| Euskara | |
| Obszar | Hiszpania, Francja i inne |
| Liczba mówiących | 1.033.900 |
| Ranking | (poza pierwszą 100.) |
| Klasyfikacja genetyczna | Język izolowany (nienależący do żadnej grupy językowej) |
| Pismo | łacińskie |
| Status oficjalny | |
| język urzędowy | Kraj Basków (Hiszpania) |
| Regulowany przez | Euskaltzaindia |
| Kody języka | |
| ISO 639-1 | eu |
| ISO 639-2 | baq/eus |
| SIL | BSQ |
| W Wikipedii | |
| Zobacz też: język, języki świata | |
 | |
 | |
Język baskijski (nazwy własne, zależnie od dialektu: euskara, euskera, eskuara, üskara) – język Basków zamieszkujących kilka prowincji na pograniczu Hiszpanii i Francji. Posługuje się nim dzisiaj ponad milion osób, z których ok. 90% mieszka w Hiszpanii.
Wyróżnia się 10 dialektów języka baskijskiego. Ze względu na duże różnice pomiędzy nimi powstała ustandaryzowana odmiana języka – Euskara batua, łącząca cechy największych dialektów języka baskijskiego, oparta zwłaszcza na dialekcie Gipuzkoa. Odmiana ta nauczana jest w szkołach. Literatura w tym języku powstaje od XVI wieku. Pierwszą drukowaną książkę w tym języku wydano w 1545 roku.
Jego przynależność genetyczna nie została do tej pory ustalona, ale z pewnością nie jest to język indoeuropejski. Mówiono nim już przed kolonizacją zachodniej Europy przez Indoeuropejczyków[potrzebne źródło]. Istnieją przypuszczenia, że jest on spokrewniony z językami kartwelskimi, bywa też zaliczany do hipotetycznej makrorodziny dene-kaukaskiej. W języku baskijskim występują liczne zapożyczenia z łaciny, hiszpańskiego i francuskiego.
Spis treści |
W języku baskijskim występują następujące spółgłoski:
| dwuwargowe | dziąsłowe apikalne | dziąsłowe laminalne | zadziąsłowe | podniebienne | miękkopodniebienne | krtaniowe | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| zwarte bezdźwięczne | p | t | tt [c] | k | |||
| zwarte dźwięczne | b | d | dd [ɟ] | g | |||
| nosowe | m | n | |||||
| szczelinowe | f | s [s̺] | z [s] | x [ʃ] | h | ||
| zwarto-szczelinowe | ts [ʦ̺] | tz [ʦ] | tx [ʧ] | ||||
| półotwarte | l | j | |||||
| uderzeniowe | r [ɾ] | ||||||
| drżące | rr [r] |
Spółgłoski /n/ i /l/ mają podniebienne alofony [ɲ] i [ʎ] po samogłosce /i/. J może brzmieć jak [dʒ], ż [ʒ] lub [h] w zależności od dialektu.
W języku baskijskim istnieje 5 samogłosek: /a/, /e/, /i/, /o/ i /u/. Brzmią one tak samo jak ich polskie odpowiedniki. W niektórych dialektach istnieje szósta samogłoska ü /ø/. Ton i iloczas nie są fonemiczne.
Baskijski jest językiem ergatywnym:
W polskim w obu zdaniach podmiot jest wyrażony w mianowniku. W baskijskim natomiast podmiot drugiego, przechodniego zdania wyrażony jest specjalnym przypadkiem - ergatywem, natomiast mianownik wyraża dopełnienie bliższe.
Baskijski jest też językiem aglutynacyjnym. Istnieje w nim inkorporacja zaimków, np. zdanie "mam książkę" brzmi po baskijsku liburua dut, dosłownie książka ja-mam-to.
Język baskijski ma dwanaście przypadków:
