| James Stewart | |
_01.jpg) | |
| Prawdziwe imię i nazwisko | James Maitland Stewart |
| Data i miejsce urodzenia | 20 maja 1908 Indiana (Pensylwania) |
| Data i miejsce śmierci | 2 lipca 1997 Los Angeles |
| Zawód | aktor |
| Współmałżonek | Gloria McLean (1949-1994) |
| Odznaczenia | |
           | |
 Multimedia w Wikimedia Commons | |
James Maitland "Jimmy" Stewart (ur. 20 maja 1908 w Indianie, zm. 2 lipca 1997 w Beverly Hills)[1] – wybitny amerykański aktor filmowy i teatralny. Weteran II wojny światowej i wojny w Wietnamie, który czynną służbę wojskową w US Air Force zakończył w randze generała brygady (ang. Brigadier General).
Spis treści |
Syn pochodzących ze Szkocji Alexandra Maitlanda Stewarta i Elizabeth Ruth z d. Jackson. Ukończył studia architektoniczne na Uniwersytecie Princeton, zafascynował go jednak teatr. Pierwsze ważniejsze role zagrał na Broadwayu. W połowie lat 30. przeniósł się do Hollywood, gdzie zaczynał od małych ról – sympatycznych, najczęściej zagubionych w nowym otoczeniu, prowincjuszy. Wylansował go Frank Capra w swoich optymistycznych komediach (Pan Smith jedzie do Waszyngtonu, To wspaniałe życie). W 1941 zdobył swego jedynego Oscara (w dorocznych kategoriach aktorskich) za kreację dziennikarza plotkarskiego pisma w Filadelfijskiej opowieści. Ponadto był nominowany do tej nagrody czterokrotnie.
W marcu 1941 zaciągnął się do Korpusu Powietrznego Armii Stanów Zjednoczonych. Pomimo ukończenia kursu pilotażu i uzyskania stopnia podporucznika, był utrzymywany z dala od akcji – służył jako instruktor pilotażu B-17. Występował również w filmach instruktażowych. W sierpniu 1943 został oficerem operacyjnym w 445 Grupie Bombowej w Sioux City, a następnie dowódcą 703 Dywizjonu Bombowego. W grudniu Grupa Bojowa przebazowała swoje Liberatory do Tibenham w Anglii i przystąpiła do operacji bojowych.
Stewart brał udział (17 października 1943) jako dowódca dywizjonu w słynnym nalocie na Schweinfurt. W tym czasie awansowany został do stopnia majora i przeniesiony (marzec 1944) do 453 Grupy Bombowej. W 1944 dwukrotnie odznaczono go Distinguished Flying Cross za udział w akcjach bojowych oraz otrzymał francuski Croix de Guerre, a także Medal Lotniczy z trzema liśćmi dębowymi. W lipcu 1944, po wykonaniu dwudziestu misji bojowych, został szefem sztabu 2 Skrzydła Bombowego. Przed końcem wojny awansował do stopnia pułkownika. Po wojnie pozostał w rezerwie USAF i w 1959 dosłużył się stopnia generała brygady. Po 27 latach służby odszedł z USAF w maju 1968. Będąc już w stanie spoczynku, został awansowany do rangi generała dywizji (ang. Major General) przez prezydenta Ronalda Reagana.
Do Hollywood wrócił tuż po wojnie. W 1949 ożenił się z Glorią Hatrick McLean, tworzyli udane małżeństwo przez niemal pół wieku, do śmierci Glorii w 1994.
Na przełomie lat 40. i 50. zmienił się charakter ról odgrywanych przez Stewarta. Grał już nie tylko w komediach i melodramatach (Sklep za rogiem), ale także w westernach (u Anthony'ego Manna) oraz dreszczowcach. Zabłysnął kreacją unieruchomionego przez opatrunek gipsowy fotografa w Oknie na podwórze Alfreda Hitchcocka czy łowcy nagród w Nagiej ostrodze. W 1960 zdobył swoją ostatnią nominację do Oscara, za pierwszoplanową rolę w Anatomii morderstwa Otto Premingera.
W latach 70. Stewart występował głównie w filmach telewizyjnych. W 1973 został nagrodzony Złotym Globem jako najlepszy aktor w serialu dramatycznym. W 1985 otrzymał Honorowego Oscara za całokształt pracy aktorskiej.
Od 1949 był żonaty z Glorią McLean, z którą miał 2 dzieci, a kolejne 2 dzieci adoptował; żona zmarła w 1994.
