| עִבְרִית | |
| Obszar | Izrael i inne |
| Liczba mówiących | 7 milionów |
| Ranking | (poza pierwszą 100.) |
| Klasyfikacja genetyczna | Języki afroazjatyckie *Języki semickie **płn.-zach.-semickie ***Język hebrajski |
| Pismo | hebrajskie |
| Status oficjalny | |
| język urzędowy | Izrael |
| Regulowany przez | Akademia Języka Hebrajskiego |
| Kody języka | |
| ISO 639-1 | he |
| ISO 639-2 | heb |
| SIL | HBR |
| W Wikipedii | |
| Zobacz też: język, języki świata | |
 | |
 | |
Język hebrajski (hebr. עִבְרִית, trb. iwrit) – język z grupy kananejskiej języków semickich, należący do afroazjatyckiej rodziny językowej, zapisywany alfabetem hebrajskim.
Posługiwano się nim w starożytnym Izraelu, od czasów niewoli babilońskiej zaczął on jednak wychodzić z powszechnego użycia, stając się de facto martwym językiem, używanym jedynie w modlitwie, podczas ceremonii oraz do zapisu tekstów religijnych (Tora, Miszna). W życiu codziennym Żydzi posługiwali się innymi językami, początkowo aramejskim, później w diasporze głównie jidysz (aszkenazyjczycy), ladino – dżudezmo (sefardyjczycy) bądź arabskim. Pod koniec XIX w., dzięki staraniom m.in. Eliezera ben Jehudy, okrzykniętego "wskrzesicielem hebrajszczyzny" (hebr. מחייה השפה העברית), powstała nowoczesna wersja języka hebrajskiego, który od chwili powstania państwa Izrael w 1948 jest oficjalnie językiem urzędowym tego kraju. Obecnie posługuje się nim ok. 5,1 mln ludzi (według niektórych szacunków, uwzględniających także Arabów izraelskich oraz Izraelczyków żyjących na emigracji, liczba użytkowników języka hebrajskiego może dziś sięgać nawet 8 mln).
Spis treści |
Historyczne etapy rozwoju języka hebrajskiego:
Fonetyka współczesnego języka hebrajskiego jest oparta na historycznej wymowie aszkenazyjskiej. Wymowa ta cechuje się zanikiem (pod wpływem języków indoeuropejskich) typowo semickich spółgłosek gardłowych i emfatycznych.
| Dwuwargowe | Wargowo-zębowe | Dziąsłowe | Za- dziąsłowe | Podniebienne | Miękko- podniebienne | Języczkowe | Krtaniowe | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| zwarte | p | b | t | d | k | g | ʔ | ||||||||
| Szczelinowe | f | v | s | z | ʃ | χ | ʁ | h | |||||||
| Zwarto-szczelinowe | ʦ | ||||||||||||||
| Nosowe | m | n | |||||||||||||
| Boczne | l | ||||||||||||||
| Półsamogłoski | j | ||||||||||||||
We współczesnym hebrajskim izraelskim istnieje pięć podstawowych samogłosek, w kolejności od najbardziej otwartej: /a/, /o/, /u/, /e/, /i/. Mogą one być długie lub krótkie, choć w wymowie współczesnej iloczas najczęściej nie jest zachowywany. W języku hebrajskim nie ma dyftongów. Samogłoski zazwyczaj nie są zapisywane w żaden sposób (wyjątki: matres lectionis, zapisywane spółgłoskami: he, waw, jud); zrozumienie i poprawna wymowa przeczytanego zdania wymagają znajomości słownictwa i/lub zasad gramatycznych rządzących słowotwórstwem. W Torze tradycyjnie stosuje się masorecki system zapisu samogłosek, któremu we współczesnym hebrajskim odpowiada następująca wymowa samogłosek:
Podobnie jak inne języki semickie, hebrajski bazuje na rdzeniach trójspółgłoskowych, zwłaszcza w zakresie koniugacji. W porównaniu z językiem arabskim, hebrajski jest jednak o wiele bardziej analityczny – np. zupełnie zatracił odmianę rzeczownika przez przypadki. W składni współczesnego hebrajskiego zauważalne są wpływy słowiańskie (mówi się nawet o hebrajskim jako języku mieszanym), takie jak przesunięcie szyku zdania z VSO do SVO, choć szyk VSO jest wciąż spotykany w tekstach charakteryzujących się wysokim rejestrem stylistycznym.
Rzeczowniki dzielą się ze względu na rodzaj na męskie i żeńskie oraz mogą występować w liczbie pojedynczej, mnogiej i (rzadko) podwójnej. W klasycznym hebrajskim zamiast czasów występowały jedynie aspekty (dokonany/niedokonany), we współczesnym hebrajskim wykształcił się system czasów (przeszły, teraźniejszy, przyszły), choć część językoznawców preferuje kontynuowanie podziału na aspekty. Funkcję czasownika w czasie teraźniejszym pełni imiesłów. W języku hebrajskim występują zdania imienne.
| |||||
