Jan (stgr. Ἰωάννης od hebr. rdzenia יחב – łaska) – imię męskie pochodzenia biblijnego. Po hebrajsku יוחנן (Jochanan) oznacza "Bóg (Jahwe) jest łaskaw". Imię to nosił jeden z apostołów. Zostało przejęte najpierw do greki, a potem do łaciny. Rozpowszechniło się we wszystkich krajach chrześcijańskich.
W polskich dokumentach zapisywano najpierw to imię w postaci Ioannes, Iohannes (1012-18), później także Jan (1161), Jon (1302), Johan (1320), Jen (1366), Johans (1385) oraz Joan (forma kresowa, 1432). Największą popularność zyskała forma Jan, od czasów średniowiecza będąca jednym z najczęściej nadawanych imion. W 2004 r. imię Jan nosiło 689 212 osób w Polsce (1. miejsce wśród imion męskich pod względem popularności; jedynie dwa imiona żeńskie – Anna i Maria – były liczniej nadawane)[1].
Przekształcenia i zdrobnienia: Han, Hanek, Haniek, Hanisz, Hanus, Iwan, Iwasz, Jach, Jachu, Janczy, Janek, Janiec, Janicek, Janik, Janisław, Jano, Janek, Janko, Janosik, Jasiek, Jaszko, Jaś, Jaśko, Jasio, Janusz, Jasz[2].
Żeńskim odpowiednikiem jest Joanna, i – późniejszym – Janina.
Jan imieniny obchodzi 10 stycznia, 12 stycznia, 15 stycznia, 17 stycznia, 19 stycznia, 23 stycznia, 31 stycznia, 2 lutego, 4 lutego, 8 lutego, 20 lutego, 24 lutego, 3 marca, 5 marca, 8 marca, 11 marca, 19 marca, 24 marca, 27 marca, 30 marca, 3 kwietnia, 7 kwietnia, 13 kwietnia, 27 kwietnia, 6 maja, 7 maja, 10 maja, 12 maja, 13 maja, 15 maja, 18 maja, 19 maja, 21 maja, 22 maja, 23 maja, 24 maja, 27 maja, 30 maja, 3 czerwca, 11 czerwca, 12 czerwca, 16 czerwca, 20 czerwca, 22 czerwca, 24 czerwca, 26 czerwca, 27 czerwca, 30 czerwca, 8 lipca, 11 lipca, 21 lipca, 23 lipca, 31 lipca, 4 sierpnia, 8 sierpnia, 9 sierpnia, 13 sierpnia, 18 sierpnia, 19 sierpnia, 20 sierpnia, 29 sierpnia, 30 sierpnia, 31 sierpnia, 2 września, 3 września, 9 września, 11 września, 13 września, 14 września, 16 września, 20 września, 23 września, 27 września, 28 września, 1 października, 9 października, 10 października, 19 października, 23 października, 24 października, 1 listopada, 8 listopada, 11 listopada, 12 listopada, 13 listopada, 17 listopada, 24 listopada, 26 listopada, 1 grudnia, 4 grudnia, 5 grudnia, 9 grudnia, 14 grudnia, 15 grudnia, 17 grudnia i 27 grudnia.
[edytuj] W innych językach
- język angielski – John, Ian, Jack, Hank, Jon, Sean, Evan, Jonny/Johnny/Johnnie;
- język białoruski – Іван (Iwan), Ян (Jan), Янка (Janka), Ясь (Jaś);
- język bułgarski – Иван (Iwan), Йон, Йован (Jan), Ванче, Ванчо (Janko);
- język czeski – Jan, Ivan, Johan, Honza;
- język duński – Jens, Jais, Iben, Iven, Evan, Even;
- język fiński – Jukka, Juhani, Jussi, Janne;
- język francuski – Jean;
- język grecki – Ιωάννης (Ioanis), Γιάννης (Janis);
- język hiszpański – Juan;
- język niderlandzki – Johannes, Jan, Joannes, Johan;
- język niemiecki – Hans, Johann
- język irlandzki – Seán, Shane, Shaine, Shaun, Shawn;
- język japoński – ヤン Yan;
- język kataloński – Joan;
- język litewski – Jonas, Jasius;
- język łaciński – Joannes, Johannes;
- język łotewski – Jānis;
- język macedoński – Ivan, Jovan, Vančo, Vane;
- język niemiecki – Johannes, Johann, Hannes, Hanns, Hans, Heinz, Jan, Jens;
- język norweski – Johan, Jens, Jan, Hans, Jo, Evan;
- język portugalski – João;
- język rosyjski – Иван (pol. Iwan), Иоанн (pol. Jan);
- język rumuński – Ioan, Ion, Ian, Iane, Ivan;
- język serbsko-chorwacki – Ivan, Jovan, Jovanka, Jovo;
- język słowacki – Ján, Ivan, Janko;
- język słoweński – Ivan, Jan, Janez, Janko, Jovan;
- język sycylijski – Giuvanni;
- język szwedzki – Johannes, Johan, Jöns, Jan, John, Hans, Ivan;
- język ukraiński – Іван (Iwan), Іоанн (Jan);
- język węgierski – János, Iván;
- język włoski – Giovanni, Gianni, Giovannino, Vanni, Nanni.
