Joker – postać fikcyjna pojawiająca się w komiksach firmy DC Comics oraz filmach związanych z postacią Batmana. Stworzony przez Billa Fingera, Boba Kane'a oraz Jerry'ego Robinsona, Joker po raz pierwszy pojawił się w komiksie Batman #1 (pierwsze wydanie komiksu z wiosny 1940). Był wzorowany na postaci Gwynplaine'a (Conrad Veidt) z filmu z 1928 roku Człowiek, który się śmieje (The Man Who Laughs), będącego ekranizacją powieści Victora Hugo pod tytułem Człowiek śmiechu (L'homme qui rit)[1]. Znany jest także jako: The Clown Prince of Crime, Red Hood, Jack, Joseph "Joe" Kerr, Clem Rusty, Mr. Rekoj, Jack White lub Jack Napier[2] .
Pierwszy raz Joker pojawił się na ekranie w serialu telewizyjnym z lat 60. XX wieku, w rolę wcielił się Cesar Romero. W filmie kinowym Batman w jego rolę wcielił się Jack Nicholson. W serialu animowanym Batman (Batman: The Animated Series) głosu postaci Jokera udzielił aktor Mark Hamill. W filmie Mroczny rycerz (The Dark Knight) zagrał go Heath Ledger.
Magazyn Wizard uznał Jokera za największego superprzestępcę wszech czasów[3].
Spis treści |
Joker jest socjopatycznym przestępcą, wykazującym skrajną pogardę dla życia ludzkiego. W okresach, gdy nie przebywa w zamknięciu w murach Zakładu dla obłąkanych przestępców Arkham popełnia liczne zbrodnie, wielokrotnie mordując. Przestępstwa często mają charakter rozgrywki pomiędzy nim a Batmanem, którego Joker traktuje jako swoje nemezis. Do popełniania zbrodni używa często zmyślnych gadżetów, takich jak tryskające kwasem ozdoby, skomplikowane ładunki wybuchowe czy miny-pułapki, ale nie gardzi też rękoczynami i narzędziami takimi jak noże czy łom. Jednym z wynalazków Jokera jest trucizna o nazwie "Jad Jokera" ("Joker venom") [4] (w filmie Batman nazywany "Smilexem"). Trucizna ta silnie działa na ośrodki mózgu, odpowiedzialne za mimikę i śmiech; podrażniając je, wywołuje u poddanego działalności gazu wielki, sardoniczny uśmiech, a po niedługim czasie śmierć. Joker venom może miec postać gazu, jest bezwonny, rozpuszcza się w wodzie i ma różnoraki kolor, w zależności od stężenia: od bezbarwnego, przez zielonkawy do beżowego. Oprócz tego używa także "joy buzzera" – elektrycznego paralizatora naręcznego, mogącego z łatwością spalić (Batman[5]) lub porazić prądem (DC Animated Universe [6]) przy dłuższym kontakcie osobę trzymającą rękę Jokera..
Najbardziej znanymi postaciami, które padły ofiarą Jokera byli: Jason Todd – drugi Robin, zakatowany na śmierć, Barbara Gordon, córka komisarza policji Gotham Jamesa Gordona, której szaleniec przestrzelił kręgosłup, przykuwając ją trwale do wózka inwalidzkiego oraz druga żona Jamesa Gordona – Sara Essen.
Wielokrotnie próbował także zabić samego Batmana, co kilkakrotnie prawie zakończyło się sukcesem.
