| Jacek Wszoła | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Trener | Roman Wszoła i Stanisław Janowski[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Klub | AZS AWF Warszawa[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wzrost | 190 cm[2] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Masa ciała | 75 kg[2] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Dyscypliny | lekkoatletyka | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Dorobek medalowy | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jacek Roman Wszoła (ur. 30 grudnia 1956 w Warszawie) – polski lekkoatleta, który specjalizował się w skoku wzwyż.
Dwukrotny uczestnik igrzysk olimpijskich – w pierwszym swoim starcie w Montrealu (1976) zdobył złoty, a cztery lata później w Moskwie srebrny medal. W obu występach poprawiał rekord igrzysk olimpijskich[2]. Halowy mistrz Europy oraz złoty medalista uniwersjady. Pierwszy sukces na arenie międzynarodowej odniósł w 1975 roku, wygrywając mistrzostwa Europy juniorów[3]. Po zdobyciu olimpijskiego złota był nazywany "cudownym dzieckiem Montrealu"[4].
Syn Romana Wszoły – trenera młodzieży[4] i nauczyciela wychowania fizycznego z warszawskiego technikum łączności[5]. Studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim[6], kształcił się także na warszawskiej Akademii Wychowania Fizycznego[4]. Dwanaście razy stawał na podium (w tym 11 razy na jego najwyższym stopniu) mistrzostw Polski seniorów[7]. W latach 1974–1985 29 razy bronił barw narodowych w meczach międzypaństwowych, odnosząc w nich 15 zwycięstw indywidualnych[8]. Rekordzista Polski, Europy i świata[9]. W 1976 roku zajął drugie miejsce w plebiscycie Przeglądu Sportowego[1] oraz zdobył Złote Kolce[4]. Zasłużony mistrz sportu, odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski[4].
Spis treści |
Sport zaczął uprawiać w 1971 roku[4]. Jednak już w latach 60. Jacek Wszoła był częstym gościem zawodów lekkoatletycznych, na które przychodził wraz z ojcem[5]. W 1974 zdobył swój pierwszy złoty medal mistrzostw Polski seniorów[7], a podczas mistrzostw Europy zajął 5. miejsce osiągając wynik 2,19. Rok później, w czasie juniorskiego czempionatu Starego Kontynentu w Atenach, z wynikiem 2,22 zdobył złoty medal i ustanowił nowy rekord imprezy[10].
Eliminacje do olimpijskiego konkursu skoku wzwyż w Montrealu rozegrano 30 lipca[11]. Aby wywalczyć awans do finału, należało pokonać poprzeczkę zawieszoną na wysokości 2,16[2]. Wyczynu tego dokonało 14 skoczków, którzy awansowali do kolejnej rundy[2]. Jacek Wszoła startował w kwalifikacjach w grupie A[2]. Bez strącenia pokonał w pierwszych próbach wysokości 2,10, 2,13 oraz 2,16 – dzięki temu ex aequo z reprezentantem USA Jamesem Barrineau zajął pierwsze miejsce w swojej grupie eliminacyjnej[2].
Finał olimpijski odbył się popołudniu 31 lipca[11] i był ostatnią konkurencją lekkoatletyczną tego dnia igrzysk[4]. Trwający ponad 4 godziny konkurs obfitował w opady deszczu[4]. Wszoła opuścił pierwsze trzy wysokości: 2,00, 2,05 oraz 2,10[2]. Po wysokości 2,18 w konkursie zostało tylko 10 zawodników, którym w skokach przeszkadzały nasilające się opady deszczu[12]. Do wysokości 2,25 dotarło tylko dwóch zawodników: Jacek Wszoła oraz faworyt gospodarzy i rówieśnik Polaka Greg Joy[12]. Poprzeczkę zawieszoną na 2,25 udało się pokonać Wszole w drugiej próbie[2], Kanadyjczyk po nieudanym skoku na 2,25 przeniósł pozostałe dwie próby na wysokość 2,27, której jednak także nie pokonał[13]. Późniejsze ataki Polaka na 2,27 i 2,29 zakończyły się niepowodzeniem[2].