Imię to ma również kilka tradycyjnych zestawień z drugimi imionami:
- Jan Chrzciciel, pochodzącą od św. Jana Chrzciciela, rzadziej Jan Baptysta (ang. John Baptist, fr. Jean-Baptiste, wł. Giovanni Battista, Giambattista, hiszp. Juan Bautista, niem. Johann Baptist),
- Jan Chryzostom, pochodzące od św. Jana Chryzostoma,
- Jan Gwalbert, pochodzące od św. Jana Gwalberta,
- Jan Kanty, pochodzące od św. Jana Kantego,
- Jan Nepomucen, pochodzące od św. Jana Nepomucena.
W języku włoskim imię to występujące jako pierwsze jest często łączone z drugim imieniem, np. Giovanni Lorenzo = Gianlorenzo (Jan Wawrzyniec), Giovanni Carlo = Giancarlo (Jan Karol).
[edytuj] Powiedzenia
- Czego Jaś się nie nauczy, tego Jan nie będzie umiał
- Chrzest Jana w deszczowej wodzie trzyma zbiory na przeszkodzie
- Jutro święty Janek, puśćmy na wodę wianek
- Jaka na Jana od Krzyża pogoda się głosi, taką, jak starzy mówią, Nowy Rok przynosi
- Na Święty Jan, jagód pełen dzban
[edytuj] Znane osoby noszące imię Jan
[edytuj] Cesarze bizantyjscy
[edytuj] Władcy francuscy
[edytuj] Władcy hiszpańscy
[edytuj] Władcy skandynawscy
[edytuj] Władcy brytyjscy
[edytuj] Książęta Liechtensteinu
[edytuj] Pozostali władcy
- Jan I, święty, papież 523-526
- Jan II, papież 533-535
- Jan III, papież 561-574
- Jan IV
- Jan V
- Jan VI
- Jan VII
- Jan VIII
- Jan IX
- Jan X, papież 914-928
- Jan XI
- Jan XII (ok. 937-964), papież od 955
- Jan XIII
- Jan XIV
- Jan XV
- Jan XVI, antypapież
- Jan XVII
- Jan XVIII
- Jan XIX
- Jan XXI
- Jan XXII (ok. 1245-1334), papież od 1316
- Jan XXIII (1881-1963), papież od 1958
- Jan Paweł I (1912-1978), papież do 1978
- Jan Paweł II (1920-2005),błogosławiony, papież od 1978 do 2005
[edytuj] Patriarchowie Konstantynopola
[edytuj] Święci i błogosławieni
[edytuj] Biskupi polscy
- Jan Gerbicz (ok. 1240-1297), biskup poznański
- Jan Muskata (ok. 1250-1320), biskup krakowski
- Jan Grot (ok. 1290-1347), biskup krakowski
- Jan z Miśni (?-1355), biskup warmiński
- Jan Stryprock (?-1373), biskup warmiński
- Jan Doliwa (?-1374), biskup poznański
- Jan Radlica (?-1392), biskup krakowski
- Jan Biskupiec (1377-1452), biskup chełmski
- Jan Lutek z Brzezia (ok. 1405-1471), biskup krakowski
- Jan Dantyszek (1485-1548), biskup chełmiński
- Jan Zaręba (1910 – 1986), biskup włocławski
- Jan Chrapek (1948-2001), biskup radomski
- Jan Tyrawa (1948- ), biskup bydgoski
- Jan Wieczorek (1935- ), biskup gliwicki
- Jan Zając (ur. 1939), biskup krakowski
- Jan Śrutwa (ur. 1940), biskup zamojsko-lubaczowski
- Jan Styrna (1941- ), biskup elbląski
- Jan Maria Michał Kowalski – arcybiskup mariawicki, męczennik, święty Kościoła Katolickiego Mariawitów
