| Janusz Kurtyka | |
 | |
| Data i miejsce urodzenia | 13 sierpnia 1960 Kraków |
| Data i miejsce śmierci | 10 kwietnia 2010 Smoleńsk |
| Prezes Instytutu Pamięci Narodowej | |
| Okres urzędowania | od 29 grudnia 2005 do 10 kwietnia 2010 |
| Poprzednik | Leon Kieres |
| Następca | Franciszek Gryciuk (p.o.) |
| Odznaczenia | |
   | |
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons | |
Janusz Marek Kurtyka (ur. 13 sierpnia 1960 w Krakowie, zm. 10 kwietnia 2010 w Smoleńsku) – polski historyk, dr hab. nauk historycznych, od 2005 do 2010 prezes Instytutu Pamięci Narodowej.
Spis treści |
Absolwent III LO im. Jana Kochanowskiego w Krakowie[1]. Ukończył następnie studia historyczne na Wydziale Historyczno-Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1995 obronił doktorat, a w 2000 uzyskał stopień doktora habilitowanego nauk historycznych. Specjalizował się w genealogii, historii nowożytnej, historii średniowiecza oraz naukach pomocniczych historii. Zawodowo związany z Instytutem Historii Polskiej Akademii Nauk (od 1985) oraz Państwową Wyższą Szkołą Wschodnioeuropejską w Przemyślu, w której objął stanowisko profesora. Od 2008 prowadził wykłady z zakresu historii ustroju Polski w krakowskiej Wyższej Szkole Filozoficzno-Pedagogicznej "Ignatianum".
Pracował także w redakcji historycznej Wielkiej Encyklopedii PWN, brał udział w pracach nad Polskim Słownikiem Biograficznym. Był autorem ponad 140 publikacji naukowych[2].
Działał w opozycji demokratycznej w okresie PRL, brał udział w zakładaniu Niezależnego Zrzeszenia Studentów na Uniwersytecie Jagiellońskim. Był wykładowcą na Chrześcijańskim Uniwersytecie Robotniczym. W latach 1989–2000 pełnił funkcję przewodniczącego koła NSZZ "Solidarność" krakowskich placówek Instytutu Historii PAN. W 1990 wstąpił do Partii Republikańskiej, a w 1991 przystąpił z nią do Koalicji Republikańskiej. W 1992 został członkiem Partii Chrześcijańskich Demokratów. W wyborach w 1993 kandydował do Sejmu z 21. miejsca na liście wyborczej KKW "Ojczyzna" w okręgu obejmującym województwo krakowskie, otrzymując 235 głosów[3]. Pod koniec lat 90. działał w Stronnictwie Konserwatywno-Ludowym.
Po utworzeniu Instytutu Pamięci Narodowej został pierwszym dyrektorem jego oddziału w Krakowie. 21 kwietnia 2005 Kolegium IPN rekomendowało jego kandydaturę Sejmowi na stanowisko prezesa tej instytucji. 9 grudnia tego samego roku jego kandydatura została zaakceptowana przez Sejm (większością 332 głosów), a 22 grudnia zatwierdzona przez Senat. Urzędowanie rozpoczął po złożeniu przed Sejmem ślubowania w dniu 29 grudnia 2005.
Był również publicystą Radia Maryja[4].
Zginął 10 kwietnia 2010 w wyniku katastrofy polskiego samolotu Tu-154M w Smoleńsku[5]. 15 kwietnia 2010 w Przemyślu odbył się marsz pamięci ku jego czci[6]. Uroczystości pogrzebowe odbyły się 23 kwietnia 2010 w Krakowie[7]. Msza odprawiona została w Kościele Świętych Apostołów Piotra i Pawła, następnie Janusz Kurtyka został pochowany w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Rakowickim[7]. 20 marca 2012 na polecenie prokuratora prokuratury wojskowej prowadzącego śledztwo w sprawie katastrofy w Smoleńsku przeprowadzono ekshumację jego ciała[8]. 26 marca 2012 na Cmentarzu Rakowickim odbył się ponowny pogrzeb Janusza Kurtyki[9].
Miał żonę, Zuzannę Kurtykę, z zawodu lekarkę, i dwóch synów[10].
Laureat Nagrody im. Adama Heymowskiego (1996), II nagrody w Konkursie im. Klemensa Szaniawskiego (1998), Nagrody im. Joachima Lelewela (2000) oraz Nagrody im. Jerzego Łojka (2001)[11].
W 2007 został odznaczony ukraińskim Orderem "Za Zasługi" trzeciego stopnia[12]. 3 kwietnia 2009 został odznaczony przez Prezydenta RP, Lecha Kaczyńskiego, Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski[13]. 16 kwietnia 2010 pośmiertnie odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski przez marszałka Sejmu Bronisława Komorowskiego wykonującego obowiązki prezydenta RP na wniosek Kapituły Orderu Odrodzenia Polski, za wybitne zasługi w służbie państwu i społeczeństwu[14].
9 czerwca 2010 otrzymał pośmiertnie nagrodę Kustosza Pamięci Narodowej[15].
Januszowi Kurtyce poświęcono także tablice pamiątkowe: na Pałacu Konopków w Wieliczce (odsłonięta 13 sierpnia 2010[16]), na elewacji siedziby IPN przy ul. Towarowej 28 w Warszawie (odsłonięta 8 października 2010[17]) oraz w kościele św. Kazimierza w Krakowie (odsłonięta 8 kwietnia 2011)[18].
| |||||||