Istnieje kilka historii tłumaczących genezę postaci, najpopularniejszym jest prawdopodobnie ta przedstawiona przez Alana Moore'a i Briana Bollanda w powieści graficznej Batman: Zabójczy żart (The Killing Joke), częściowo inspirowaną wcześniejszą historią "The Man Behind the Red Hood" (Detective Comics Vol 1 #168[7]). Zgodnie z tą wersją, Joker był prawdopodobnie drobnym gangsterem o nieznanej tożsamości, pracującym także w pobliskim cyrku w Gotham City jako dość marny komik. Podczas akcji sabotażowej w fabryce Monarch, został razem ze swoimi wspólnikami zaskoczony przez Batmana i w czasie ucieczki wpadł do kadzi z kwasem azotowym w pobliskich zakładach chemicznych Axis. Wypadek ten zmienił kolor jego skóry na kredowobiały i zabarwił jego włosy na zielono, a także w wyniku porażenia nerwów wykrzywił twarz w charakterystycznym, sardonicznym uśmiechu.
Według innej, niekanonicznej wersji, Joker był gangsterem, który po oszpeceniu postanowił działać jawnie i nie kryć się ze swoim niezwykłym okrucieństwem. Zgodnie z teorią opracowaną przez psychoterapeutkę Harleen Quinzel nie jest on szaleńcem, a jedynie człowiekiem o wyjątkowo niskiej etyce i szczątkowej moralności[8]. Dodatkowym komentarzem do tej hipotezy jest wersja wydarzeń przedstawiona w albumie Going Sane, w której Joker, wierząc, że zabił Batmana, porzuca drogę zbrodni i prowadzi pozornie zwyczajne życie normalnego człowieka.
Joker zginął w komiksie Batman Vol 1 #650 w wyniku wybuchu kanistra (do którego sam zresztą strzelił). Jednakże w wyniku wydarzenia o nazwie "Kryzys Nieskończoności" został podobnie jak kilka innych postaci wskrzeszony.
Joker pojawił się niektórych komiksach z serii Elseworlds, która przedstawiają znanych bohaterów uniwersum DC w zupełnie innych realiach i czasach, m.in:
W serialu telewizyjnym z lat sześćdziesiątych oraz w filmie Batman zbawia świat (Batman: The Movie) w rolę Jokera wcielił się Cesar Romero.
W serialu telewizyjnym z Ptaki Nocy (Birds of Prey) emitowanym w latach 2002-2003 w rolę klauna-mordercy wcielił się gościnnie Roger Stoneburner, natomiast głosu Jokerowi użyczył aktor Mark Hamill.
W filmie Tima Burtona Batman w jego rolę wcielił się Jack Nicholson. Na potrzeby tego filmu zostało stworzone prawdziwe nazwisko Jokera – Jack Napier. Inspirowane było nazwiskiem brytyjskiego aktora Alana Napiera, który w latach 1966-1968 grał Alfreda w serialu o przygodach Batmana. Był to hołd złożonym aktorowi, który zmarł na dwa miesiące przed rozpoczęciem zdjęć do filmu Burtona [9]. Młodego Jacka Napiera zagrał Hugo E. Blick, zaś w filmie Batman Forever, w reminiscencjiu Bruce'a (Val Kilmer) w postać młodego Napiera wcielił się David U. Hodges.
Jack Napier, początkowo był prawą ręką gangstera Carla Grissoma (Jack Palance). Chcąc się pozbyć Napiera, Grissom wysyła go na akcję do zakładach chemicznych Axis Chemicals, gdzie ma zostać zatrzymany przez policję. Podczas konfrontacji z Batmanem (Michael Keaton) Napier próbuje go zastrzelić, lecz odbity rykoszetem pocisk trafia go w twarz, po czym wpada do kadzi z chemikaliami. Oszpecony, poddaje się operacji plastycznej, a kiedy spogląda w lustro popada w szaleństwo. Już jako Joker, zabija Grissoma i przejmuje kontrolę nad przestępczym świadkiem w Gotham. Jego obsesją staje się Batman oraz dziennikarka Vicki Vale (Kim Basinger). Joker, który uważał się za "pierwszego w dziejach artystę-mordercę", zaczyna terroryzować miasto, zatruwając kosmetyki Smilexem. Kiedy w mieszkaniu Vicki dochodzi do konfrontacji Bruce'a z Jokerem, Bruce rozpoznaje w nim bandytę, który zabił jego rodziców. Później Joker organizuje paradę w Gotham, na której próbuje zabić jego mieszkańców. Batmanowi udaje się go powstrzymać, jednak złoczyńca porywa Vicki Vale i udają się z nią na szczyt katedry. Podczas próby ucieczki Jokera śmigłowcem, Batman nie chcąc do tego dopuścić, przywiązuje jego nogę liną z broni chwytakowej do figury gargulca. Figura wkrótce spada, ciągnąc ze sobą Jokera, który ginie.