[edytuj] Pozostałe osoby
- Jan A. P. Kaczmarek
- Jan Abezier
- Jan Abramowicz
- Jan Adamczewski
- Jan Adamski
- Jan Adamus
- Jan Akkerman
- Jan Albert Waza
- Jan Ámos Komenský
- Jan Andrzej Kłoczowski
- Jan Andrzej Morsztyn
- Jan Antoniewicz-Bołoz
- Jan Antonowicz Berzin
- Jan Artur Bernard
- Jan August Kisielewski
- Jan Banaś
- Jan Baptysta Motty
- Jan Baptysta Quadro
- Jan Baptysta Wenecjanin
- Jan Baranowski
- Jan Barcz
- Jan Baszkiewicz
- Jan Batory
- Jan Bednarek
- Jan Beffinger
- Jan Berdak
- Jan Berger
- Jan Berry
- Jan Berzin
- Jan Bestry
- Jan Betley
- Jan Białk
- Jan Białostocki
- Jan Bielecki
- Jan Boklöv
- Jan Borysewicz – muzyk, gitarzysta i założyciel zespołu Lady Pank
- Jan Brahms
- Jan Brożek
- Jan Brueghel (młodszy)
- Jan Brueghel – malarz
- Jan Brzechwa – poeta
- Jan Bugaj
- Jan Bułhak
- Jan Bury – polityk powiązany z PSL
- Jan Bury – polityk powiązany z PiS
- Jan Byra
- Jan Bytnar
- Jan Chmurowicz
- Jan Christian Kamsetzer
- Jan Chryzostom Pasek
- Jan Cieślik – generał LWP
- Jan Cybis
- Jan Czekanowski
- Jan Czerski
- Jan Dąb-Kocioł
- Jan Henryk Dąbrowski – dowódca legionów, generał
- Jan Dąbski
- Jan de Weryha-Wysoczański
- Jan de Witt
- Jan Dembowski
- Jan Długosz
- Jan Domański
- Jan Duns Szkot
- Jan Dworak
- Jan Dylik
- Jan Dziedziczak
- Jan Dzierżon
- Jan Englert
- Jan Ernst
- Jan Farurej z Garbowa (?-1453) – rycerz, starosta spiski i stolnik krakowski
- Jan Flis
- Jan Gałach – Muzyk,Skrzypek Blues-Rockowy
- Jan Garbarek
- Jan Gebauer
- Jan Góra – doktor, dominikanin
- Jan Graczyk – artysta rzeźbiarz
- Jan Grudziński
- Jan Gwalbert Pawlikowski
- Jan Hartknoch
- Jan Henryk Rosen
- Jan Heweliusz
- Jan Himilsbach
- Jan Hunyady
- Jan Hus
- Jan Jakub Kolski
- Jan Jakub Rousseau
- Jan Jarota
- Jan Jeleński
- Jan Jerzy Pinzel – rzeźbiarz i snycerz barokowy
- Jan Jerzy Plersch – rzeźbiarz i snycerz barokowy
- Jan Jeziorański
- Jan Józef Haar
- Jan Józef Lipski
- Jan Józef Szczepański
- Jan Kaczmarek – profesor technologii maszyn
- Jan Kaczmarek – artysta kabaretowy
- Jan Kaldeborn
- Jan Kalwin
- Jan Kamiński
- Jan Kanty Działyński
- Jan Karcz
- Jan Karol Chodkiewicz
- Jan Karol Konopacki
- Jan Kasprowicz
- Jan Kepler – astronom
- Jan Kidawa-Błoński
- Jan Kiepura
- Jan Kiliński
- Jan Kochanowski – poeta
- Jan Kodeš
- Jan Konstanty Żupański
- Jan Koteja
- Jan Krenz-Mikołajczak
- Jan Krzysztof Bielecki – ekonomista, polityk
- Jan Krzysztof Kluk – polski ksiądz, przyrodnik, badacz flory polskiej
- Jan Kucharzewski
- Jan Kukliński
- Jan Kulczyk
- Jan Lam
- Jan Lechoń
- Jan Lebenstein
- Jan Lemański
- Jan Lesman
- Jan Libicki
- Jan Lityński
- Jan Lubrański
- Jan Lutek z Brzezia
