Ijon Tichy – fikcyjna postać literacka, bohater kilkunastu opowiadań i powieści Stanisława Lema (cykl Dzienniki gwiazdowe, Kongres futurologiczny, Wizja lokalna, Pokój na Ziemi).
Etymologia nazwiska Tichego wzięła się stąd, iż jego przodek został nazwany Cichy, ale notariusz, który zapisywał jego nazwisko, seplenił. Cała sprawa jest wyczerpująco wyjaśniona w Podróży dwudziestej ósmej (Dzienniki).
Tichy jest narratorem we wszystkich historiach z jego udziałem. Są to zwykle opowieści o mocnym zabarwieniu satyrycznym, które z powodzeniem można by było określić mianem powiastek filozoficznych na miarę Woltera, tyle że w kostiumie science fiction. Pod postacią satyry Lem porusza bardzo poważne problemy filozoficzne interesujące samego Autora.
Sam pisarz wyjaśnia, że
| „ | Stylizacja głównego bohatera Dzienników, Ijona Tichego, na barona Münchhausena, czy Guliwera, nie była świadomym zabiegiem pisarskim, mojej pracy nie poprzedzały żadne teoretyczne założenia, nie szukałem żadnych prefiguracji, wzorców, paradygmatów, tak jak rzeka nie antycypuje swojego koryta. Moje utwory pisały się same, byłem czymś w rodzaju racjonalnie pracującego medium, ale nie przetwarzałem jakichkolwiek przedustawnie powziętych planów. | ” |
| — Stanisław Lem, strona autora | ||
Na podstawie Dzienników gwiazdowych w 2007 powstał niemiecki serial Ijon Tichy - gwiezdny podróżnik, w którym rolę główną zagrał Oliver Jahn.
