Widget
Podziel się:

Janusz Przymanowski


Janusz Przymanowski
pułkownik pułkownik
Data i miejsce urodzenia20 stycznia 1922
Warszawa
Data i miejsce śmierci4 lipca 1998
Warszawa
Przebieg służby
Lata służbyod 1943
Jednostki1 Korpus Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR
Główne wojny i bitwyII wojna światowa:
Późniejsza pracajako pisarz i poeta
oraz dziennikarz
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Order Krzyża Grunwaldu III klasy Order Sztandaru Pracy II klasy Krzyż Walecznych Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi Medal Komisji Edukacji Narodowej Order Uśmiechu Medal 40-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 (ZSRR)
Poseł VIII kadencji Sejmu PRL
Przynależność politycznaPolska Zjednoczona Partia Robotnicza
Okres urzędowaniaod 23 marca 1980
do 31 sierpnia 1985

Janusz Przymanowski (ur. 20 stycznia 1922 w Warszawie, zm. 4 lipca 1998 tamże) – polski pisarz, poeta i dziennikarz, scenarzysta, tłumacz literatury rosyjskiej, pułkownik Wojska Polskiego, poseł na Sejm PRL VIII kadencji.

Spis treści

[edytuj] Życiorys

Skończył Gimnazjum im. Stefana Żeromskiego w Warszawie. Był uczestnikiem kampanii wrześniowej 1939; maturę zdał w 1940 w Szkole nr 21 w Brześciu nad Bugiem. W latach 1940–1943 internowany i więziony przez władze sowieckie pracował w kamieniołomie bazaltu, w fabryce metalurgicznej w sowchozie i w kołchozie jako traktorzysta.

W 1943 wstąpił ochotniczo do Armii Czerwonej. W listopadzie 1943 znalazł się w Sielcach nad Oką, w 1 Korpusie Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR. Przeszedł szlak bojowy do Warszawy. Od listopada 1944 specjalny korespondent i zastępca naczelnego redaktora gazety 1. Armii WP "Zwyciężymy".

Po zakończeniu II wojny światowej wstąpił do PPR. Pracował w redakcjach kilku czasopism o tematyce wojskowej: redaktor naczelny "Skrzydlatej Polski", zastępca redaktora naczelnego "Żołnierza Polskiego", publicysta miesięcznika "Wojsko Ludowe". W latach 1947–1950 sekretarz generalny Aeroklubu Rzeczypospolitej Polskiej.

W 1961 awansowany do stopnia pułkownika. W latach 1962–1964 członek warszawskiego Komitetu Wojewódzkiego PZPR. W latach 1959–1964 studiował i ukończył Wydział Historii Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1980–1985 był posłem na Sejm PRL. Deklarował się jako zwolennik wprowadzenia w Polsce stanu wojennego w grudniu 1981[potrzebne źródło]. Przez wiele lat był członkiem Rady Naczelnej ZBoWiD. W latach 1988–1990 członek Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.

Zadebiutował w 1950 na łamach prasy jako prozaik. Był autorem wielu książek o tematyce wojskowej i wojennej. Zajmował się głównie udziałem Polaków w II wojnie światowej. Największą sławę przyniosła mu powieść Czterej pancerni i pies, a na podstawie jego scenariusza nakręcono serial telewizyjny o tym samym tytule. W końcowej scenie ostatniego, 21. odcinka serialu zagrał epizodyczną rolę fotografa. Spod jego pióra wyszło też ponad 200 tekstów piosenek i 2 musicale.

Był żonaty z Aleksandrą Przymanowską[1].

