| Republic of Cameroon République du Cameroun Republika Kamerunu | |||||
| |||||
| Dewiza: (fr. – ang.) Paix, Travail, Patrie – Peace, Work, Fatherland (Pokój, Praca, Ojczyzna) | |||||
| Hymn: Chant de Ralliement | |||||
.svg) | |||||
| Język urzędowy | francuski, angielski | ||||
| Stolica | Jaunde | ||||
| Ustrój polityczny | republika | ||||
| Głowa państwa | prezydent Paul Biya | ||||
| Szef rządu | premier Philémon Yang | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe | 54. na świecie 475 440 km² 1,3% | ||||
| Liczba ludności (2010) • całkowita • gęstość zaludnienia | 57. na świecie 19 988 219▲ 38 osób/km² | ||||
| Jednostka monetarna | frank CFA (XAF) | ||||
| Niepodległość | od  Francji i  Wielkiej Brytanii1 stycznia 1960 | ||||
| Strefa czasowa | UTC +1 | ||||
| Kod ISO 3166 | CM | ||||
| Domena internetowa | .cm | ||||
| Kod samochodowy | CAM | ||||
| Kod samolotowy | TJ | ||||
| Kod telefoniczny | +237 | ||||
 | |||||
Kamerun, Republika Kamerunu (fr. Cameroun, République du Cameroun, ang. Cameroon, Republic of Cameroon) – państwo w środkowej Afryce, nad Zatoką Gwinejską. Graniczy z Nigerią, Czadem, Republiką Środkowoafrykańską, Kongiem, Gabonem i Gwineą Równikową. Kamerun jest członkiem ONZ, Unii Afrykańskiej i innych organizacji międzynarodowych.
Spis treści |
Pod koniec XVIII wieku koczowniczy muzułmański lud Fulbe, pochodzący z Sahelu, podbił tereny Kamerunu, wypierając lub wchłaniając miejscową ludność.
Portugalczycy dotarli do wybrzeży Kamerunu na początku XVI wieku. Ich nieliczne faktorie nadbrzeżne handlowały różnymi towarami, ale głównie niewolnikami. Dopiero w drugiej połowie XIX wieku powstały pierwsze misje chrześcijańskie.
W roku 1884 Kamerun stał się kolonią niemiecką ze stolicą w Buéa, przeniesioną później do Jaunde. Po pierwszej wojnie światowej Kamerun został terytorium mandatowym Ligi Narodów, podzielonym pomiędzy Wielką Brytanię i Francję.
Francuska część kraju uzyskała niepodległość w 1960 r. jako Republika Kamerunu. W lutym 1961 r. przeprowadzono plebiscyt, mający zdecydować o przyszłości brytyjskiej części. W jego wyniku 2/3 terytorium na północy (zamieszkane głównie przez ludność muzułmańską) przyłączono do Nigerii, zaś południowa 1/3 (przeważnie chrześcijańska) przyłączyła się do Republiki Kamerunu, która przekształcona została tym samym w Federacyjną Republikę Kamerunu. Obie, francuska i brytyjska część nowej republiki, uzyskały autonomię. Ahmadou Ahidjo został pierwszym prezydentem kraju. W roku 1966 Ahidjo, działając w oparciu o resorty siłowe, zdelegalizował wszystkie partie polityczne. W 1970 r. stłumił rebelię organizacji UPC (Union of the Peoples of Cameroon). W 1972 wprowadził nową konstytucję, znoszącą federację, a ustanawiającą państwo unitarne.
W roku 1982 Ahidjo zrezygnował z urzędu i został na mocy konstytucji zastąpiony przez premiera Paula Biyę, pochodzącego z ludu Beti-Pahuin. Ahidjo wkrótce pożałował, że Biya został jego następcą, lecz zorganizowany przez jego współpracowników w 1984 zamach stanu nie udał się. Biya wygrał przeprowadzone w 1983 i 1984 r. wybory prezydenckie, w których był jedynym kandydatem. Wielopartyjne wybory w 1992 i 1997 r. wygrała jego partia – CPDM, jednak istniały podejrzenia, iż wyniki zostały sfałszowane.
Ostatnie wybory parlamentarne miały miejsce 22 lipca 2007 roku i ponownie zostały wygrane przez partię Biyi. Wraz z rosnącymi napięciami między chrześcijanami a muzułmanami na północy i pomiędzy anglofonami a frankofonami na południowym zachodzie, w Kamerunie rośnie zagrożenie wojną domową.
Nazwa państwa wywodzi się z portugalskiej nazwy rzeki Wouri – Rio de Camarões (pol. Rzeka Krewetek), która w późniejszym okresie została rozciągnięta na cały kraj leżący nad tą rzeką.
