| Święta Katarzyna Aleksandryjska | |
| dziewica męczennica | |
 Święta Katarzyna z Aleksandrii – obraz pędzla Caravaggia | |
| Data urodzenia | ok. 282 Aleksandria |
| Data śmierci | ok. 300 Aleksandria |
| Kościół / wyznanie | katolicki, prawosławny |
| Wspomnienie | 25 listopada (kat.) 7 grudnia (praw. wg kal. greg.) |
| Atrybuty | koło do łamania kości, anioł, Dziecię Jezus, filozofowie, gałązka palmowa, korona, krzyż, księga, miecz, piorun |
| Patronka | zakonu katarzynek, Nowego Targu, uniwersytetów, wielu zawodów, polskich kolejarzy, orędowniczka od bólu gardła i głowy |
 Galeria ilustracji w Wikimedia Commons | |
Katarzyna Aleksandryjska, cs. Wielikomuczenica Jekatierina (ur. ok. 282, zm. ok. 300) – męczennica chrześcijańska, jedna z Czternastu Świętych Wspomożycieli, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego.
Spis treści |
Według legendy urodziła się w Aleksandrii w Egipcie i była córką króla Kustosa. Przez lata uchodziła za jedną z najpopularniejszych świętych Kościoła katolickiego, jednak współcześni badacze podważają jej istnienie. Prawdopodobnie za podstawę legendy o Katarzynie z Aleksandrii posłużył życiorys Hypatii z Aleksandrii[1][a].
Według tradycji była bogatą i wykształconą chrześcijanką z Aleksandrii, która przyjęła śluby czystości. Poniosła śmierć męczeńską w wieku 18 lat. Otwarcie krytykowała prześladowania chrześcijan i postępowania cesarza Maksencjusza lub Maksymiana, żonę którego nawróciła na chrześcijaństwo. Wyrok śmierci zapadł po dyspucie religijnej, w której Katarzyna okazała się bieglejsza od pięćdziesięciu mędrców niechrześcijańskich, część z nich nawracając. Niezadowolony z takiego obrotu sprawy cesarz skazał Katarzynę na śmierć po torturach; odstąpiono od łamania kołem po zniszczeniu narzędzia tortur przez anioła i wyrok wykonano przez ścięcie. Wśród najstarszych autorów, wspominających Katarzynę, byli święty Rufin i Euzebiusz z Cezarei Palestyńskiej.
Kult świętej rozwinął się zarówno w kościele zachodnim, jak i w prawosławiu. W Polsce wystawiono ku jej czci ponad 170 budowli sakralnych; w 1571 w Braniewie Regina Protmann założyła zgromadzenie zakonne katarzynek. Kilkadziesiąt miejscowości polskich wywodzi swoją nazwę od imienia Katarzyny, postać świętej znajduje się w herbach m.in. Działdowa, Tyczyna i Nowego Targu. Męczeństwo świętej stało się także tematem malarskim, m.in. dzieł Rafaela, Caravaggio i Hansa Memlinga.
Na szczycie Góry Świętej Katarzyny na Synaju znajduje się niewielka Kaplica św. Katarzyny, gdzie według tradycji, ciało 18-letniej świętej Katarzyny zostało umieszczone przez aniołów na najwyższym szczycie. W X w. zostało przeniesione przez mnichów-pustelników na dół góry i umieszczone w złotej trumnie w wybudowanym klasztorze św. Katarzyny. Od tego czasu szczyt nazwany został na jej cześć, a miejsce to zaczęto łączyć z jej kultem.
Święta Katarzyna stała się patronką wielu miast, uczelni (m.in. Sorbony) i świątyń. Jest patronką zakonu katarzynek, Nowego Targu, Dzierzgonia, uniwersytetów, różnych zawodów (m.in. adwokatów, bibliotekarzy, drukarzy, filozofów chrześcijańskich, kolejarzy, młodych dziewcząt, studentów i uczonych).
Wspomnienie liturgiczne obchodzone jest w Kościele katolickim 25 listopada[2]. Cerkiew prawosławna wspomina męczennicę Katarzynę 24 listopada/7 grudnia[b], tj. 7 grudnia wg kalendarza gregoriańskiego.
Jej atrybutami są: anioł, Dziecię Jezus, filozofowie, gałązka palmowa, koło, na którym była łamana, korona w ręku, krzyż, księga, miecz, piorun.
W ikonografii przedstawiana jest w koronie, z palmą męczeństwa w dłoni i kołem do łamania kości (czasem jeszcze z książką i mieczem). Ukazywana jest też podczas mistycznych zaślubin z Chrystusem lub w więzieniu, w obecności Chrystusa. W okresie gotyku i renesansu często występuje razem ze świętymi Barbarą, Dorotą i Małgorzatą.
Święta Katarzyna z Aleksandrii w heraldyce:
Zobacz też kategorie: Parafie pod wezwaniem św. Katarzyny, Świątynie pod wezwaniem św. Katarzyny.
| ||||||||
