| Jednostka Wojskowa Komandosów | |
 | |
| Odznaka 1 Pułku Specjalnego Komandosów | |
| Historia | |
| Państwo |  Polska |
| Sformowanie | 1961 |
| Tradycje | |
| Święto | 8 października |
| Nadanie sztandaru | 2 grudnia 1995 |
| Rodowód | 26 Batalion Dywersyjno-Rozpoznawczy 1 Samodzielny Batalion Szturmowy 1 Pułk Specjalny Komandosów |
| Tradycje jednostki kontynuuje lub kontynuowały | 1 Samodzielna Kompania Commando Batalion Armii Krajowej Parasol Batalion Armii Krajowej Zośka Polski Samodzielny Batalion Specjalny 1 Samodzielny Batalion Szturmowy 62 Kompania Specjalna 1 Pułk Specjalny Komandosów |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | płk Zbigniew Kwintal (1 PSK) |
| Obecny | płk Ryszard Pietras |
| Działania zbrojne | |
| Afganistan, Irak, Pakistan, DR Kongo, Macedonia, Syria, Kambodża | |
| Organizacja | |
| Numer | JW 4101 |
| Dyslokacja | Lubliniec |
| Podporządkowanie | Dowództwo Wojsk Specjalnych |
| Rodzaj wojsk | siły specjalne |
| Rodzaj sił zbrojnych | Wojska Specjalne Rzeczypospolitej Polskiej |
| Skład | dowództwo, sztab, pododdziały bojowe w tym płetwonurków bojowych, pododdział zabezpieczenia |
Jednostka Wojskowa Komandosów – oddział komandosów stacjonujący w Lublińcu.
Jednostka Wojskowa 4101 jest najstarszą jednostką wojskową polskich komandosów. Została sformowana w 1961 roku.
Poprzedni etat JW 4101 został utworzony Zarządzeniem Szefa SG WP w dniu 8 października 1993 jako 1 Pułk Specjalny. Zmieniał on etat 1 Samodzielnego Batalionu Szturmowego. Wyróżnik Komandosów pułk otrzymał w 1995. Pułk w latach 1993-2007 podlegał Dowódcy Wojsk Lądowych RP i był w owym czasie jedyną samodzielną jednostką specjalną SZ RP (poza Gromem).
W 2007 roku 1 Pułk Specjalny Komandosów przeszedł z Wojsk Lądowych w podporządkowanie Wojsk Specjalnych.
JW 4101 współpracuje z Wojskowym Klubem Biegacza Meta, współorganizując m.in. Bieg Katorżnika[1].
W pięćdziesięciolecie Jednostki Wojskowej 4101 został zmieniony jej etat i nazwa.
Nazwy jednostki wojskowej na przestrzeni lat:
Jednostka Wojskowa Komandosów dziedziczy tradycje[2]:
2 grudnia 1995 gen. dyw. Marian Robełek w imieniu Prezydenta RP Lecha Wałesy wręczył Dowódcy 1 Pułku Specjalnego Komandosów podpułkownikowi Zbigniewowi Kwintalowi sztandar ufundowany przez społeczeństwo ziemi lublinieckiej.
Z inicjatywy Środowiska Weteranów Batalionu AK „Zośka” 7 października 2005 roku za akceptacją Kapituły Orderu Wojennego Virtuti Militari zostały przeniesione insygnia OWVM na sztandar pułku. Środowisko weteranów reprezentował prezes prof. inż. Tytus Karlikowski, a 1 PSK Dowódca płk Piotr Patalong. Przeniesienie odznaczenia wojennego na sztandar 1 PSK jest odnotowane w dokumentach Kancelarii Prezydenta RP[3].
Szczególną wizytę złożył żołnierzom pułku Prezydent RP. Uroczystą wizytą uhonorował prezydent Lech Kaczyński 15 lecie powstania 1 Pułku. Prezydent spotkał się z żołnierzami i rodzinami żołnierzy pełniących służbę w Afganistanie. Prezydent odznaczył żołnierzy Gwiazdami Iraku i Gwiazdami Afganistanu, którzy służyli w PKW Irak i PKW Afganistan. Wygłosił przemówienie do żołnierzy na placu apelowym, o zasługach pułku i komandosów dla Polski. Życzył sukcesów na niwie żołnierskiej i w życiu prywatnym. Zwierzchnik Sił Zbrojnych RP złożył wieniec pod pomnikiem ku pamięci poległych żołnierzy 1 PSK i jednostek specjalnych. Lech Kaczyński zwiedził także Salę Pamięci JW 4101 oraz wpisał się do księgi pamiątkowej lublinieckiego oddziału. Prezydentowi Lechowi Kaczyńskiemu towarzyszyli m.in. Szef SG WP gen. F. Gągor, Szef BBN W. Stasiak.
18 lutego 2011 Prezydent RP Bronisław Komorowski odwiedził JW 4101. Towarzyszyli mu: Minister ON B. Klich, Szef SG WP gen. M. Cieniuch, Dowódca WS gen. bryg. P. Patalong i inni goście. Wizyta najwyższego zwierzchnika SZ RP rozpoczęła się od złożenia meldunku przez Dowódcę JW 4101 płk. Ryszarda Pietrasa i powitania przez kompanię honorową. Następnie prezydent i goście wysłuchali meldunku, który złożył Dowódca Wojsk Specjalnych. Prezydent obejrzał szkolenie pododdziału w strzelectwie i wojennym ratownictwie medycznym. Pokaz wykonywali żołnierze biorący udział w ćwiczeniu Skorpion IX, certyfikującego Zadaniowe Zespoły Bojowe Wojsk Specjalnych do służby w ISAF. Prezydent odznaczył pięciu żołnierzy Krzyżami Kawalerskimi Orderu Krzyża Wojskowego za czyny bojowe w Afganistanie[4].
