| Błogosławiony | |
| Jan XXIII | |
| Błogosławiony Kościoła katolickiego papież tercjarz | |
 | |
| Data urodzenia | 25 listopada 1881 Sotto il Monte |
| Data śmierci | 3 czerwca 1963 Pałac Apostolski, Watykan |
| Data beatyfikacji | 3 września 2000 przez Jana Pawła II |
| Wspomnienie | 3 czerwca i 11 października |
| Angelo Giuseppe Roncalli | |||
 | |||
| |||
| Wyznanie | katolickie | ||
| Kościół | rzymskokatolicki | ||
| Prezbiterat | 10 sierpnia 1904 | ||
| Nominacja biskupia | 3 marca 1925 | ||
| Sakra biskupia | 19 marca 1925 | ||
| Kreacja kardynalska | 12 stycznia 1953 | ||
| Pontyfikat | 28 października 1958 | ||
| Odznaczenia | |||
      | |||
 Multimedia w Wikimedia Commons | |||
 Jan XXIII w Wikicytatach | |||
Jan XXIII (łac. Ioannes XXIII), faktycznie Angelo Giuseppe Roncalli (ur. 25 listopada 1881, zm. 3 czerwca 1963 w Watykanie) – tercjarz franciszkański[1], patriarcha Wenecji (1953-1958), papież i 3. Suwerenny Władca Państwa Watykańskiego w okresie od 28 października 1958 do 3 czerwca 1963, błogosławiony Kościoła katolickiego.
Spis treści |
Urodził się w Sotto il Monte (obecnie Sotto il Monte Giovanni XXIII – nazwane na cześć papieża), w prowincji Bergamo we Włoszech 25 listopada 1881 roku. Przyszedł na świat jako czwarte z 11 dzieci w rodzinie biednych rolników. Jego matka była osobą bardzo religijną.
W 1893 wstąpił do niższego seminarium duchownego w Bergamo, zaliczanego do najlepszych we Włoszech. Jako wybijający się student otrzymał stypendium Fundacji Cesaroli w Rzymie w seminarium św. Apolinarego. Na rok przerwał naukę w 1902 roku, aby odbyć służbę wojskową. Po jej zakończeniu obronił doktorat z teologii. 10 sierpnia 1904 roku został wyświęcony na księdza w rzymskim kościele Santa Maria in Monte Santo. Przez następne dziesięć lat był sekretarzem Giacomo Radiniego Tedeschi, biskupa Bergamo. W 1915 roku został powołany do wojska. W 1925 roku papież Pius XI mianował go Oficjałem w Bułgarii, a także tytularnym arcybiskupem Areopolis. Sakry udzielił mu Jego Eminencja Giovanni Tacci Porcelli. Jako swoje hasło biskupie wybrał Obedientia et Pax (Posłuszeństwo i Pokój), które stało się jego mottem przewodnim. W 1931 został nominowany apostolskim delegatem w Bułgarii. W 1935 został apostolskim delegatem w Turcji i Grecji. Po wybuchu II wojny światowej korzystając ze statusu dyplomatycznego pomagał ludziom prześladowanym przez hitlerowców, m.in. wysyłając do Palestyny podrobione świadectwa chrztu i imigracji dla Żydów węgierskich[2]; W roku 1944 roku papież Pius XII mianował go Nuncjuszem Apostolskim w Paryżu.
W roku 1953 został mianowany kardynałem, a kilka dni później patriarchą Wenecji. Prezydent Francji Vincent Auriol powołał się na stary przywilej francuskich królów i sam włożył czerwony kapelusz na głowę kardynała Roncalli w czasie ceremonii w Pałacu Elizejskim. Jan XXIII opowiadał później anegdotkę z tego okresu we Francji, kiedy to, gdy na przyjęciu, w którym brał udział, pojawiła się kobieta w sukni z szokująco dużym dekoltem, ludzie zgromadzeni w pokoju nie patrzyli na kobietę, ale na niego, sprawdzając, czy on patrzy na nią. Po przyjęciu kardynał miał wręczyć owej kobiecie jabłko mówiąc: „Pamięta Pani co sobie uświadomiła Ewa gdy zjadła jabłko?”
Od 1 marca 1896 r. należał do Franciszkańskiego Zakonu Świeckich[3].
