Izba Reprezentantów Stanów Zjednoczonych

Ten artykuł lub sekcja wymaga modyfikacji na podstawie najświeższych informacji. Niektóre treści są już na pewno lub najprawdopodobniej nieaktualne. Należy artykuł zweryfikować i adekwatnie go zmienić, a następnie usunąć niniejszy szablon z kodu tego hasła. Artykuł czeka na aktualizację od listopada 2010

Ten artykuł dotyczy izby amerykańskiego parlamentu. Zobacz też: organy o tej samej nazwie w innych państwach.

Izba Reprezentantów
Państwo	Stany Zjednoczone
Rodzaj	niższa izba
Kierownictwo
Speaker	John Boehner (R)
Przewodniczący większości	Eric Cantor (R)
Struktura
Liczba członków	435
Stowarzyszenia polityczne	Partia Demokratyczna (190[+1?]) Partia Republikańska (239[+5?]) Niezależni
Ordynacja	większościowa
Ostatnie wybory	2010 (uzupełniające)
Siedziba
Kapitol Stanów Zjednoczonych Waszyngton
Strona internetowa

Stany Zjednoczone

Ten artykuł jest częścią serii: Ustrój i polityka Stanów Zjednoczonych Ustrój polityczny System prawny Konstytucja Sąd Najwyższy Prezes: John G. Roberts Sądy federalne Prezydent Barack Obama Kolegium Elektorów Wiceprezydent Joe Biden Gabinet Kongres Senat Przewodniczący: Joe Biden Pro tempore: Daniel Inouye Izba Reprezentantów Spiker: John Boehner Partie polityczne Podział terytorialny Wikiprojekt Polityka

Izba Reprezentantów Stanów Zjednoczonych, ang. United States House of Representatives - organ ustawodawczy, izba niższa Kongresu Stanów Zjednoczonych.

Pieczęć Izby Reprezentantów

[edytuj] Wybór członków Izby Reprezentantów

[edytuj] Prawa wyborcze

Członkowie Izby Reprezentantów wybierani są w wyborach powszechnych, w okręgach jednomandatowych. Czynne prawo wyborcze posiadają obywatele amerykańscy, którzy ukończyli 18. rok życia. Konieczna jest dobrowolna rejestracja w spisie wyborców. Bierne prawo wyborcze przysługuje obywatelom amerykańskim, którzy posiadają obywatelstwo od co najmniej 7 lat, zamieszkują w stanie, z którego kandydują i ukończyli 25. rok życia.

[edytuj] Nominowanie kandydatów

Kandydaci do Izby Reprezentantów nominacje partyjne uzyskują w większości stanów w wyniku prawyborów (w 47 z 50 stanów). Poważni kandydaci pochodzą niemal wyłącznie z ramienia Partii Republikańskiej lub Partii Demokratycznej.

[edytuj] Zmiany w liczbie przedstawicieli i gerrymandering

Liczba członków Izby wybierana w poszczególnych stanach

Liczba członków Izby Reprezentantów wybierana przez poszczególne stany może ulegać zmianie. Po przeprowadzanym co 10 lat spisie ludności dokonuje się każdorazowo nowego podziału mandatów na poszczególne stany oraz wytycza nowe granice okręgów wyborczych, każdy stan jednak musi mieć co najmniej jednego przedstawiciela w Izbie Reprezentantów. Najwięcej przedstawicieli w Izbie posiada obecnie stan Kalifornia – 53.

Konstytucja USA stanowi w art. I § 2, że na każdych 30 000 obywateli nie może przypadać więcej niż jeden przedstawiciel. Obecna liczba członków Izby – 435, ustaliła się w roku 1911. Okresowo uległa podniesieniu w 1959 roku po przyjęciu nowych stanów – Hawajów i Alaski – do 437, ale w roku 1963 powrócono do liczby 435 przedstawicieli.

Poza reprezentantami, w Izbie zasiada także jeden stały pełnomocnik (ang. Resident Commissioners) i czterech delegatów. Choć nie mogą oni brać udziału w plenarnym głosowaniu, biorą udział w pracy komisji i korzystają z innych przywilejów Izby. W 1900 przyznano Portoryko prawo wyboru pełnomocnika. Później przyznano prawo wybierania delegatów, którzy nie mają prawa głosu: Dystryktowi Kolumbia (1971), wyspie Guam (1972), Wyspom Dziewiczym (1972) i amerykańskiemu Samoa (1980).