Ustrój polityczny Kamerunu to połączenie demokracji parlamentarnej z systemem prezydenckim. Konstytucja została uchwalona w 1972 roku i znowelizowana w 1995. Władzą ustawodawczą jest, liczące 180 deputowanych wybieranych w wyborach powszechnych, jednoizbowe Zgromadzenie Narodowe o 5-letniej kadencji, obradujące trzy razy w roku.
Głową państwa jest prezydent wybierany w wyborach powszechnych na 7-letnią kadencję. Prezydent posiada znaczny zasób władzy – może zatwierdzać i wetować ustawy, bez konsultacji z parlamentem powoływać i odwoływać członków rządu, sędziów, szefów przedsiębiorstw państwowych i urzędów centralnych.
Władzę wykonawczą sprawuje rząd, na którego czele stoi premier mianowany przez prezydenta.
Kamerun dzieli się na 10 regionów (każdy z gubernatorem na czele mianowanym przez prezydenta):
i 58 departamentów (każdy z prefektem na czele):
Struktura etniczna[2]: Kreole kameruńscy (11,8%), Bamileke (11,6%), Fulani (9,4%), Ewondo (7,5%), Bulu (4,8%), Bete (4,6%), pozostali: 50,3%.
Z powierzchnią 475 442 km² Kamerun, co do wielkości, zajmuje 53 miejsce wśród wszystkich państw świata[3], porównywalnie z Papuą-Nową Gwineą i nieco tylko mniejszym amerykańskim stanem Kalifornia[4]. Kraj położony jest w Środkowej i Zachodniej Afryce nad Zatoką Bonny, częścią Zatoki Gwinejskiej Oceanu Atlantyckiego. Literatura turystyczna określa Kamerun mianem "Afryki w miniaturze" ze względu na różnorodność klimatu: morski, pustynny, górski, tropikalny i sawannowy[5]. Kraj graniczy z Nigerią od zachodu, Czadem od północnego wschodu, z Republiką Środkowoafrykańską od wschodu oraz Gwineą Równikową, Gabonem i z Republiką Konga od południa.
Kamerun dzieli się na pięć stref geograficznych, wyraźnie różniących się od pozostałych zarówno pod względem klimatu, rzeźby powierzchni, jak i wegetacji. Nizina nadbrzeżna sięga 15-150 kilometrów od Zatoki Gwinejskiej w głąb lądu[6], a jej przeciętna wysokość to 90 metrów npm[7]. Pas ten, bardzo wilgotny i gorący, z krótką porą suchą, jest gęsto zalesiony tropikalnym lasem deszczowym[8][9] Południowokameruński płaskowyż wznosi się nad niziną nadbrzeżną na średnią wysokość 650 metrów npm[10]. Ten region jest również zdominowany przez deszczowe lasy tropikalne, ale ze względu na równowagę pór deszczowych i suchych nie są one tak wilgotne, jak na wybrzeżu.
Nieregularny, przerywany łańcuch gór, wzgórz i płaskowyżów, zwany Pasmem Kameruńskim, rozciąga się od szczytu wulkanu Kamerun na wybrzeżu (najwyższy punkt kraju – 4095 metrów npm[11]) prawie po Jezioro Czad na północnym krańcu kraju. Region ten ma klimat umiarkowany, szczególnie na Zachodnim Płaskowyżu, aczkolwiek opady są tu też wysokie. Ziemia należy do najżyźniejszych w Kamerunie, głównie wokół stożków wulkanicznych[11]. Na skutek działalności wulkanicznej w tym regionie powstały jeziora kraterowe. 21 sierpnia 1986 z jednego z nich (Jezioro Nyos) zaczął wydobywać się dwutlenek węgla powodując śmierć 1700-2000 ludzi[12].
Płaskowyż południowy przekształca się na północy w trawiastą, mocno sfałdowaną Wyżynę Adamawa, stanowiącą barierę oddzielającą południową część kraju od północnej. Wyżyna wznosi się przeciętnie na 1100 metrów n.p.m.[10], z temperaturami od 22 do 25 °C i znacznymi opadami[13]. Doliny regionu północnego rozciągają się od stoków wyżyny po Jezioro Czad, wznosząc się przeciętnie na 300-350 metrów n.p.m.[11]. Charakterystyczną roślinnością są sawannowe krzewy i trawy. Jest to obszar jałowy, z niewielkimi opadami i wysoką temperaturą.
Kamerun posiada cztery odrębne zlewiska. Głównymi rzekami na południu są Ntem, Nyong, Sanaga i Wouri. Wszystkie płyną w kierunku południowym i uchodzą do Zatoki Gwinejskiej. Dja i Kadéï płyną w kierunku południowo-zachodnim i są dopływami Konga. Na północy kraju rzeka Bénoué płynie na północ i zachód uchodząc do Nigru, zaś Logone uchodzi do Jeziora Czad, u brzegów którego Kamerun styka się z trzema innymi krajami.
Wartość Produktu Krajowego Brutto na głowę mieszkańca (PKB per capita) w roku 2009 był obliczany na 2.253 USD[14], jeden z najwyższych w Afryce subsaharyjskiej[15]. Głównym rynkiem zbytu są Francja, Włochy, Korea Południowa, Hiszpania i Wielka Brytania. Kamerun znajduje się w strefie działania Organizacji dla Harmonizacji Prawa Afrykańskiego (OHADA)[16]. Walutą obiegową jest frank CFA. Bezrobocie w roku 2001 sięgało 30% populacji, a trzecia część społeczeństwa żyła poniżej progu ubóstwa obliczanego na 1,25 USD dziennie w roku 2009.[17]. Od końca lat osiemdziesiątych XX wieku Kamerun jest objęty programami pomocowymi Banku Światowego i IMF w celu zmniejszenia bezrobocia, prywatyzacji przemysłu i wzrostu gospodarczego. Turystyka, zwłaszcza na wybrzeżu i w okolicach Góry Kamerun zapowiada znaczny wzrost gospodarczy[18].
Transport w Kamerunie przysparza wiele trudności. Drogi są w złym stanie[19] i uzależnione od zmiennej pogody, jako że tylko 10% posiada utwardzone nawierzchnie. Kontrole drogowe służą policji i żandarmerii głównie do wyłudzania łapówek[20]. Linia kolejowa łączy miejscowości Kumba na zachodzie i Bélabo na wschodzie oraz Ngaoundéré na północy. Lotniska międzynarodowe znajdują się w Douala i Garoua oraz mniejsze w Yaoundé. W ujściu rzeki Wouri River znajduje się port Douali, główny port morski kraju.
Stosunki z sąsiednimi krajami układają się generalnie pomyślnie. Wyjątkami jest nierozwiązany konflikt graniczny z Gwineą Równikową. Napływ Kameruńczyków do Gwinei Równikowej, co wiąże się z nadzieją na zatrudnienie przy eksploatacji nowo odkrytych złóż ropy, przyczynił się do wzrostu napięcia. W roku 1999 rządy Kamerunu, Gwinei Równikowej, Nigerii, Sao Tome & Principe, Gabonu, Konga, Demokratycznej Republiki Konga i Angoli powołały Gulf of Guinea Commission mającą pomagać w rozwiązywaniu problemów, przede wszystkim granicznych, w regionie.
Budżet Ministerstwa Obrony Kamerunu na rok 2001 wynosił 160 milionów USD (155 mln USD w 2000). W roku 1999 wydatki na wojsko i siły bezpieczeństwa wynosiły 156 milionów USD, czyli 1,5% GDP.
Naczelnym dowódcą Sił Zbrojnych Kamerunu jest urzędujący prezydent, który sprawuje bezpośrednią i codzienną kontrolę nad nimi. Wojska lądowe są rozmieszczone w bazach ośmiu okręgów wojskowych Kamerunu. Podział na okręgi wojskowe odpowiada podziałowi administracyjnemu kraju. Bazy wojsk lądowych znajdują się w pobliżu miast będących ośrodkami administracyjnymi prowincji pogranicznych. Bazy lotnictwa wojskowego mieszczą się w miastach Batouri, Douala, Garouda i Jaunde. Bazy Marynarki Wojennej znajdują się w Douala – naczelne dowództwo (HQ), Kribi i Limbe.
Ogólna liczebność Sił Zbrojnych Kamerunu wynosi 22 100 żołnierzy i oficerów, w tym: Wojska Lądowe 11 500, Marynarka Wojenna 1300, Siły Powietrzne 300, Żandarmeria Wojskowa 9000.
Ordre de Bataille przedstawia się następująco:
Armia Polowa (HQ Jaunde):
Obok trzech broni (Wojska Lądowe, Siły Powietrzne i Marynarka Wojenna) w skład Sił Zbrojnych wchodzą oddziały Żandarmerii Wojskowej, która podlega bezpośrednio prezydentowi. Oddziały żandarmerii rozmieszczone są we wszystkich ośrodkach administracji państwowej i dysponują bronią lekką oraz lekkimi pojazdami opancerzonymi.
Szkolenie pododdziałów jest prowadzone przez francuskich instruktorów, a oficerowie pobierają naukę w różnych szkołach wojskowych wszystkich szczebli we Francji.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