- Jan Łazarski
- Jan Łączny
- Jan Łopata
- Jan Łopuszański
- Jan Łukasiewicz
- Jan Machulski
- Jan Maciaszek
- Jan Marcin Szancer
- Jan Machulski – aktor
- Jan Maria Vianney
- Jan Matejko – malarz
- Jan Matura – skoczek narciarski
- Jan Marek Matuszkiewicz – botanik
- Jan Mauersberger
- Jan Maurycy Borski
- Jan Michał Grubecki
- Jan Mielecki
- Jan Miodek
- Jan Młodożeniec
- Jan Mosdorf
- Jan Mulak
- Jan Musiej
- Jan Mycielski, artysta
- Jan Mycielski, matematyk
- Jan Nepomucen Umiński
- Jan Neruda
- Jan Niecisław Baudouin de Courtenay
- Jan Nowak-Jeziorański
- Jan Olszewski
- Jan Ołdakowski
- Jan Ostoja Matłachowski
- Jan Pająk
- Jan Palach
- Jan Parandowski
- Jan Paweł Lelewel
- Jan Paweł Łuszczewski
- Jan Peszek – polski aktor
- Jan Peder Syse
- Jan Peter Balkenende
- Jan Petersen
- Jan Peter Balkenende
- Jan Pietrzak – satyryk
- Jan Pietrzykowski
- Jan Piotr Norblin
- Jan Piotr Łuczyński
- Jan Plata-Przechlewski
- Jan Bogumił Plersch
- Jan Pogonowski
- Jan Popowski
- Jan Pospieszalski
- Jan Potocki (pisarz)
- Jan Potocki (wojewoda bracławski)
- Jan Potoczek
- Jan Potulicki
- Jan Przewoźnik
- Jan Puławski – generał LWP
- Jan Pyszko
- Jan Raczkowski – generał lotnictwa
- Jan Radtke
- Jan Rehmke
- Jan Rokita
- Jan Rokosz
- Jan Rutkowski
- Jan Ryszard Kurylczyk
- Jan Rzepa
- Jan Rzepecki
- Jan Safarewicz
- Jan Samuel Chrzanowski
- Jan Sebastian Bach – kompozytor
- Jan Skrzypiński
- Jan Spychalski
- Jan Stanisław Jabłonowski – kanclerz wielki koronny
- Jan Stanisław Prokop
- Jan Stanisław Zbąski
- Jan Stepa
- Jan Strelau
- Jan Stryprock
- Jan Sunderland
- Jan Suzin
- Jan Szczepanik
- Jan Szczepański – socjolog
- Jan Szczepański – mistrz olimpijski
- Jan Sztwiertnia
- Jan Szwajnic
- Jan Szyszko
- Jan Ślęk
- Jan Śliwiński – generał LWP
- Jan Śniadecki
- Jan Tadeusz Lubomirski
- Jan Amor Tarnowski
- Jan Timman
- Jan Tinbergen
- Jan Tomkowski
- Jan Trepczyk
- Jan Truszczyński
- Jan Turkowski
- Jan Twardowski
- Jan Uphagen
- Jan Váňa
- Jan van Eyck
- Jan Vermeer
- Jan Weiher
- Jan Wilde
- Jan Wimmer
- Jan Wincenty Bandtkie
- Jan Wojciech Kiwerski
- Jan Woleński
- Jan Paweł Woronicz
- Jan Wydra
- Jan Władysław Dawid
- Jan z Kijan
- Jan z Kolna – żeglarz
- Jan z Łajs
- Jan z Miśni
- Jan Zachwatowicz – architekt
- Jan Zamoyski
- Jan Zawiejski
- Jan Dismas Zelenka – czeski kompozytor
- Jan ze Stobnicy
- Jan Ziemianin
- Jan Zubowski
- Jan Zumbach
- Jan Zygmunt Skrzynecki
- Jan Żabiński
- Jan Żarnowski
- Jan Żbik
- Jan Žižka
- Jan Železný
- Janko z Czarnkowa
- Jan Mazoch – czeski skoczek narciarski
- Jan Czuba
[edytuj] Jan w kulturze
Przypisy
[edytuj] Zobacz też
Zobacz hasło
Jan w Wikisłowniku