Po śmierci Piusa XII w 1958 roku, ku swemu ogromnemu zaskoczeniu, Roncalli został wybrany na papieża. Jego pierwsze słowa po wyborze brzmiały: Tremens factus sum ego et timeo (łac. „drżę i lękam się”), a następnie kontynuował: To, co wiem o moim niedostatku i ograniczoności, jest wystarczającym powodem mojego zmieszania. Ale w głosach moich braci, najprzewielebniejszych kardynałów naszego Świętego rzymskiego Kościoła, widząc znak woli Bożej, przyjmuję wybór oraz pochylam głowę i barki dla krzyża.
Kardynałowie zebrani na zwołanym wtedy konklawe uznawali go, z powodu zaawansowanego wieku i skromności, za papieża „przejściowego”. Do czasu jego śmierci faworyt konklawe – arcybiskup Mediolanu Montini, miał już otrzymać kapelusz kardynalski, właśnie z rąk Roncalliego. Montini rzeczywiście został później następcą Jana XXIII jako Paweł VI.
Tym, czego kardynałowie i reszta Kościoła nie przewidzieli, było to, że ciepło, poczucie humoru i dobroć papieża Jana zdobędzie serca ludzi w sposób, w jaki jego poprzednik, pomimo jego ogromnej wiedzy i kwalifikacji moralnych, nigdy nie zdołał zrobić. Gdy po koronacji podszedł do niego po błogosławieństwo włoski ordynariusz polowy w generalskim mundurze, papież przyjął postawę zasadniczą i wyrecytował „panie generale, melduje się sierżant Roncalli!”. Podczas gdy Pius XII zawsze patrzył w bok i ponad aparatem, gdy robiono mu zdjęcia, Jan XXIII patrzył wprost w obiektyw i uśmiechał się. Palił fajkę. Był pierwszym papieżem od 1870 roku, który odbył oficjalne spotkanie poza Watykanem. Była to wizyta w więzieniu, gdzie powiedział więźniom: „Nie mogliście przyjść do mnie, więc ja przyszedłem do was”. Kiedy ówczesna pierwsza dama Ameryki, Jacqueline Kennedy, przybyła do Watykanu na spotkanie z nim, zaczął nerwowo ćwiczyć dwie metody zwracania się do niej, których użycie mu zasugerowano: „Mrs. Kennedy, Madam” lub „Madam, Mrs. Kennedy”. Kiedy wreszcie przybyła, ku rozbawieniu korpusu prasowego porzucił obie i ruszył na jej spotkanie, mówiąc: „Jackie!”. Ceremoniał papieski traktował z dystansem i humorem, choć go przestrzegał. Przyjmowanym na audiencji wenecjanom miał oświadczyć: „Mam dziś na głowie jeszcze wiele spraw, więc nie zatrzymujcie mnie. O, przepraszam! Nie zatrzymujcie nas.” (chodziło o zachowanie oficjalnej formy pluralis majestatis, zarzuconej przez jego następców).
Radykalizm papieża Jana XXIII nie kończył się na jego nieformalnych zachowaniach. Ku zaskoczeniu i przerażeniu jego współpracowników, zwołał sobór na mniej niż 90 lat od kontrowersyjnego Soboru Watykańskiego I. Podczas gdy jego sekretarze mówili o dziesięcioleciach potrzebnych na przygotowania, Jan XXIII planował rozpocząć sobór już w ciągu kilku miesięcy. Sobór watykański II rozpoczął zmiany, które przekształciły oblicze Kościoła katolickiego: nowa formuła mszy świętej, ekumenizm i nowe spojrzenie na świat.
Odbył mniej więcej godzinne spotkanie z Geoffreyem Francis Fisherem, arcybiskupem Canterbury 2 grudnia 1960. Było to pierwsze od 400 lat, od ekskomuniki Elżbiety I, spotkanie arcybiskupa Canterbury z papieżem.
Papież Jan XXIII ekskomunikował 3 stycznia 1962 roku Fidela Castro, powołując się na pochodzący z 1949 roku dekret papieża Piusa XII, zakazujący katolikom popierania rządów komunistycznych.
Człowiek Roku 1962 według magazynu „Time”. Jego sekretarzem osobistym był abp Loris Capovilla.
23 września 1962 zdiagnozowano u papieża raka żołądka. Miał kilka krwotoków z żołądka. Ostatnie publiczne wystąpienie papieża odbyło się 11 maja 1963, kiedy to włoski prezydent Antonio Segni przyznał papieżowi nagrodę za jego zaangażowanie dla pokoju. 25 maja 1963 papież doznał nowego krwotoku i wymagał transfuzji krwi, miał też coraz wyższą gorączkę. O agonii papieża informowało szczegółowo polskich słuchaczy Radio Wolna Europa. Jan XXIII zmarł w Watykanie 3 czerwca 1963 roku o godzinie 19:49. Jego ostatnie słowa brzmiały: „Nie mam innej woli, jak tylko wolę Boga. Ut unum sint. (łac. aby byli jedno)”.
