Jan Frycz

Ten artykuł należy dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi: usunąć próżne zwroty, usunąć zwodnicze wyrażenia. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

Jan Frycz
Data i miejsce urodzenia	15 maja 1954 Kraków,  Polska
Zawód	aktor
Współmałżonek	Grażyna Laszczyk-Frycz Agata Frycz Małgorzata Frycz[1]
Lata aktywności	od 1978
Zespół artystyczny
Teatr Narodowy
Nagrody Orzeł 2004: Pornografia (Najlepsza Drugoplanowa Rola Męska) 2005: Pręgi (Najlepsza Drugoplanowa Rola Męska) Nagroda na FPFF w Gdyni 2003: Najlepszy Aktor Drugoplanowy (Pornografia)
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons
Jan Frycz w Wikicytatach

Jan Frycz (ur. 15 maja 1954 w Krakowie) – polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny. W 1978 roku ukończył PWST w Krakowie. Jego córką jest aktorka Olga Frycz, a także Gabriela Frycz aktorka teatralna i filmowa.

Od 1989 roku do roku 2006 był aktorem Teatru Starego w Krakowie. Od roku 2006 jest aktorem Teatru Narodowego w Warszawie. W latach 80. i później stworzył wiele docenionych przez krytykę i publiczność ról w przedstawieniach m.in. Krystiana Lupy, Jerzego Grzegorzewskiego i Jerzego Jarockiego. Równie dobrze czuje się w repertuarze klasycznym, co eksperymentalno-awangardowym.

Film upomniał się o niego dopiero w latach 90. Grywa bohaterów różnego typu, od życiowych nieudaczników, przerysowanych desperatów, makiawelicznych despotów, po spokojnych, wyciszonych neurotyków. Jest jednym z najbardziej aktywnych i najpopularniejszych polskich aktorów początku XXI wieku. Najciekawsze kreacje stworzył w filmach Pożegnanie jesieni, Egoiści, Tam i z powrotem, Pornografia (nagroda na FPFF w Gdyni i Orzeł), Pręgi (Orzeł) oraz Bezmiar sprawiedliwości.

[edytuj] Kariera teatralna

W teatrze zadebiutował w 1978 roku rolą Edmunda w Damach i huzarach Aleksandra Fredry w reżyserii Mikołaja Grabowskiego na deskach krakowskiego Teatru im. Juliusza Słowackiego.

Po studiach należał do zespołu scen warszawskich: Teatru Narodowego (1982-1983) oraz Teatru Polskiego (1983-1984). Od 1984 do 1989 roku był aktorem Teatru im. Słowackiego w Krakowie, a w 1989 roku związał się z Teatrem Starym. W 2006 roku przeszedł do Teatru Narodowego w Warszawie. W 2007 roku zagrał tragikomiczną postać Iwana Nikołajewicza Zachedryńskiego w "Miłości na Krymie" Sławomira Mrożka w reżyserii Jerzego Jarockiego. Reżyser, za zgodą autora sztuki, nieco zmodyfikował dramat konkretnie pod tę inscenizację.

Przez wielu recenzentów i krytyków teatralnych uważany jest za jednego z najwybitniejszych aktorów swojego pokolenia. W swoim bogatym dorobku ma wiele ról z rosyjskiej klasyki, m.in. Pieriedonowa w Małym biesie Sołoguba (1985), Astrowa w Wujaszce Wani (1993) i Wierszynina w Trzech siostrach (2001) Antona Czechowa, Pozdnyszewa w Sonacie kreutzerowskiej Lwa Tołstoja (1998). U Krystiana Lupy zagrał Iwana w Braciach Karamazow Fiodora Dostojewskiego (1990 i 1999) oraz Poncjusza Piłata w Mistrzu i Małgorzacie Michaiła Bułhakowa (2002).

Z Lupą współpracował zresztą wielokrotnie. Zagrał w jego Nadobnisiach i koczkodanach Witkacego (1977), Malte albo tryptyku marnotrawnego syna według prozy Rilkego (1991) i – przede wszystkim – w Lunatykach. Eschu, czyli Anarchi Brocha (1995), gdzie zdaniem wielu recenzentów stworzył jedną z najlepszych ról w całej swojej karierze.

Wystąpił również w klasyce literatury polskiej (m.in. Sawa w Śnie srebrnym Salomei Juliusza Słowackiego, 1992; ksiądz Piotr w Dziadach Adama Mickiewicza 1995) oraz światowej (m.in. Lear w Królu Learze Williama Szekspira 2000; Mozart w Amadeuszu Petera Shaffera; Adrian Leverkuhn w Doktorze Faustusie Thomasa Manna).