Poniższa tabela prezentuje start Jacka Wszoły podczas finału olimpijskiego w Montrealu[2].
| 2,00 | 2,05 | 2,10 | 2,14 | 2,18 | 2,21 | 2,23 | 2,25 | 2,27 | 2,29 | Rezultat | Uwagi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| – | – | – | o | o | o | o | x o | x x – | x – – | 2,25 | rekord olimpijski |
Po igrzyskach w Montrealu przyszedł rok 1977. 13 marca Wszoła wywalczył złoty medal podczas halowych mistrzostw Europy w Hiszpanii, ustanawiając wynikiem 2,25 nowy rekord halowego czempionatu[14]. W sierpniu tego samego roku zdobył złoty medal uniwersjady[15]. W pucharze świata był trzeci, a w finale pucharu Europy zajął drugie miejsce. Podczas halowych mistrzostw Europy, które gościła stolica Austrii, uplasował się w roku 1978 na siódmej lokacie. Kilka miesięcy później Wszoła uplasował się na szóstym miejscu podczas, rozgrywanych w Pradze, mistrzostw Europy[16]. W roku 1979 zajął drugie miejsce w pucharze świata. Podczas uniwersjady w Meksyku uplasował się tuż za podium, zajmując z dobrym wynikiem 2,26 czwarte miejsce[1]. Sezon olimpijski 1980 zaczął od srebrnego medalu halowych mistrzostw Starego Kontynentu[14]. 25 maja podczas drugiej edycji mityngu skoku wzwyż w niemieckim Eberstadt skokiem na wysokość 2,35 ustanowił nowy rekord świata.
Zawody w skoku wzwyż podczas igrzysk w Moskwie rozgrywano 31 lipca (eliminacje) i 1 sierpnia (finał)[2]. Wszoła do zawodów przystępował jako aktualny rekordzista świata. Awans do finału moskiewskich igrzysk dawał wynik 2,21[2]. Polak po opuszczeniu próby na 2,05 bez problemu w pierwszych podejściach zaliczył wysokość 2,10, 2,15 oraz 2,18[2]. Rezultat dający awans do finału – 2,21 – uzyskał w drugiej próbie na tej wysokości[2]. Ostatecznie Wszoła zajął 8. miejsce w eliminacyjnej grupie A i 11. w ostatecznej klasyfikacji kwalifikacji[2].
Finał odbył się w piątek 1 sierpnia. Polak opuścił pierwszą wysokość (2,10) i w pierwszej próbie pokonał 2,15. Po opuszczeniu wysokości 2,18 w drugich próbach zaliczył odpowiednio 2,21 i 2,24[2]. Dzięki udanym skokom na 2,27 i 2,29 poprawiał własny rekord olimpijski[2]. W drugiej próbie przeskoczył 2,31, ponownie ustalając nowy rekord igrzysk[2]. Trzy próby na 2,33 były nieudane[2], co nie pozwoliło Wszole na dalszą rywalizację z Gerdem Wessigiem z NRD. Niemiec, który wynikiem 2,36 poprawił należący do polskiego lekkoatlety rekord świata, wygrał zawody, próbując jeszcze – bezskutecznie – pokonać poprzeczkę na wysokości 2,38[17]. Srebrny medal Wszoła uznał za swoją porażkę[4].
Poniższa tabela prezentuje start Jacka Wszoły podczas finału olimpijskiego w Moskwie[2].
| 2,10 | 2,15 | 2,18 | 2,21 | 2,24 | 2,27 | 2,29 | 2,31 | 2,33 | Rezultat |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| – | o | – | x o | x o | o | o | x o | x x x | 2,31 |
W drugiej części sezonu 1980 Wszoła brał udział w zawodach w Poznaniu – przy odbiciu odsunął się pasek tartanu, co spowodowało zerwanie więzadeł w stawie skokowym. Zawodnik powrócił do pełnej sprawności dopiero po 18 miesiącach[18].
W 1982 roku wdał się w konflikt z Polskim Związkiem Lekkiej Atletyki[4]. Oficjalnym partnerem PZLA był wówczas Adidas. Wszoła podczas eliminacji mistrzostw Europy wystartował w kolcach japońskiej firmy Tiger[4], która przelała na jego konto pieniądze. Oficjalnie tłumaczył to wygodą butów z Kraju Kwitnącej Wiśni. W rezultacie Polak nie mógł wystąpić w finale europejskiego czempionatu[4].
