Język bengalski

বাংলা (bangla)
Obszar	Indie, Bangladesz i inne
Liczba mówiących	ok. 181 mln jako pierwszy język[1]
Ranking	9
Klasyfikacja genetyczna	Języki indoeuropejskie Języki indoirańskie Języki indoaryjskie Język bengalski
Pismo	bengalskie
Status oficjalny
język urzędowy	Bangladesz, Indie (Bengal Zachodni, Tripura)
Regulowany przez	Bangla Academy
Kody języka
ISO 639-1	bn
ISO 639-2	ben
ISO 639-3	ben
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Wikipedia w języku bengalskim
W Wikisłowniku: Słownik języka bengalskiego

Zasięg geograficzny języka bengalskiego.

Zasięg języka bengalskiego na terenie Bangladeszu.

Spółgłoski alfabetu bengalskiego

Gazeta bengalska Ananda Bazar Patrika

Język bengalski (bengalski: বাংলা ^?/i trl.: bāṃlā /baŋla/^[2], ang.: Bengali) – język z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się jako językiem ojczystym ponad 180 mln mówiących, głównie w Bangladeszu (120 mln) i Indiach (60 mln)^[1]. Jest on jednocześnie językiem urzędowym w tych dwóch państwach (w Indiach w stanach Bengal Zachodni i Tripura ). Liczba osób używających bengalskiego jako drugiego języka wynosi około 70 mln^[1].

Do jego zapisu używa się pisma bengalskiego.

[edytuj] Odmiany lokalne

Poza standardowym bengalskim używa się kilku odmian tego języka:

• dialektu চাটগাঁইয়া বুলি Chaţgãia buli (ang. Chittagonian) – ok. 14 mln, używanego w południowo-wschodnim Bangladeszu, traktowanego niekiedy jako odrębny język^[3],
• sylheti w północno-wschodnim Bangladeszu (ok. 5 mln)
• czakma w okolicach miasta Ćottogram (250 tys.).

[edytuj] Gramatyka

[edytuj] Zaimki osobowe

Bengalski system zaimków osobowych jest bardzo skomplikowany, obejmuje różne ich warianty w zależności od stopnia zażyłości, statusu rozmówcy, fizycznej lokalizacji itp. Poniższa tabelka przedstawia zaimki osobowe w mianowniku.

[edytuj] Rzeczownik

Rzeczowniki bengalskie zachowały częściowo fleksję, odziedziczoną z sanskrytu. Istnieją cztery przypadki gramatyczne:

[edytuj] Postpozycje

Polskim przyimkom odpowiadają w języku bengalskim tzw. postpozycje ("poimki") stojące po rzeczowniku w określonym przypadku:

[edytuj] Postpozycje wymagające dopełniacza

• oi pare 'przez': nodi-r oi pare 'przez rzekę'
• kachhe 'obok': janala-r kachhe 'obok okna'
• jonno 'dla': shikkhôk-er jonno 'dla nauczyciela'
• shôngge 'z': am-ar shôngge 'ze mną'
• shômmondhe 'o': itihash-er shômmondhe 'o historii'
• shathe 'z': ma-er shathe 'z matką'
• shamne 'przed': gaŗi-r shamne 'przed samochodem'

[edytuj] Postpozycje wymagające biernika

• kore 'za pomocą': ţêksi kore 'taksówką'
• theke 'z' (miejsca): Bangladesh theke 'z Bangladeszu'
• porjonto 'aż do': dôshţa porjonto 'do dziesiątej'

[edytuj] Postpozycje wymagające miejscownika

• bina 'bez': bina onumoti-te 'bez pozwolenia' (wyjątkowo jest to prepozycja)

[edytuj] Czasownik

Język bengalski posiada dziesięć czasów gramatycznych.

[edytuj] Przykłady odmiany czasowników

• czas teraźniejszy:

• czas przeszły dokonany

• czas przeszły dokonany

• czas przyszły

[edytuj] Bibliografia

• Elżbieta Walter: Gramatyka języka bengalskiego, Wydawnictwo Akademickie DIALOG, Warszawa 2008 ,ISBN 978-83-61203-06-3
• Bimal Maity: Bengali Phrasebook Lonely Planet Publications, 1996 ,ISBN 0-86442-312-8
• Bidhu Bhusan Das Gupta: Learn Bengali Yourself Das Gupta Prakashan, Calcutta 1985

[edytuj] Zobacz też

• Języki urzędowe Indii
• Pismo bengalskie
• Języki indoaryjskie
• Języki Indii

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Alfabet bengalski
• Dane Ethnologue dla języka bengalskiego
• Minirozmówki bengalskie