Ignacy Gogolewski (ur. 17 czerwca 1931 w Ciechanowie) − polski aktor teatralny i filmowy, reżyser, scenarzysta.
Jego pierwszą żoną była aktorka Katarzyna Łaniewska, z tego małżeństwa ma córkę Agnieszkę[1].
[edytuj] Biografia artystyczna
Maturę uzyskał w Otwocku i w 1949 rozpoczął studia na wydziale teatralnym w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie, gdzie w 1953 zdał egzamin dyplomowy.
Debiutował rolą Demetriusza w przedstawieniu PWST Sen nocy letniej Williama Szekspira, w reżyserii Jana Kreczmara (premiera 26 stycznia 1953). Pierwszą rolą w zawodowym teatrze był Sekretarz w Lalce Bolesława Prusa w reż. Bronisława Dąbrowskiego (Teatr Polski w Warszawie, 1 stycznia 1954), jednak prawdziwy rozgłos przyniosła mu rola Gustawa w Dziadach Adama Mickiewicza w reż. Aleksandra Bardiniego. Z warszawską sceną związany był do 1959, a później także w latach 1975−1980 i 1992−2000.
Był aktorem Teatru Dramatycznego w Warszawie (1959−1962 i 1968−1971) i Teatru Współczesnego w Warszawie (1965−1968). Był dyrektorem Teatru Śląskiego w Katowicach (1971−1974), Teatru im. Juliusza Osterwy w Lublinie (1980−1985) i Teatru Rozmaitości w Warszawie (1985−1989). Po pożarze tego ostatniego teatru w 1989, Gogolewski na dłuższy czas wycofał się z aktywnego życia zawodowego. Obecnie jest aktorem Teatru Narodowego w Warszawie.
Laureat wielu nagród, m.in. Nagrody im. Aleksandra Zelwerowicza − przyznawanej przez redakcję miesięcznika "Teatr" − za sezon 1999/2000, za rolę Hrabiego Szarma w Operetce Witolda Gombrowicza w Teatrze Narodowym. 22 lipca 1964 roku z okazji 20-lecia Polski Ludowej otrzymał nagrodę państwową II stopnia.[2]
W latach 2005−2006 był prezesem ZASPu.
W 1999 odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski "za wybitne zasługi w pracy artystycznej, za osiągnięcia w działalności na rzecz rozwoju kultury".
W 1992 ukazała się książka Ignacego Gogolewskiego Wszyscy jesteśmy aktorami. Składają się na nią wspomnienia aktora oraz refleksje na temat pracy zawodowej. W 2008 opublikowano wywiad-rzekę Od Gustawa-Konrada do... Antka Boryny, będący swoistą autobiografią filmową i teatralną Gogolewskiego. Książka ujawnia również sporo faktów z życia prywatnego aktora. Rozmowy przeprowadziła Jolanta Ciosek.
Na początku grudnia 2008 został wyróżniony przez Zespół Artystyczny Teatru Polskiego Radia nagrodą Splendor Splendorów[3].
Ignacy Gogolewski bywa czasem określany mianem jednego z ostatnich mistrzów starej szkoły aktorskiej, opierającej się na szacunku dla słowa, dbałości o frazę muzyczną tekstu, uwzględnianiu rytmu prozy i poezji oraz właściwym operowaniu głosem[4]. Co ciekawe, początkowo w szkole teatralnej mówił typową gwarą warszawską, co było rzekomo powodem żartów ze strony kolegów[5].
[edytuj] Postawa w stanie wojennym
W stanie wojennym Ignacy Gogolewski, wówczas dyrektor teatru w Lublinie, zdecydował się złamać bojkot środowiska i podjął współpracę z telewizją publiczną, przenosząc do Teatru Telewizji lubelskie przedstawienia, m.in. wyreżyserowany przez siebie Pierwszy dzień wolności Leona Kruczkowskiego (1982). Później wielokrotnie bronił swej decyzji, uzasadniając ją wykorzystaniem szansy, jaka pojawiła się przed prowincjonalnym teatrem[6].
W stanie wojennym występował w filmach Ryszarda Filipskiego i Bohdana Poręby, krytykował też w prasie aktorów bojkotujących reżim. W 1983 r. w wywiadzie dla pisma "Ekran" mówił: "To środowisko to zgrupowanie niebywale wybujałych indywidualności. Może to była obawa przed nieuniknioną stratą pozycji, jaką w latach 60. ten zawód sobie wywalczył"[7].
[edytuj] Dorobek zawodowy
[edytuj] Wybrane role teatralne
- 1954: Dziady Adama Mickiewicza − Gustaw (reż. Aleksander Bardini, Teatr Polski w Warszawie)
- 1958: Mazepa Juliusza Słowackiego − Mazepa (reż. Roman Zawistowski, Teatr Polski w Warszawie)
- 1959: Beatrix Cenci Juliusza Słowackiego − Giano Giani (reż. Jan Kreczmar, Teatr Polski w Warszawie)
- 1960: Makbet Williama Szekspira − Malkolm (reż. Bohdan Korzeniewski, Teatr Dramatyczny w Warszawie)
- 1961: Król Edyp Sofoklesa − Kreon (reż. Ludwik René, Teatr Dramatyczny w Warszawie)
- 1964: Wiśniowy sad Antoniego Czechowa − Piotr Siergiejewicz Trofimow (reż. Władysław Krasnowiecki, Teatr Narodowy w Warszawie)
- 1965: Kordian Juliusza Słowackiego − Kordian (reż. Kazimierz Dejmek, Teatr Narodowy)
- 1967: Szklana menażeria Tennessee Williamsa − Syn (reż. Izabella Cywińska, Teatr Współczesny w Warszawie)
- 1967: Skiz Gabrieli Zapolskiej − Wituś (reż. Andrzej Łapicki, Teatr Współczesny w Warszawie)
- 1971: Kochanek Harolda Pintera − Ryszard (reż. Jan Bratkowski, Teatr Dramatyczny w Warszawie)
- 1971: Juliusz Cezar Williama Szekspira − Brutus (reż. Ludwik René, Teatr Dramatyczny w Warszawie)
- 1973: Świętoszek Moliera − Tartuffe (reż. Witold Skaruch, Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach)
- 1974: Wesele Stanisława Wyspiańskiego − Poeta (reż. Zbigniew Bogdański, Teatr Śląski w Katowicach)
- 1975: Otello Williama Szekspira − Otello (reż. August Kowalczyk, Teatr Polski w Warszawie)
- 1975: Cyd Pierre'a Corneille'a, w przekładzie Stanisława Wyspiańskiego − Prologus (reż. Ignacy Gogolewski, Teatr Polski w Warszawie)
- 1977: Maskarada Jarosława Iwaszkiewicza − Aleksander Puszkin (reż. Ignacy Gogolewski, Teatr Polski w Warszawie)
- 1983: Fantazy Juliusza Słowackiego − hrabia Fantazy Dafnicki (reż. Ignacy Gogolewski, Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie)
- 1984: Zemsta Aleksandra Fredry − Rejent Milczek (reż. Jan Świderski, Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie)
- 1986: Warszawianka Stanisława Wyspiańskiego − Józef Chłopicki (reż. Ludwik René, Teatr Rozmaitości w Warszawie)
- 1987: Ożenek Nikołaja Gogola − Podkolesin (reż Boris Morozow, Teatr Rozmaitości w Warszawie)
- 1989: Lato w Nohant Jarosława Iwaszkiewicza − Antoni Wodziński (reż. Ignacy Gogolewski, Teatr Rozmaitości w Warszawie)
- 1993: Świętoszek Moliera − Orgon (reż. Jan Bratkowski, Teatr Polski w Warszawie)
- 1993: Szczęśliwe wydarzenie Sławomira Mrożka − Przybysz (reż. Kazimierz Dejmek, Teatr Polski w Warszawie)
- 1995: Krzesła Eugène'a Ionesco − On (reż. Maciej Prus, Teatr Polski w Warszawie)
- 1996: Juliusz Cezar Williama Szekspira − Juliusz Cezar (reż. Maciej Prus, Teatr Polski w Warszawie)
- 2000: Operetka Witolda Gombrowicza − Hrabia Szarm (reż. Jerzy Grzegorzewski, Teatr Narodowy)
- 2001: Na czworakach Tadeusza Różewicza − Laurenty (reż. Kazimierz Kutz, Teatr Narodowy)
- 2002: Kurka Wodna Stanisława Ignacego Witkiewicza − Wojciech Wałpor (reż. Jan Englert, Teatr Narodowy)
- 2004: Ryszard II Williama Szekspira − Jan z Gandawy (reż. Andrzej Seweryn, Teatr Narodowy)
- 2007: Stara kobieta wysiaduje Tadeusza Różewicza − Pan B (reż. Stanisław Różewicz, Teatr Narodowy)
- 2008: Grube ryby Michała Bałuckiego − Onufry Ciaputkiewicz (reż. Krystyna Janda, Teatr Polonia w Warszawie)
- 2009: Diabeł w purpurze Antoine Raulta − Kardynał Mazarin (reż. Romuald Szejd, Teatr Scena Prezentacje w Warszawie)
[edytuj] Reżyseria przedstawień teatralnych
[edytuj] Wybrane role w Teatrze Telewizji
[edytuj] Reżyseria przedstawień w Teatrze Telewizji
[edytuj] Wybrane role filmowe
[edytuj] Wybrane role serialowe
[edytuj] Wybrane role dubbingowe
[edytuj] Reżyseria filmów
[edytuj] Odznaczenia
Przypisy
- ↑ Program Grunt to rodzinka – Katarzyna Łaniewska, Polsat, dostęp na internetowej platformie Ipla
- ↑ Dziennik Polski, rok XX, nr 171 (6363), s. 3.
- ↑ Wielki Splendor - nagrody Teatru Polskiego Radia wręczone. prsa.pl, 2008-12-01. [dostęp 2010-12-06].
- ↑ Ignacy Gogolewski w serwisie culture.pl
- ↑ Piotr K. Piotrowski: 'Ignacy Gogolewski, czyli pół wieku na scenie'. "Gazeta Pomorska" nr 124, 28-05-2004. Wortal teatralny e-teatr.
- ↑ Aktor tłumaczył: "Przecież ja to robiłem dla zespołu, nie dla siebie. Ja miałem ugruntowaną pozycję artystyczną; to zespół lubelski miał szansę pokazać się w telewizji". Fragment wypowiedzi z tekstu Jacka Szczerby "Ja Gustaw, Ty Ignacy", zamieszczonego w "Gazecie Wyborczej" nr 158, 8.07.2008. Cyt. za: e-teatr.pl −polski wortal teatralny
- ↑ Roman Pawłowski: "Gogolewski wygrywa i przeprasza". "Gazeta Wyborcza" nr 72, 26.03.2005. Cyt. za: e-teatr.pl −polski wortal teatralny
- ↑ XXXVIII Krakowski Salon Poezji w Gliwicach.. teatr.gliwice.p, 8 lutego 2009. [dostęp 23 czerwca 2011].
[edytuj] Linki zewnętrzne
[edytuj] Bibliografia