| Henryk IV Divina favente clementia Romanorum imperator semper Augustus - z Bożej łaski cesarz rzymski, po wieki August | |
 | |
| Król Niemiec | |
| Okres panowania | od 1056 (do 1065 regencja matki) do 1105 |
| Poprzednik | Henryk III |
| Następca | Henryk V |
| Cesarz Rzymsko-Niemiecki | |
| Okres panowania | od 1084 do 1105 |
| Poprzednik | Henryk III |
| Następca | Henryk V |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | dynastia salicka |
| Urodzony | 11 listopada 1050 |
| Zmarł | 7 sierpnia 1106 |
| Ojciec | Henryk III |
| Matka | Agnieszka z Poitou |
 Galeria w Wikimedia Commons | |
Henryk IV (niem. Heinrich IV., ur. 11 listopada 1050 w Goslar, zm. 7 sierpnia 1106 w Liège) – król niemiecki od 1056 (faktycznie od 1065), cesarz rzymsko-niemiecki od 1084 do swojej abdykacji w 1105 , najstarszy syn cesarza Henryka III i jego drugiej żony Agnieszki z Poitou (Akwitańskiej). Był trzecim cesarzem z dynastii salickiej (zwanej inaczej dynastią frankońską).
W 1056 został koronowany po śmierci swego ojca. Do 1065 władzę w jego imieniu sprawowała matka, cesarzowa Agnieszka. Na początku panowania, bo już w roku 1071 musiał rozprawić się z buntem Sasów.
Popadł w konflikt z papieżem Grzegorzem VII o inwestyturę. Henryk osłabiony wojną domową w Niemczech i ekskomuniką nałożoną na niego przez papieża, chcąc utrzymać się przy władzy, wraz z małym orszakiem udał się do Włoch w celu przebłagania papieża. Zastał go w zamku Kanossa, gdzie w styczniu 1077 roku ukorzył się przed nim, pokutując 3 dni pod murami zamku w worku i boso. Naciskany przez doradców papież zdjął z Henryka klątwę.
Król wrócił do Niemiec, gdzie zastała go nowa wojna. Saska opozycja obrała królem Rudolfa Szwabskiego. Po 3 latach zamieszek wewnątrzniemieckich górę wziął Henryk, który pokonał Rudolfa w 1080 roku, w bitwie pod Hohenmölsen zginął sam antykról. Henryk opanował sytuację w Niemczech. W 1083 roku na czele armii wyruszył do Włoch, by rozprawić się z papieżem. Kolejne papieskie klątwy nie osiągnęły celu, papieża uratowali Normanowie, Grzegorz VII został wygnany do Salerno, gdzie wkrótce zmarł.
W 1084 Henryk został koronowany na cesarza przez antypapieża Klemensa III. Ostatnie dwadzieścia lat panowania Henryka to dalszy okres wojen domowych w Niemczech. W 1085 roku Henryk podarował księciu czeskiemu Wratysławowi koronę królewską. Henryk planował również wyprawę wojenną na Polskę i Węgry, jednak wobec sprzeciwu Sasów nigdy nie doszły one do skutku.
W 1105 roku opuszczony przez ostatnich stronników Henryk został zmuszony do abdykacji. Władzę przejął jego syn Henryk V.
Henryk IV był dwukrotnie żonaty. Pierwszą żoną była Berta Sabaudzka, córka hrabiego Sabaudii Ottona I. Drugie małżeństwo z Eupraksją (po koronacji Adelajdą) było bezpotomne.
Z pierwszego małżeństwa pochodzili:
| Poprzednik Konrad I Konrad II Welf I |  | Książę Bawarii 1053-1054 1055-1061 1077-1096 | | Następca Konrad II Otton II z Supplinburga Welf I |
| Poprzednik Henryk III |  | Król Niemiec 1056-1105 | | Następca Henryk V |
| Poprzednik Henryk III |  | Cesarz Rzymski 1084-1105 | | Następca Henryk V |
