie w budowie jest kolej obwodowa Kehärata o długości 18 km, przebiegająca częściowo pod ziemią a mająca połączyć centrum miasta m.in. z Vantaa i portem lotniczym. Koszt projektu to 600 mln euro[11]. Planuje się oddanie trasy do użytku w r. 2014[12].
Centrum Helsinek obsługiwane jest przez tramwaje. Obecnie miejska sieć składa się z dwunastu linii[13] a kilka innych odcinków jest w budowie. Helsinki mają ponadto rozbudowany transport autobusowy,
Helsinki są największym w Finlandii węzłem kolejowym, z którego wyjeżdżają pociągi we wszystkie strony Finlandii i do Rosji. Miasto jest połączone koleją dużych prędkości z Petersburgiem a pociąg Allegro kursuje cztery razy dziennie[14] oraz codziennym połączeniem z Moskwą. Z dworca głównego, największego w Finlandii, dziennie korzysta 200 000 podróżnych[15].
Helsinki mają również największy w Finlandii port pasażerski, z którego wypływają regularnie promy pasażerskie do Sztokholmu, Tallinna (17 rejsów dziennie), Gdyni, Rostocku, Travemünde i Petersburga. W sezonie letnim do portu wpływa 300 statków pasażerskich, które przywożą 300 000 pasażerów[16].
Kijów (Ukraina)
Kopenhaga (Dania)
Moskwa (Rosja)
Nuuk (Grenlandia)
Oslo (Norwegia)
Reykjavík (Islandia)
Sztokholm (Szwecja)
Thorshavn (Wyspy Owcze)
Warszawa (Polska) Szczecin (Polska)
| ||||||||||||||||
| ||||||||||||||||