Aktor pojawia się również w Teatrze Telewizji. Grał w przedstawieniach m.in. Kazimierza Kutza (Astrow w Wujaszku Wani, 1994), Andrzeja Domalika (Mikołaj w Płatonowie Czechowa, 1992), Laco Adamíka (Edyp w Królu Edypie Sofoklesa, 1992), Jana Englerta (Hamlet w "Hamlecie" 1985, Iwanow w Iwanowie, 1995; Marek Antoniusz w Juliuszu Cezarze, 2005), czy Krystyny Jandy (Gilles w Małych zbrodniach małżeńskich, 2005).

[edytuj] Kariera filmowa

Na ekranie zadebiutował w Dagny (1976) Haakona Sandoya. W drugiej połowie lat 70. i w latach 80. skupił się głównie na pracy w teatrze, w filmie grywał niewiele, najczęściej role epizodyczne. Pamiętane role z tego okresu to: infantylny, egoistyczny uwodziciel w Zielonej miłości (1978) Stanisława Jędryki, brutalny ubek w Wiernych bliznach (1981) i słaby dorobkiewicz w Wielkim Szu (1982) Sylwestra Chęcińskiego.

Najciekawsze i najbardziej doceniane role filmowe stworzył w latach 90. i później. Grywał bohaterów bardzo różnego typu. Najbardziej wyraziste kreacje Frycza to postaci skupionych, tłumiących emocje neurotyków. Uznanie przyniosła mu odważna rola egzaltowanego, wypalonego homoseksualisty w Egoistach (2000) Mariusza Trelinskiego, a także zagubionego na granicy snu i rzeczywistości przedwojennego inteligenta w Pożegnaniu jesieni (1990) również Trelińskiego, zdesperowanego partyzanta w Tam i z powrotem (2001) Wojciecha Wójcika, pułkownika, który w czasie II wojny światowej popada w depresję i nie może dalej walczyć w Pornografii (2003) Jana Jakuba Kolskiego, despotycznego ojca w Pręgach (2004) Magdaleny Piekorz oraz – ostatnio – makiawelicznego adwokata w Bezmiarze sprawiedliwości (2006) Wiesława Saniewskiego. Popularność zdobył dzięki postaci amanta w Damie kameliowej (1994) Jerzego Antczaka.

Bardzo często pojawia się na drugim planie i w epizodach, w produkcjach zarówno ambitnych (Jerzy w Spisie cudzołożnic Jerzego Stuhra, Jefimow w Łagodnej Trelińskiego, malarz Jeremi w Dwu księżycach Andrzeja Barańskiego, komendant w Czarnych słońcach Zalewskiego), jak i tych przeznaczonych dla masowego widza (mąż Judyty w Nigdy w życiu!, Bobicki w Zakochanych, nierozgarnięty bandyta w To ja, złodziej, producent disco polo w Kochaj i rób co chcesz). Nie unika seriali, chociaż konsekwentnie rezygnuje z gry w długich tasiemcach i operach mydlanych.

[edytuj] Życie prywatne

Jan Frycz jest w trzecim związku małżeńskim, ma sześcioro dzieci z pierwszego i drugiego małżeństwa^[1].