Jednostka Wojskowa Komandosów działa w czasie pokoju, kryzysu i wojny, zarówno na terenie Polski, jak i poza jej granicami. Jest jednostką wojskową w której pełnią służbę spadochroniarze. Wykonuje działania specjalne, takie jak: rozpoznanie specjalne, akcja bezpośrednia, wsparcie militarne, atak płetwonurków bojowych i inne. Jest jednostką wojskową w pełni profesjonalną. JW 4101 podlega pod rozkazy Dowódcy Wojsk Specjalnych wchodzi w skład Wojsk Specjalnych RP. Żołnierze oddziału noszą ciemnozielone berety Wojsk Specjalnych RP z Orłem Wojsk Specjalnych umieszczonym na berecie nad lewym okiem, na berecie nie umieszcza się stopnia wojskowego, inaczej niż w WL RP.
Żołnierze JW 4101 posiadają umiejętności z taktyki zielonej, taktyki czarnej, taktyki niebieskiej i taktyki czerwonej.
Jednostka Wojskowa Komandosów przeznaczona jest do prowadzenia działań głównie w ramach tzw. „taktyki zielonej”. W ramach prowadzenia działań specjalnych jednostka wykonuje zadania z zakresu:
Oddział prowadzi nabór kandydatów inteligentnych i wysportowanych do służby we wszystkich korpusach osobowych. Chętni żołnierze, funkcjonariusze służb mundurowych, eneserowcy i inni rezerwiści uzyskają informacje przez stronę internetową.
do 2016 roku powstanie ZB D
Operatorzy jednostki wykonywali zadania m.in. na terenie byłej Jugosławii np. PKW Macedonia, pełnili funkcje ochronne w PKW Pakistan, w PKW Irak walczyli wspólnie z 5th Special Forces Group ODA tzw. A-Team (pododdział bojowy), tworzyli Zgrupowanie Sił Specjalnych WDC-P w Ad-Diwanijja. Pełnili ochronę osobistą polskich dygnitarzy m.in. Ministrów ON wizytujących Polskie Kontyngenty Wojskowe np. w Iraku lub Afganistanie.
Obecnie (2012 r.) żołnierze JW 4101 prowadzą działania bojowe w Prowincji Ghazni FOB Warrior, FOB Ghazni i w Prowincji Paktika FOB Rushmore. Jednostka wystawia ZZB WS (Task Force 50, TF-50)[7]. Podczas operacji współpracują z SWW i SKW. Górnośląscy komandosi wykonują zadania bojowe na wojnie w Afganistanie. Żołnierze Jednostki Wojskowej Komandosów prowadzą działania bojowe w składzie wojsk podporządkowanych operacyjnie ISAF Special Operation Forces Command w Afganistanie (ostatnio, do 2011 dowodził komandosami ISAF Australijczyk maj. gen. Peter Warwick Gus Gilmore). Na początku misji wojskowej w tym azjatyckim państwie operowali w Prowincji Kandahar i innych miejscach. Kilka sukcesów lublinieckich żołnierzy: w dystrykcie Dżagatu (Jaghatu) w prowincji Wardak[8]. W dystrykcie Andar schwytali poszukiwanego afgańskiego partyzanta[9][10]. Poszukiwanym okazał się „as w talii kart” najbardziej poszukiwanych partyzantów, mułła Dawood (Dałud)[11] Akcja ta została bardzo wysoko oceniona zarówno przez dowództwo ISAF jak i amerykańskie Dowództwo Sił Specjalnych. Żołnierze pułku pojmali sześciu partyzantów[12]. Za bogate w sukcesy dowodzenie w ISAF żołnierzami Zadaniowego Zespołu Bojowego Wojsk Specjalnych wydzielonymi z lublinieckiego oddziału, dowódca ZZB WS (TF-50) został odznaczony Meritorious Service Medal (parą medali: medalem USA i medalem NATO) odznaczeniem United States Armed Forces przez Prezydenta USA, Baracka Obamę. Odznaczenie w Kabulu wręczył oficerowi pułku, gen. D. Petraeus[13][14]. 10 stycznia 2012 żołnierze ZB C tworzący ISAF SOF Task Force 50 zdobyli oblężony budynek urzędu gubernatora Paktiki. Zabili w walce napastników i uwolnili zakładników[15][16].
Żołnierze JW 4101 współpracowali m.in. z: (USA)
(GB)
(FRA)
(TR)
W dniu 4 marca 2003 podczas służby na misji Allied Harmony w PKW Macedonia w miejscowości Sopot poległo dwóch żołnierzy 1 PSK: sierż. Paweł Legencki l. 23 i sierż. Piotr Mikułowski l. 26[17]. Pośmiertnie podoficerowie zostali odznaczeni Krzyżami Kawalerskimi Orderu Krzyża Wojskowego[18] w 2009 oraz Srebrnymi Krzyżami Zasługi w 2003[19]. W miejscu wybuchu miny i tragicznej śmierci żołnierzy jest postawiony pomnik z tablicą pamiątkową[20].
Granaty o różnym ładunku
Do oporządzenia indywidualnego należą m.in.:
W chwili obecnej większość oporządzenia i wyposażenia noszonego przez operatorów jest wytwarzana przez MIWO millitary Lubliniec i inne.[potrzebne źródło]
Wielu żołnierzy JW 4101 było odznaczanych Orderami Krzyża Wojskowego za męstwo i odwagę w walce z przeciwnikiem.