[edytuj] Wybrane utwory

  • Czterej pancerni i pies, Wyd. MON, Warszawa 1964 ISBN 83-1106419-9 (pierwsza część w okresie PRL-u była lekturą do klasy V szkoły podstawowej) – pierwowzór kultowego serialu telewizyjnego pod tym samym tytułem[2]
  • Czy na pewno jesteś patriotą?, Wyd. Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1977
  • Drogi do zwycięstwa, Wyd. MON, Warszawa 1977
  • Fortele Jonatana Koota (dla dzieci; na jej podstawie nakręcono serial animowany w latach 1980–1981), Wyd. "Nasza Księgarnia", Warszawa 1978
  • Listy siwiejące O wyborze celu: dróg i sposobów skutecznego postępowania ku pożytkowi wchodzących w życie napisane, Wyd. "Iskry", Warszawa 1973
  • Minerzy podniebnych dróg (książka i film dla telewizji ZSRR z O. Gorczakowem)
  • Odsiecz Europy, Wyd. "Nasza Księgarnia", Warszawa 1983, ISBN 83-1008527-3
  • Polacy na drogach do zwycięstwa, Wyd. "Interpress", Warszawa 1975
  • Rozpoznania i szarże, Wyd. MON, Warszawa 1968
  • Rycerze srebrnej tarczy, Wyd. Literackie, Warszawa 1976
  • Studzianki (reportaż historyczny), Wyd. MON, Warszawa 1971
  • Tajemnica wzgórza nr 117, Wyd. "Nasza Księgarnia", Warszawa 1969 (za czasów PRL, była lekturą do klasy IV szkoły podstawowej)
  • Tarcza i miecz, Wyd. "Nasza Księgarnia", Warszawa 1980 ISBN 83-1007855-2
  • Trójca grzeszna, Wyd. MON, Warszawa 1980 ISBN 83-1106445-8
  • Wezwany, Wyd. MON, Warszawa 1968
  • Wszyscy i nikt, Wyd. MON, Warszawa 1976
  • Ze 101 frontowych nocy, Wyd. "Książka i Wiedza", Warszawa 1978
  • Zawzięty, Wyd. MON, Warszawa 1976
  • Znużony, Wyd. MON, Warszawa 1974
  • Żołnierze czterech rzek, Wyd. MON, Warszawa 1953

[edytuj] Tłumaczenia

  • Błękitny promień (tyt. oryg. Аппарат "СЛ-1", Władimir Niemcow), Wyd. "Prasa Wojskowa", Warszawa 1950
  • Tajemnicze zniknięcie inżyniera Bobrowa (tyt. oryg. Исчезновение инженера Боброва, Wiktor Saparin), Wyd. MON, Warszawa 1949
  • Wąwóz Batyrłar-Dżoł (tyt. oryg. Uszczel'je Batyrłar-Dżoł, Aleksandr Studitski), Wyd. MON, Warszawa 1949

[edytuj] Filmografia

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Filmowe adaptacje utworów Janusza Przymanowskiego.

[edytuj] Filmy fabularne

  • 1963 – Вызываем огонь на себя (miniserial ZSRR) – materiały do scenariusza (opowiadanie)
  • 1966–1970 – Czterej pancerni i pies – scenariusz
    • 1970 – Czterej pancerni i pies (odc. 21. "Dom") – obsada aktorska (fotograf)
  • 1973 – Zasieki – scenariusz, dialogi
  • 1977 – Wszyscy i nikt – scenariusz, dialogi

[edytuj] Krótki metraż, dokument, animacja

  • 1961 – Aby kwitło życie... – komentarz
  • 1963 – Wioska mała jak Płowce – scenariusz, komentarz
  • 1964 – Na piastowskim szlaku – scenariusz
  • 1980–1981 – Fortele Jonatana Koota – dialogi, słowa piosenki (-nek)
  • 1981 – Glac-Plac w Fortele Jonatana Koota – słowa piosenki (-nek)

[edytuj] Ciekawostki

W lipcu 1988 podczas spotkania Michaiła Gorbaczowa z przedstawicielami polskiego świata kultury na Zamku Królewskim w Warszawie generalny sekretarz KPZR otrzymał od Janusza Przymanowskiego propozycję, że załaduje on na ciężarówkę 50 tysięcy egzemplarzy swoich książek i będzie je sprzedawał w Kraju Rad.

– Niech mi pan, panie Michale, pozwoli to zrobić – poprosił[3].

Książką, którą pisarz sprzedawałby w ZSRR, mogłaby być zapewne „Czetyre tankista i sobaka”, która cieszyła się dużym powodzeniem u naszych ówczesnych wschodnich sąsiadów. Na spotkania z aktorami i twórcami polskiego serialu o przygodach czołgistów i psa "Szarika" przychodziły tłumy. Książka doczekała się czterech wydań w ZSRR. Podobnie w NRD wydano cztery edycje książki pod tytułem "Vier Panzernsoldaten und ein Hund", w Czechosłowacji sześć wydań "Pancernych", a w PRL 17.

[edytuj] Odznaczenia i nagrody

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

  • Nowy słownik literatury dla dzieci i młodzieży, Warszawa 1979.

[edytuj] Linki zewnętrzne


Zobacz więcej w serwisach WP

Film

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.

Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.

Zasady ochrony prywatności O Wikipedii Informacje prawne