Bezsenność (agrypnia, asomia[1]; łac. insomnia) – zmniejszona ilość bądź jakość snu powstała w wyniku: braku uczucia wyspania pomimo dostatecznej długości snu; częstego oraz przedwczesnego budzenia się, trudności w zaśnięciu.
Przewlekle trwająca bezsenność wpływa negatywnie na nastrój, zachowanie oraz wykonywanie zadań i jest przyczyną uczucia ciągłego zmęczenia; może być również przyczyną pogorszenia się jakości życia.
Według niektórych badaczy bezsenność może mieć rolę w powstawaniu niektórych odmian depresji lub je wywoływać.
Spis treści |
| Bezsenność nieorganiczna | |||
| |||
| Bezsenność pierwotna | |||
| |||
| DiseasesDB | 26877 | ||
| MeSH | D007319 | ||
Do rozpoznania bezsenności pierwotnej dochodzi wtedy, gdy bezsenność występuje co najmniej od miesiąca i nie jest spowodowana żadną chorobą somatyczną, zaburzeniem psychicznym, przyjmowanymi substancjami psychoaktywnymi (leki psychotropowe, alkohol, narkotyki) ani żadną z dyssomni.
Jedną z głównych przyczyn bezsenności pierwotnej jest nieprawidłowa higiena snu. Do prawidłowej higieny snu należy:
Do pierwotnych[a] przyczyn bezsenności zalicza się takie dyssomnie jak zaburzenia rytmu snu i czuwania oraz zespół bezdechu śródsennego oraz wszystkie zaburzenia zaliczane do parasomnii.
Zaburzenia psychiczne mogące wywoływać bezsenność to:
Bezsenność może być objawem klinicznym depresji maskowanej (to jest takiego rodzaju depresji, w którym endogenny zespół depresyjny maskowany jest przez inne objawy)[2].
| Zaburzenia w rozpoczęciu i trwaniu snu (insomnia) | |||
| insomnia organica | |||
| |||
| DiseasesDB | 26877 | ||
| MeSH | D007319 | ||
Bezsenność może występować w przebiegu takich chorób jak:
Przyjmowanie niektórych z substancji psychoaktywnych może spowodować występowanie bezsenności; do tych substancji należą:
W przypadku występowania bezsenności pierwotnej najważniejsze jest nauczenie pacjenta przestrzegania higieny snu; stosowanie leków w jej leczeniu ma niewielkie znaczenie.
W przypadku występowania bezsenności w przebiegu depresji należy zastosować leki przeciwdepresyjne o właściwościach uspokajających takich jak mirtazapina, mianseryna, trazodon czy amitryptylina. Pomocne bywają neuroleptyki o działaniu sedatywnym jak np. chlorprotiksen czy lewomepromazyna.
Leki nasenne krótko zachowują swoją skuteczność – w ciągu dwóch tygodni wzrasta tolerancja organizmu na ich działanie. Jeżeli konieczne jest ich zastosowanie, powinno się ono odbywać krótko, nieregularnie (doraźnie). Najlepiej stosować krótko działające benzodiazepiny (np. temazepam, estazolam), które nie powodują senności na drugi dzień i nie kumulują się w organizmie. Starszym lekiem jest nitrazepam powodujący senność w ciągu dnia. Innymi krótko działającymi lekami psychotropowymi mającymi zastosowanie w leczeniu bezsenności są: zopiklon, zolpidem oraz zaleplon. Przy stosowaniu leków nasennych szybko wzrasta ich tolerancja oraz występuje możliwość wystąpienia bezsenności z odbicia.
Bezsenność może powodować czterokrotne zwiększenie ryzyka choroby niedokrwiennej serca[3].
