 | Zasugerowano, aby artykuł gong'an zintegrować z tym artykułem lub sekcją. (dyskusja) |
Kōan (jap. 公案 kōan; chiński: gōng'àn?) - problem lub pytanie oparte na paradoksie, stosowane w buddyzmie zen. Poszukiwanie i znalezienie odpowiedzi na to pytanie ma umożliwić medytującemu osiągnięcie oświecenia.
Dosłownie kōan znaczy publiczny zapis, pierwotnie to słowo oznaczało w języku chińskim precedens prawny. Kōany składają się z fragmentów sutr i kazań, pytań uczniów i odpowiedzi ich mistrzów, albo stanowią po prostu pojedyncze paradoksalne pytanie.
Kōany wskazują na ostateczną prawdę, jednak nie mogą być rozwiązane na gruncie logiki, lecz jedynie poprzez osiągnięcie głębszego poziomu urzeczywistnienia.
Praca nad kōanem jest jedną z podstawowych technik zen, stosowaną szczególnie (choć nie tylko) w szkole rinzai. Polega na skupianiu umysłu całkowicie na treści kōanu, jednak nie w celu jego umysłowego poznania, ale "zjednoczenia się z jego duchem".
Istnieje około 1700 kōanów, jednak mistrzowie zen używają około 500. Najlepszym kōanem dla danej osoby jest jakieś dręczące ją przez całe życie pytanie, nad którym nie może ona przejść obojętnie. Ten sam kōan może być idealny dla jednej osoby, a zupełnie nie pasujący do drugiej. Z tego względu wyznaczenie kōanu przez rōshiego daje na ogół lepsze efekty niż zrobienie tego samemu.
