 | Ten artykuł od 2011-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
| Izmir | |
 Izmir | |
| Państwo |  Turcja |
| Prowincja | Izmir |
| Powierzchnia | 11.973 km² |
| Wysokość | 30 m n.p.m. |
| Ludność (2010) • liczba ludności • aglomeracja | 3 180 235 3 912 555 |
| Tablice rejestracyjne | 35 |
Położenie na mapie Turcji   Izmir | |
| Na mapach: | |
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons | |
| Strona internetowa miasta | |
Izmir (dawniej Smyrna, tur. İzmir, gr. Σμύρνη) – miasto portowe w zachodniej Turcji, nad Zatoką Izmirską stolica ilu (prowincji) Izmir. Trzecie miasto pod względem wielkości w Turcji 2,3 mln mieszkańców, zespół miejski 2,7 mln. Ważny ośrodek handlowy i przemysłowy Turcji: huta żelaza, rafineria ropy naftowej, zakłady tytoniowe, włókiennicze i cementowe. Drugi port handlowy po Stambule. W Izmirze odbywają się największe na Bliskim Wschodzie Międzynarodowe Targi Izmirskie. Siedziba dowództwa południowo-wschodnich kontyngentów NATO.
Spis treści |
Liczba mieszkańców:
Początki osadnictwa na terenie Izmiru sięgają 3000 roku p.n.e.[1] Zapewne w X wiek p.n.e. Jonowie zajęli zatokę smyrneńską, wypędzając eolskich osadników i zbudowali miasto[2]. Rozkwitające miasto zostało zburzone prawdopodobnie w roku 575 p.n.e. przez króla lidyjskiego Alyattesa II[3].
Czasy Aleksandra Wielkiego przyniosły miastu rozkwit. Kazał on wybudować twierdzę na wzgórzu Pagus, a u jej podnóża nowe miasto, do którego przesiedlił mieszkańców dawnej Smyrny[1]. Odbudowane w pierwszej połowie IV w. p.n.e. przez Antygona I, a następnie rozbudowywane przez Lizymacha miasto, stało się głównym ośrodkiem handlowym w Azji Mniejszej[1]. W czasach rzymskiego i bizantyjskiego panowania miasto wciąż się rozwijało[potrzebne źródło]. W 129 roku p.n.e. liczyło około 100 tysięcy mieszkańców i było znanym ośrodkiem handlowym[potrzebne źródło]. W roku 178 n.e. miasto przeżyło największe w swej historii trzęsienie ziemi[potrzebne źródło]. Z polecenia Marka Aureliusza zostało odbudowane w ciągu trzech lat[potrzebne źródło]. Już wcześniej zaczęli się tu pojawiać pierwsi chrześcijanie. To tutaj znajdował się jeden z siedmiu Kościołów Azji wzmiankowany w Apokalipsie św. Jana[4], a pierwszym biskupem tutejszej gminy chrześcijańskiej był św. Polikarp[5], który z rozkazu rzymskiego namiestnika został w 153 r. spalony na stosie. Dzięki temu, że była tu silna wspólnota chrześcijańska, w czasach bizantyjskich rezydował tu metropolita podległy tylko patriarsze[potrzebne źródło].
W VII w. miasto przeżywało częste najazdy Arabów, ale padło dopiero w XI w. na skutek naporu Turków seldżuckich i pozostawało w ich władaniu przez około 20 lat, aż do czasu, kiedy odbiła je z ich rąk armia cesarska[potrzebne źródło]. Pod koniec XII w. władali Smyrną Genueńczycy korzystając z ogromnych walorów tutejszego portu. Władzę nad miastem stracili jednak po kilkudziesięciu latach na rzecz Turków z emiratu Aydin[potrzebne źródło]. W latach 1344-1403 należało do zakonu joannitów[potrzebne źródło]. W 1403 zostało zdobyte i zniszczone przez mongolskie wojska Timura[potrzebne źródło].
W roku 1415 miasto przeszło w posiadanie Imperium Osmańskiego. Zdobywcy zmienili jego nazwę miasta na Izmir. Za Sulejmana Wspaniałego, w celu rozwoju handlu, Europejczycy otrzymywali pozwolenia na swobodny handel i na osiedlanie się w mieście[6]. Wkrótce Izmir stał się miastem kosmopolitycznym. Po przegranej przez imperium I wojny światowej miasto w wyniku wojny grecko-tureckiej zostało zajęte przez Greków, co zostało usankcjonowane układem w Sèvres (1920). 9 września 1922 r. Izmir został zajęty przez wojska Atatürka i poważnie zniszczony, mimo wcześniejszego o kilka dni opuszczenia go przez wojska greckie [7]. Pomimo rozkazu wydanego przez Kemala Atatürka zabraniającego zabijania osób cywilnych, w czasie tureckiego zajmowania miasta doszło do rzezi znajdującej się tam ludności greckiej i ormiańskiej, szacowanej na około 100 000 ludzi. Brutalnie został zamordowany biskup Patriarchatu Konstantynopolitańskiego Chryzostom ze Smyrny[8]. W dniach 13-17 września doszło do wielkiego pożaru, w wyniku którego zniszczona została znaczna część miasta zamieszkiwanego przez chrześcijan (oszczędzone zostały dzielnice turecka i żydowska[9]. Traktatem pokojowym w Lozannie w 1923 roku Izmir z powrotem został przyznany Turcji. Zgodnie z osobnym porozumieniem pomiędzy Grecją i Turcją nastąpiła wymiana ludności, dlatego miasto jest dziś zamieszkane głównie przez Turków[10]. W roku 2005 roku miasto gościło uczestników letniej uniwersjady.
Baku, Azerbejdżan
Bombaj, Indie
Brema, Niemcy
Famagusta, Cypr Północny
Long Beach, Stany Zjednoczone
Melbourne, Australia
Neapol, Włochy
Samarkanda, Uzbekistan Seattle, Stany Zjednoczone Tampa, USA
Tel Awiw-Jafa, Izrael