W 1983 po raz trzeci w karierze (i ostatni) brał udział w uniwersjadzie – z wynikiem 2,20 zajął 13. miejsce[1]. W sierpniu startował w pierwszych w historii[19] lekkoatletycznych mistrzostwach świata. Na stadionie w Helsinkach pokonał w eliminacjach wysokość 2,21[20], a w finale z wynikiem 2,23 zajął ostatecznie 13. miejsce[21]. Przez bojkot igrzysk olimpijskich w Los Angeles (1984) Wszoła nie wystartował w swoich trzecich igrzyskach. Podczas zorganizowanych przez kraje socjalistyczne zawodów Przyjaźń-84 zajął 4. miejsce, uzyskując rezultat 2,15[1]. Ostatnim ważnym występem na imprezie rangi mistrzowskiej był dla Wszoły start w halowych mistrzostwach Europy w roku 1987 – w imprezie tej zajął 11. miejsce skacząc 2,20. W 1988 był bez formy i nie udało mu się pojechać do Seulu na igrzyska olimpijskie[4]. Karierę zakończył w roku 1989.
Jeszcze w czasie czynnego uprawiania sportu Wszoła – wraz z rekordzistą Polski w biegu na 100 metrów Marianem Woroninem – zajął się przedsiębiorczością[22]. Działalność ta jednak nie rozwinęła się[22]. W kolejnych latach pracował jako trener oraz nauczyciel historii powszechnej w Szwecji[22]. Po zakończeniu pracy w Skandynawii miał podjąć pracę trenera w klubie tenisowym w Dublinie, jednak zrezygnował z tej propozycji na rzecz pracy jako przedstawiciel na Polskę firmy obuwniczej[22]. Ostatecznie – w związku z upadkiem muru berlińskiego – nie podjął żadnej z tych prac[22]. W kolejnych lata prowadził kantor, a później otworzył w centrum handlowym na warszawskim Ursynowie sklep sportowy[22]. W 1999 roku był jednym z założycieli sieci klubów fitness "Fitness Klub Gymnasion"[23]. Okazjonalnie Wszoła występuje w telewizji jako komentator wydarzeń sportowych. Był bohaterem jednego z komiksów o polskich sportowcach, które w 2008 roku przygotowała Gazeta Wyborcza[24]. W 2010 roku został jednym z ambasadorów cyklu Samsung Athletic Cup[25].
W 1992 wystąpił w zawodach weteranów w Zduńskiej Woli, a w 1997 roku zdobył w Birmingham złoty medal halowych mistrzostw Europy weteranów, uzyskując w kategorii zawodników z przedziału 40–44 lata wynik 2,01[26][4].
Żonaty, ma dwójkę dzieci[4].
Jacek Wszoła dwanaście razy startował w finale mistrzostw Polski seniorów – nigdy nie zajął gorszego miejsca niż drugie (w 1983 uległ Januszowi Trzepizurowi)[7]. W klasyfikacji wszech czasów mistrzostw Polski Wszoła zajmuje drugie miejsce, ulegając jedynie posiadającemu w kolekcji 12 złotych krążków Arturowi Partyce[1].
| Mistrzostwa Polski | Pozycja | Wynik |
|---|---|---|
| Warszawa 1974 |  1. miejsce | 2,09 |
| Bydgoszcz 1975 | 1. miejsce | 2,10 |
| Bydgoszcz 1976 | 1. miejsce | 2,17 |
| Bydgoszcz 1977 | 1. miejsce | 2,17 |
| Warszawa 1978 | 1. miejsce | 2,20 |
| Poznań 1979 | 1. miejsce | 2,25 |
| Łódź 1980 | 1. miejsce | 2,22 |
| Lublin 1982 | 1. miejsce | 2,28 |
| Bydgoszcz 1983 |  2. miejsce | 2,28 |
| Lublin 1984 | 1. miejsce | 2,28 |
| Bydgoszcz 1985 | 1. miejsce | 2,30 |
| Grudziądz 1988 | 1. miejsce | 2,29 |
Jacek Wszoła ma w kolekcji 11 medali halowych mistrzostw Polski seniorów. W klasyfikacji wszech czasów halowego czempionatu Wszoła zajmuje pierwsze miejsce[1].
