Kauczuk – ogólna nazwa dla materiałów wykazujących zarazem elastyczne jak i lepkie własności.
Kauczuki są w olbrzymiej większości materiałami zbudowanymi z długich, przypadkowo splątanych z sobą cząsteczek polimerów, które nie wykazują tendencji do krystalizacji. Podobnie jak w zwykłej cieczy cząsteczki te mogą się wzajemnie przemieszczać, ale ich ruch jest ograniczony wzajemnym splątaniem. Splątanie tworzy rodzaj luźnej sieci, która pod wpływem rozciągania lub ściskania może ulegać łatwemu i odwracalnemu odkształceniu, ale w przypadku działania odpowiednio dużych sił ścinających materiał zaczyna płynąć w efekcie zrywania (rozplątywania) się węzłów luźnej sieci. W efekcie kauczuki charakteryzują się własnościami elastycznymi, przy zachowaniu ograniczonej zdolności do płynięcia.
Stanowią one półprodukt do otrzymywania gumy w wyniku wulkanizacji, czyli trwałego, chemicznego sieciowania cząsteczek tworzących kauczuk.
Kauczuki dzieli się na naturalne i syntetyczne.
Linus Pauling, Peter Pauling: Chemia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, s. 359-360. ISBN 83-01-12267-6.