Podczas dokonywania zmian granic okręgów wyborczych często dochodzi do manipulacji, tak aby zapewnić maksymalne poparcie w danym okręgu dla rządzącej partii. Zjawisko to nazywa się gerrymanderingiem, od nazwiska Elbridge'a Gerry'ego, wiceprezydenta USA w latach 1813–1814.

[edytuj] Kadencja i obrady

Kadencja Izby Reprezentantów trwa 2 lata. Izba zgodnie z Konstytucją USA obraduje co najmniej raz w roku. W praktyce w trakcie kadencji odbywają się dwie sesje trwające od stycznia do lipca. Sesja może ulec przedłużeniu, co w praktyce z powodu dużej liczby spraw zdarza się dość często.

[edytuj] Organy

[edytuj] Speaker

Przewodniczący Izby Reprezentantów nazywany jest Speakerem (Spikerem). Wybierany jest przez partię posiadającą większość w Izbie i z niej się wywodzi. Na mocy Ustawy o Sukcesji Prezydenckiej (Presidential Succesion Act) z 1947, Speaker Izby jest drugą po wiceprezydencie osobą, która przejmuje obowiązki Prezydenta USA w wypadku, gdyby nie mógł ich podjąć wiceprezydent.

Obecnie funkcję Speakera Izby pełni: John Boehner z Partii Republikanów.

[edytuj] Obecne kierownictwo Izby

• 

  John Boehner (R-Ohio) – Spiker Izby

• 

  Eric Cantor (R-Wirginia) – Lider większości

• 

  Nancy Pelosi – Lider mniejszości

• 

  Jim Clyburn (D-SC) – Whip większości

• 

  Roy Blunt (R-MO) – Whip Mniejszości

[edytuj] Poprzednie kierownictwo izby (urzędujące do stycznia 2007)

• 

  J. Dennis Hastert (R-Illinois) – Spiker Izby

• 

  John Boehner (R-Ohio) – Lider większości

• 

  Nancy Pelosi (D-Kalifornia) – Lider mniejszości

• 

  Roy Blunt (R-Missouri) – Whip większości

• 

  Steny Hoyer (D-Maryland) – Whip mniejszości

[edytuj] Komisje

Istnienie komisji ukształtowała praktyka działalności Izby pomimo tego, że nie są przewidziane w Konstytucji. Są to pomocnicze ciała kolegialne, których zadaniem jest opiniowanie i praca nad projektami przedłożonymi Izbie. Kierownictwo nad komisjami obejmują przedstawiciele partii posiadającej większość w Izbie. Najczęściej właśnie w komisjach ma miejsce działalność lobbingowa.

Największą z komisji jest Komisja Ogólna, w której skład wchodzą wszyscy członkowie Izby. Poza tym działa 20 komisji stałych, które zakresem kompetencji obejmują różne obszary życia (np. Komisja ds. rolnictwa, Komisja spraw zagranicznych). Komisje stałe mają uprawnienia do kontroli działań rządu w obszarze swojej działalności. W tym celu mogą zwoływać posiedzenia, na których posiadają uprawnienia do przesłuchiwania świadków pod groźbą odpowiedzialności karnej.

Oprócz tego istnieje Komisja do spraw wywiadu, nie jest ona jednak zaliczana do komisji stałych.

Izba może tworzyć również wespół z Senatem "wspólne komisje" (joint committees) oraz "komisje uzgadniające" (conference committees). Tworzone są też komisje zadaniowe do zbadania określonych zagadnień.

Komisje dzielą się na podkomisje.

[edytuj] Pozycja ustrojowa

Schemat procesu ustawodawczego

[edytuj] Uprawnienia legislacyjne

Izba Reprezentantów stanowi wraz z Senatem podstawowe źródło obowiązującego prawa krajowego (federalnego). Projekt ustawy może wnieść każdy z członków Izby. Projekty ustaw mogą być autorstwa członków Izby lub pochodzić od administracji prezydenckiej. Zgodnie z Konstytucją Izbie przysługuje wyłączne prawo inicjatywy ustawodawczej w kwestiach podatkowych. Jako skutek takiego rozwiązania przyjmuje się także zwyczajowo wyłączność inicjatywy Izby w kwestiach ustawodawstwa związanego z wydatkami publicznymi (tzw. uprawnienia apriopriacyjne).

