| Katowice | |
 Dworzec w marcu 2010 - przed przebudową | |
| Państwo |  Polska |
| Miejscowość | Katowice |
| Dzielnica/osiedle | Śródmieście |
| Oznaczenie stacji | Kurs'90: 71 |
| Status | Dworzec kolejowy |
| Data otwarcia | 1846 (budynek z 1972 został wyburzony, trwa budowa nowego) |
| Poprzednie nazwy | Kattowitz, Stalinogród |
| Informacje kolejowe | |
| Liczba peronów | 5 |
| Liczba krawędzi peronowych | 10 |
| Kasy | czynne |
| Przejścia nadziemne |  |
| Przejścia podziemne |  |
| Linie kolejowe | |
| |
Położenie na mapie woj. śląskiego   Katowice | |
| Na mapach: | |
 Multimedia w Wikimedia Commons | |
.jpg)
Katowice − dworzec kolejowy oraz największa i najważniejsza stacja kolejowa Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego mieszcząca się przy placu Wilhelma Szewczyka w ścisłym śródmieściu Katowic.
Jest jednym z największych węzłów komunikacji kolejowej w Polsce. Według kategoryzacji PKP ma najwyższą kategorię A.
Spis treści |
Decyzja o budowie w Katowicach nowego dworca zapadła pod koniec lat 50. XX wieku, gdy stary dworzec znajdujący się przy ulicy Dworcowej okazał się za mały dla tak dużego miasta. Konkurs na budowę został rozstrzygnięty w roku 1959, a w ocenie jury praca "Tygrysów" została określona jako "wybitnie wyróżniająca się spośród innych opracowań...". Najwcześniej powstał pawilon od strony placu Andrzeja w 1964 roku. Pod budowę głównego gmachu zburzony został kwartał budynków w rejonie ulic 3 Maja, Młyńskiej i Stawowej zabudowany eklektycznymi kamienicami. Budowę całej stacji ukończono w 1972 roku.
Budynek uchodzi za najlepszy w Polsce przykład nurtu w architekturze zwanego brutalizmem[1]. Powstał w 1972 roku. Projektantami byli: Wacław Kłyszewski, Jerzy Mokrzyński i Eugeniusz Wierzbicki (zwani "Tygrysami"). Architekci przy konstrukcji wykorzystali bardzo efektowne ówcześnie formy wielkich betonowych "kielichów", które podtrzymują strop górnej hali (konstrukcja W.Zalewski). Budynek był dwukondygnacyjny i miał 140 metrów długości oraz 53 metry szerokości. Kubatura obiektu wynosiła 76 314 m³, natomiast pojemność pomieszczeń obliczono na 25 000 osób. Początkowo dworzec był reprezentacyjnym miejscem miasta, jednak od dawna nie remontowany oraz uzupełniony o przypadkowe elementy we wnętrzu hallu stracił swój pierwotny blask. Kapitalny remont był planowany na rok 2008, lecz powstały też plany zburzenia budynku dworca i zbudowania na jego miejscu nowego[2]. Pomysł ten dzielił zarówno mieszkańców miasta, jak i architektów. Krytycy budowli uważali[3], że była ona niefunkcjonalna, źle zakomponowana z otoczeniem i przytłacza okoliczną dziewiętnastowieczną zabudowę. Ostatecznie w 2010 rozpoczęła się rozbiórka dworca; ostatni, szesnasty "kielich" dworca wyburzono 11 stycznia 2011.
Przy stacji mieścił się dworzec autobusowy obsługujący całą aglomerację katowicką, natomiast w okolicy zlokalizowany jest międzynarodowy dworzec autobusowy.
W lipcu 2009 PKP zawarło umowę z hiszpańską firmą Neinver na budowę zintegrowanego centrum komunikacyjnego i biznesowego w Katowicach[4].
Inwestycja zakłada budowę dworca kolejowego w Katowicach, podziemnego dworca autobusowego, Galerii Katowickiej, budynku biurowego oraz przebudowę infrastruktury drogowej oraz reorganizację i uporządkowanie przestrzeni miejskiej w okolicy dworca[5].
Gruntowna przebudowa dworca w Katowicach została rozpoczęta w maju 2010. Prace przy przebudowie ruszyły w sierpniu 2010[6]. Do końca września 2010 wybudowano tzw. dworzec tymczasowy, który zaczął obsługiwać pasażerów 1 października 2010. Nieczynna jest hala dworcowa i stopniowo, kolejne perony (remont infrastruktury peronowej jest prowadzony etapami przez PKP).
Budową nowego dworca autobusowo-kolejowego zajmuje się firma Neinver Polska. Wyburzanie hali dworcowej rozpoczęto 22 grudnia 2010[7]; 11 stycznia 2011 zakończono wyburzanie hali (został rozebrany ostatni "kielich"), a 16 marca 2011 zakończono rozbiórkę fundamentów konstrukcji starego dworca[8][9]. 31 maja 2011 wmurowano kamień węgielny pod budowę nowego dworca i Galerii Katowickiej[10][11][12]. Nowy kompleks zostanie zbudowany do 2013. Najwcześniej, bo już w czerwcu 2012, zostanie oddana do użytku nowa hala główna dworca wraz z podziemnym dworcem komunikacji miejskiej. W grudniu tego samego roku zakończy się budowa Galerii Katowickiej – centrum handlowego-rozrywkowego na placu W. Szewczyka, które zostanie połączone z dworcem. Powstanie także podziemny parking, który pomieści około 1200 samochodów.
Wartość całej inwestycji szacowana jest na około 240 milionów euro.
Z dworca odjeżdżają pociągi wszystkich kategorii, włącznie z Express InterCity i EuroCity:
| Katowice | ||
| Linia 1 Warszawa Centralna – Katowice (km linii: 318,378) | ||
odległość: 2,725 km Katowice Zawodzie  |  | |
| Linia 137 Katowice – Legnica (km linii: 0,381) | ||
| odległość: 2,147 km | |
| Linia 138 Oświęcim – Katowice (km linii: 32,97) | ||
odległość: 2,727 km Katowice Zawodzie | | |
| Linia 139 Katowice – Skalité Serafínov (km linii: 0,379) | ||
| odległość: 3,391 km | |
| Linia 656 Katowice R36 – Brynów (km linii: 0,381) | ||
odległość: 0,381 km Katowice R36 (rozj.) | | odległość: 2,623 km |
| Linia 713 Katowice – Chorzów Batory (km linii: 0,001) | ||
| odległość: 1,620 km | |
| Linia Katowice – Katowice Dąbrówka Mała (rozebrana) (km linii: 0,0) | ||
| ||