| Mistrzostwa Polski | Pozycja | Wynik |
|---|---|---|
| Katowice 1975 | 2. miejsce[1] | |
| Warszawa 1976 | 1. miejsce | 2,18[30] |
| Zabrze 1977 | 1. miejsce | 2,17[30] |
| Zabrze 1978 | 1. miejsce | 2,20[30] |
| Zabrze 1979 | 1. miejsce | 2,17[30] |
| Zabrze 1980 | 1. miejsce | 2,30[30] |
| Zabrze 1981 | 1. miejsce | 2,27[30] |
| Zabrze 1984 | 1. miejsce | 2,30[30] |
| Zabrze 1986 | 1. miejsce | 2,33[30] |
| Zabrze 1987 | 1. miejsce | 2,27[30] |
| Zabrze 1989 | 2. miejsce[1] |
Progresja wyników Jacka Wszoły w poszczególnych latach kariery[31].
| Wiek | Rezultat | Data | Miejsce |
|---|---|---|---|
| 17 | 2,08 | 28 października 1973 |  Warszawa |
| 18 | 2,20 | 8 czerwca 1974 |  Kassel |
| 19 | 2,23 | 9 sierpnia 1975 | Warszawa |
| 20 | 2,29 | 8 września 1976 | Koblencja |
| 21 | 2,30 | 11 września 1977 | Fürth |
| 22 | 2,24 | 17 września 1978 | Warszawa |
| 23 | 2,29 | 3 lipca 1979 |  Sztokholm |
| 24 | 2,35 | 25 maja 1980 | Eberstadt |
| 26 | 2,28 | 3 lipca 1982 | Lublin |
| 27 | 2,28 | 26 czerwca 1983 | Bydgoszcz |
| 28 | 2,31 | 2 września 1984 |  Rzym |
| 29 | 2,32 | 19 czerwca 1985 | Warszawa |
| 30 | 2,25 | 30 sierpnia 1986 | Warszawa |
| 31 | 2,15 | 7 czerwca 1987 | Eberstadt |
| 32 | 2,29 | 14 sierpnia 1988 | Grudziądz |
| 33 | 2,20 | 4 czerwca 1989 | Eberstadt |
| 36 | 2,00 | 12 września 1992 | Zduńska Wola |
| 41 | 2,01 |  Birmingham |
| Konkurencja | Rezultat | Data | Miejsce |
|---|---|---|---|
| Skok wzwyż – stadion | 2,35[16][32] | 25 maja 1980 | Eberstadt |
| Konkurencja | Rezultat | Data | Miejsce |
|---|---|---|---|
| Skok wzwyż – stadion | 2,29[1] | 8 września 1976 | Koblencja |
| Skok wzwyż – stadion | 2,35[16][32] | 25 maja 1980 | Eberstadt |
W ciągu swojej 18-letniej kariery Jacek Wszoła ustanowił jedenaście rekordów Polski na stadionie[9].
| Rezultat | Data | Miejsce |
|---|---|---|
| 2,20[33] | 8 czerwca 1974 | Kassel |
| 2,22 | 24 maja 1975 | Warszawa |
| 2,23 | 9 sierpnia 1975 | Warszawa |
| 2,24 | 8 czerwca 1976 | Mediolan |
| 2,25 | 22 czerwca 1976 | Bydgoszcz |
| 2,26 | 12 lipca 1976 | Warszawa |
| 2,27 | 22 sierpnia 1976 | Warszawa |
| 2,29 | 8 września 1976 | Koblencja |
| 2,30 | 11 września 1977 | Fürth |
| 2,31 | 25 maja 1980 | Eberstadt |
| 2,35 | 25 maja 1980 | Eberstadt |
| Konkurencja | Rezultat | Data | Miejsce | Uwagi |
|---|---|---|---|---|
| Skok wzwyż – stadion | 2,35[16] | 25 maja 1980 | Eberstadt | rekord świata |
| Skok wzwyż – hala | 2,33[16] | 9 lutego 1986 | Zabrze |
| |||||
| |||||||||||||||||||||||