[edytuj] Wybrana filmografia

• 2011 – Pokaż kotku, co masz w środku jako doktor Filip Hoffman
• 2011 – Wyjazd integracyjny
• 2011 – Och, Karol 2 jako psychoanalityk
• 2011 - Weekend jako Komisarz
• 2010 – Milczenie jest złotem jako Ben
• 2010 – Różyczka jako pułkownik Wasiak
• 2008 – To nie tak jak myślisz, kotku jako doktor Filip Hoffman
• 2008 – Nieruchomy poruszyciel jako "Generał" Andrzej Gordon
• 2008 – Izolator jako Ernest
• 2008 – Jeszcze raz jako Michał Woroczyński
• 2007 – Korowód jako Zdzisław Dąbrowski
• 2007 – Nadzieja jako paser Gustaw
• 2007 – Tajemnica twierdzy szyfrów (serial tv) jako Hans Jacob Globcke
• 2007 – Odwróceni (serial tv) jako Generał Adam Potocki
• 2006 – Bezmiar sprawiedliwości jako "mecenas Michał Wilczek"
• 2006 – Wszyscy jesteśmy Chrystusami jako "kolega Adasia"
• 2006 – Francuski numer jako "Stefan Kowalczyk"
• 2006 – Tylko mnie kochaj jako "Prezes"
• 2005 – 2007 – Magda M. (serial tv, odc. 5, 6, 17 i 20) jako "Czerski"
• od 2005 – Egzamin z życia (serial tv) jako "Piotr Rudnicki"
• 2005 – Komornik jako "prezes Chudy"
• 2004 – Pręgi jako "Andrzej Winkler, ojciec Wojtka"
• 2004-2005 – Oficer (serial tv, odc. 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12 i 13) jako "wicepremier Marek Ratyński"
• 2004 – Nigdy w życiu! jako "Tomasz Kozłowski, były mąż Judyty"
• 2003 – Zerwany jako "Krótki, wychowawca w zakładzie poprawczym"
• 2003 – Powiedz to, Gabi jako "biznesmen"
• 2003 – Zaginiona (serial tv) jako "Marek Tokarski, ojciec zaginionej Uli"
• 2003 – Defekt (serial tv) jako "prezes Obrysiak"
• 2003 – Pornografia jako "pułkownik Siemian"
• 2001 – Tam i z powrotem jako "Piotr Klimek"
• 2000 – Zakochani jako "Alfred Bobicki"
• 2000 – To ja, złodziej jako "Cygan, członek bandy Maksa"
• 2000 – Egoiści jako "Filip"
• 2000 - Marszałek Piłsudski jako Stanisław Wojciechowski
• 1999 – Egzekutor jako "Wiktor, brat Aleksa"
• 1997 – Sława i chwała (serial tv, odc. 5, 6 i 7) jako "Janusz Myszyński"
• 1997 – Kochaj i rób co chcesz jako "Werczek, producent disco polo"
• 1996 – Nocne graffiti jako "Alex, przyjaciel Kossota"
• 1996 – Dzieci i ryby jako "Piotr, partner Anny"
• 1995 – Pestka jako "Józef, mąż Sabiny"
• 1995 – Łagodna jako "porucznik Jefimow"
• 1995 – Horror w Wesołych Bagniskach jako "Jerzy Wawicki"
• 1994 – Spis cudzołożnic jako "doktor Jerzy Zgółka, mąż Marii Magdaleny"
• 1994 – Dama kameliowa (film tv) jako "Armand Duval, kochanek Małgorzaty"
• 1993 – Pożegnanie z Marią jako "kierownik"
• 1993 – Dwa księżyce jako "malarz Jeremi"
• 1992 – Zwolnieni z życia jako "Marek Wysocki"
• 1992 – Kawalerskie życie na obczyźnie jako "Herman"
• 1992 – Czarne słońca jako "komendant"
• 1990 – Pożegnanie jesieni jako "Bazakbal Atanazy"
• 1988 – Crimen (serial tv, odc. 1,3,4,6) jako "Stanisław Rosiński"
• 1987 – Nieproszony gość jako "bandyta Jarema"
• 1987 – Trzy kroki od miłości jako "Andrzej Głowacki"
• 1983 – Nadzór jako "więzień"
• 1983 – Mgła jako Alek
• 1982-1986 – Blisko, coraz bliżej (serial tv, odc. 6-14) jako "Henryk Pasternik, syn Róży i Stanika"
• 1982 – Wielki Szu jako "Jarek"
• 1981 – Wierne blizny jako "porucznik Stefan Madejski"
• 1980 – Rycerz jako "panicz"
• 1978 – Zielona miłość jako "Paweł Budny"
• 1977 – Na srebrnym globie jako "Tomasz II" (film ukończony w 1988)
• 1976 – Zielone - minione... jako "Ludwik Konarzewski"
• 1976 – Dagny jako "drukarz "Życia""

[edytuj] Odznaczenia i nagrody

• 2005 – Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi w pracy artystycznej^[2]
• 1990 – Nagroda im. Aleksandra Zelwerowicza – przyznawana przez redakcję miesięcznika "Teatr" – za sezon 1989/1990, za rolę w przedstawieniu „Opis obyczajów...” ks. Jędrzeja Kitowicza w Teatrze STU i rolę Iwana w „Braciach Karamazow” Fiodora Dostojewskiego w Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie.

• 2003 – 28. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni:
  • Nagroda za drugoplanową rolę męską za Pornografię

• Polskie Nagrody Filmowe – Orły:
  • 2007 – nominacja Najlepszy aktor drugoplanowy za Korowód
  • 2004 – Najlepszy aktor drugoplanowy za Pręgi
  • 2003 – Najlepszy aktor drugoplanowy za Pornografię
  • 2002 – nominacja Najlepszy aktor drugoplanowy za Tam i z powrotem
  • 2001 – nominacja Najlepszy aktor drugoplanowy za Egoistów
  • 2000 – nominacja Najlepszy aktor drugoplanowy za Zakochanych

• Feliks Warszawski:
  • 2007 – nominacja Najlepszy aktor pierwszoplanowy za Miłość na Krymie

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Jan Frycz w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)
• Jan Frycz w bazie filmweb.pl
• Jan Frycz w bazie filmpolski.pl
• Jan Frycz w bazie e-teatr.pl
• Jan Frycz w bazie stopklatka.pl