[edytuj] Uprawnienia ustrojodawcze

Izba jako część Kongresu ma prawo do dokonywania zmian w Konstytucji. Aby zmiany weszły w życie, muszą uzyskać poparcie 2/3 członków każdej z izb a następnie zgodę 3/4 legislatur stanowych.

[edytuj] Uprawnienie sądownicze i śledcze

Izba formułuje oskarżenie, które zapoczątkowuje proces impeachmentu, tzn. odsunięcia od władzy Prezydenta.

Komisje Izby posiadają uprawnienia dochodzeniowo-śledcze. Mogą wzywać pracowników administracji na przesłuchania i prowadzić własne śledztwa.

[edytuj] Uprawnienia kontrolne

Większość uprawnień kontrolnych nie należy tylko do Izby Reprezentantów, ale do Kongresu jako całości. Do takich uprawnień możemy zaliczyć:

• publiczne przesłuchania przed komisjami,
• zawarte w wielu ustawach prawo weta pozwalające na wstrzymanie określonych działań organów administracji,
• decydowanie o przyznaniu funduszy na działalność agend rządowych,
• postępowania wyjaśniająco-kontrolne wykonywane przez Biura Generalnych Inspektorów (IGS),
• okresowe raporty organów władzy wykonawczej (ich przedkładanie jest zastrzeżone w poszczególnych ustawach),
• opracowania wykonywane przez pomocnicze organy Kongresu (Biuro Analiz Kongresowych, Kongresowe Biuro Budżetowe),
• analizy poszczególnych członków Kongresu dotyczące działania administracji

[edytuj] Uprawnienie elekcyjne

Zgodnie z XII poprawką do Konstytucji Izba dokonuje wyboru Prezydenta w przypadku gdy żaden z kandydatów nie uzyska większości w Kolegium Elektorskim. Wybór jest dokonywany spośród trzech kandydatów z najwyższą liczbą głosów elektorskich. Głosy liczone są stanami, każdemu stanowi przysługuje jeden głos.

[edytuj] Wyniki ostatnich wyborów do Izby Reprezentantów

Kongres nie opublikował jeszcze oficjalnych statystyk dotyczących wyborów, które odbyły się 7 listopada 2006. W wyborach tych Partia Demokratyczna zdobyła większość 233 mandatów, a Partia Republikańska uzyskała 202 miejsca. Poniżej znajdują się wyniki poprzednich wyborów.

[edytuj] Obecny układ miejsc w Izbie

[edytuj] Liczba reprezentantów na przestrzeni lat

Konstytucja Stanów Zjednoczonych nie ustanawiała określonej liczby członków parlamentu. Określała jednak, że każdy stan wyznacza dwóch senatorów i bez swojej zgody nie może zostać pozbawiony głosu w Senacie (jak dotąd żaden stan nie zgodził się na mniejszą liczbę senatorów). W przypadku Izby Reprezentantów postanowiono, że liczba reprezentantów będzie proporcjonalna do liczby mieszkańców (wolnych, wyłączając niepodlegających opodatkowaniu Indian oraz po dodaniu trzech piątych pozostałych mieszkańców stanów). Obliczanie to miało odbyć się podczas spisów powszechnych odbywanych co dziesięć lat. Postanowiono również, że reprezentantów nie może być więcej niż jeden na trzydzieści tysięcy mieszkańców oraz że każdy stan ma prawo do co najmniej jednego reprezentanta.

Do czasu pierwszego spisu (który miał się odbyć w ciągu trzech lat od pierwszej sesji Kongresu) to Konstytucja określała, ilu reprezentantów przypada poszczególnym stanom (od dziesięciu dla Wirginii do jednego dla Rhode Island i Delaware).

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• pod red. E. Gdulewicz, Ustroje państw współczesnych, Lublin 2002;
• Antoszewski A., Herbut R., Systemy polityczne współczesnego świata, Gdańsk 2001;
• Gdulewicz E., Kręcisz W., Orłowski W., Skrzydło W., Zakrzewski W., Ustroje państw współczesnych, Lublin 2000;
• pod red. A. Jamroza, Systemy polityczne rozwiniętych państw kapitalistycznych, Warszawa 1989.

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Strona Izby Reprezentantów
• Strona obecnego Speakera Izby