W filmie Christophera Nolana Mroczny rycerz (The Dark Knight) w rolę nowego Jokera wcielił się Heath Ledger. W wywiadzie dla The New York Times Ledger opisał swoją postać jako: "psychopatycznego wielokrotnego mordercę, schizofrenicznego klauna, pozbawionego empatii"[10]. W przeciwieństwie do poprzednich filmowych wcieleń, gdzie skóra została wybielona chemikaliami, w tym filmie ma przefarbowane włosy na zielono oraz rozmazany biało-czarno-czerwony makijaż, który częściowo zakrywa blizny po rozciętych ustach. W trakcie filmu Joker podaje sprzeczne historie, w których wyjaśnia skąd ma swoje blizny. Najpierw opowiada, że blizny są wynikiem przemocy ze strony ojca alkoholika, a później samookaleczenia. W Mrocznym rycerzu nie pojawia się motyw trucizny Jokera, zaś jego ulubioną bronią są noże, broń palna i ładunki wybuchowe.
Pod koniec Batman: Początek (Batman Begins) porucznik James Gordon (Gary Oldman) wręcza Batmanowi (Christian Bale) kartę Jokera, pozostawioną na miejscu zbrodni przez nieznanego sprawcę. Kilka miesięcy później dochodzi do napadu na bank należący do mafii, którego głównym organizatorem był Joker. Niedługo po tym Joker zjawia się na konferencji bossów mafii, gdzie składa propozycję pozbycia się Batmana. Kiedy policja i prokuratura uderzają w zorganizowaną przestępczość w Gotham City, Joker zabija jednego z naśladowców człowieka-nietoperza i grozi, że jeśli prawdziwy Batman nie ujawni swojej tożsamości każdego dnia będzie zabijał kolejnych ludzi. Był to początek fali zamachów, których ofiarą padli m.in szef policji Gillian B. Loeb i sędzia Janet Surrillo. Na przyjęciu zorganizowanym przez Wayne'a złoczyńca próbuje także zabić Prokuratora Okręgowego Harveya Denta (Aaron Eckhart) i ukochaną Bruce'a Rachel Dawes (Maggie Gyllenhaal), jednak zostaje powstrzymany przez Batmana. Dzięki pomocy Denta, Batmanowi i policji udaje się ująć szaleńca, co jak się później okazało było przez niego zaplanowane. Kiedy Batman i Gordon próbują uratować porwanych przyjaciół, Joker ucieka z komisariatu. Rachel ginie, a Dent zostaje potwornie poparzony i przewieziony do szpitala. Później za sprawą Jokera, Dent sam staje się żądnym zemsty przestępca (Two-Face). Kolejne groźby terrorysty pogrążają miasto w anarchii. Na dwóch promach, wiozących ewakuowanych mieszkańców miasta oraz więźniów podkłada ładunki wybuchowe i na każdym z nich zostawia detonator, którym można wysadzić drugą łódź. Grozi, że jeśli do północy jedna z załóg nie podejmie decyzji, to on wysadzi obie łodzie. Batmanowi udaje się pokrzyżować plany złoczyńcy, jednak ten zdradza mu, że mimo porażki ma jeszcze jednego "asa w rękawie" – Harveya Denta, który zszedł na drogę przestępczą.
Joker pojawił się w następujących grach video:
| |||||||||||||||||||||||