Nazywany za życia „dobrym papieżem Janem” (także „Janem Uśmiechniętym” i „Janem Pokornym”), Jan XXIII został ogłoszony błogosławionym przez papieża Jana Pawła II 3 września 2000. Martytrologium Romanum wskazuje jako datę wspomnienia 3 czerwca, podczas gdy diecezja w Bergamo i archidiecezja mediolańska wspominają w liturgii bł. Jana XXIII w dniu 22 października, w rocznicę otwarcia Soboru Watykańskiego II (data faktycznego otwarcia soboru to 11 października 1962).
Cud, który przesądził o ogłoszeniu papieża Jana XXIII błogosławionym, miał miejsce w Neapolu 25 maja 1966 r. Uzdrowiona została siostra zakonna ze Zgromadzenie Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego à Paulo – Caterina Capitani. Zakonnica cierpiała na przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka. Choroba postępowała i niemożliwa z punktu widzenia medycyny była jakakolwiek poprawa. Siostra wraz ze współsiostrami prosiła o wstawiennictwo Jana XXIII. Po wizji została uzdrowiona. Przypadek ten, zbadany przez zespół lekarzy współpracujących jako konsulta medyczna przy Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych.
Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 11 października[4].
Encykliki są najważniejszymi i podstawowymi dokumentami papieskimi. Jan XXIII napisał ich osiem[5]:
Poczytnym stał się Dziennik duszy (wł. Il giornale dell’anima e altri scritti di pietà), który papież Roncalli zaczął pisać w 1895 i kontynuował każdego dnia aż do swej śmierci w 1963. Dzieło to przetłumaczono na wiele języków, w tym na język polski (tłum. Józefa Ledóchowska, Wydawnictwo Znak, Kraków 1965)[6].
Jako Angelo Giuseppe Roncalli wydał Il cardinale Cesare Baronio. Nel terzo centenario della sua morte (Monza, 1908) oraz Mons. Giacomo Maria Radini-Tedeschi, vescovo di Bergamo (Rzym, 1963).
Wielu konserwatywnych katolików – tych, którzy krytykują Sobór Watykański II – uważa, że Jan XXIII zapoczątkował ruch odwracania się od prawdziwej wiary[7][8].
Niektórzy uważają, że papież Jan XXIII celowo ukrywał tajemne przesłanie przekazane przez Pannę Maryję w objawieniach fatimskich[9].
Istnieje wiele informacji z lat 90. o rzekomym odnalezieniu pamiętnika papieża Jana, gdzie zawarł wizje przyszłości, takie jak powrót Jezusa w Nowym Jorku w 2000 r.[10]. Chociaż papież Jan istotnie prowadził pamiętnik[11], nie ma żadnego dowodu na to, że miał wizje przyszłości[12].
Jest uważany przez wiele organizacji protestanckich za reformatora chrześcijaństwa. Zarówno anglikanie jak i luteranie pamiętają Jana XXIII jako odnowiciela Kościoła. Jan XXIII jest wspominany w roku liturgicznym części kościołów luterańskich jako jeden z odnowicieli Kościoła (do grupy tej należą m.in. także Marcin Luter i Jan Kalwin). Dzień 3 czerwca jest w luterańskim kalendarzu liturgicznym obchodzony jako Wspomnienie Jana XXIII, biskupa Rzymu[13]. Podczas wspomnienia bpa Jana XXIII używana jest biała szata liturgiczna. Wspomnienia nie obchodzą natomiast np. kościoły staroluterańskie.
Matkę Bożą Królową Polski ogłosił główną patronką Polski[potrzebne źródło].
We Włoszech zrealizowano dwa filmy telewizyjne opowiadające o życiu papieża Jana XXIII:
Jako Patriarcha Wenecji występuje w książce Marcin powraca z daleka Jana Dobraczyńskiego.
| Poprzednik Carlo Agostini |  | Patriarcha Wenecji 1953-1958 | | Następca Giovanni Urbani |
| Poprzednik Pius XII |  | Papież 1958-1963 | | Następca Paweł VI |
| ||||||||||||||||||||||||||
| |||||
| |||||
_-_S._Basilio_06_Giovanni_XXIII.JPG)
.jpg)
