Kodeks karny (1997)

Kodeks karny (ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny) – akt prawny regulujący zasady prawa karnego materialnego obowiązujące w Polsce.

[edytuj] Powstanie i wejście w życie

Komisja do spraw Reformy Prawa Karnego pod przewodnictwem Kazimierza Buchały powstała w 1987 roku, jednakże minister sprawiedliwości zmienił jej skład i rozpoczęła swoją pracę jesienią 1989 roku. W trakcie prac próbowano wzmocnić aspekt obiektywny w karalności usiłowania, przejawiało się to w pomyśle rezygnacji z karalności usiłowania drobnych przestępstw (najpierw proponowano przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności do lat 2, później do roku). Proponowano również obniżenie górnej granicy kary za usiłowanie do dwóch trzecich ustawowego zagrożenia, a w przypadku zagrożenia karą 25 lat pozbawienia wolności albo dożywocia, ta granica miała wynosić 15 lat^[1]. Obie te propozycje nie zostały ostatecznie wprowadzone do ustawy. W 1994 roku przedstawiła pod publiczną dyskusję projekt nowego kodeksu karnego. W 1995 roku został on skierowany do parlamentu. Został uchwalony 6 czerwca 1997 roku, początkowo miał wejść w życie pół roku później, jednakże vacatio legis zostało przedłużone i wszedł w życie 1 września 1998 roku^[2]. Równocześnie został uchwalony i wszedł w życie Kodeks postępowania karnego i Kodeks karny wykonawczy.

[edytuj] Charakterystyka

Głównym założeniem kodeksu jest jego użycie tylko jako ultima ratio zgodnie z założeniem art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W wypadku przestępstw zagrożonych karami alternatywnymi daje pierwszeństwo karom nieizolacyjnym (art. 58 § 1). Rozszerzono możliwość stosowania warunkowego umorzenia postępowania oraz warunkowego zawieszenia wykonania kary. Zaostrzono odpowiedzialność za najcięższe zbrodnie, potwierdzając jedną z ostatnich nowelizacji poprzedniego Kodeksu^[3], dodając do kar karę dożywotniego pozbawienia wolności. Równocześnie zniesiono karę śmierci. Wprowadzono instytucje naprawienia szkody oraz zadośćuczynienie za doznaną krzywdę (art. 46).

[edytuj] Struktura redakcyjna kodeksu

K.k. posiada 363 artykułów, dzieli się na trzy części oraz XLIV rozdziały:

• Część ogólna (1-116 art.)
  • Rozdział I. Zasady odpowiedzialności karnej (1-12 art.)
  • Rozdział II. Formy popełnienia przestępstwa (13-24 art.)
  • Rozdział III. Wyłączenie odpowiedzialności karnej (25-31 art.)
  • Rozdział IV. Kary (32-38 art.)
  • Rozdział V. Środki karne (39-52 art.)
  • Rozdział VI. Zasady wymiaru kary i środków karnych (53-63 art.)
  • Rozdział VII. Powrót do przestępstwa (64-65 art.)
  • Rozdział VIII. Środki związane z poddaniem sprawcy próbie (66-84a art.)
  • Rozdział IX. Zbieg przestępstw oraz łączenie kar i środków karnych (85-92 art.)
  • Rozdział X. Środki zabezpieczające (93-100 art.)
  • Rozdział XI. Przedawnienie (101-105 art.)
  • Rozdział XII. Zatarcie skazania (106-108 art.)
  • Rozdział XIII. Odpowiedzialność za przestępstwa popełnione za granicą (109-114 art.)
  • Rozdział XIV. Objaśnienie wyrażeń ustawowych (115 art.)
  • Rozdział XV. Stosunek do ustaw szczególnych (116 art.)
• Część szczególna (117-316 art.)
  • Rozdział XVI. Przestępstwa przeciwko pokojowi, ludzkości oraz przestępstwa wojenne (117-126 art.)
  • Rozdział XVII. Przestępstwa przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej (127-139 art.)
  • Rozdział XVIII. Przestępstwa przeciwko obronności (140-147 art.)
  • Rozdział XIX. Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu (148-162 art.)
  • Rozdział XX. Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu (163-172 art.)
  • Rozdział XXI. Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwo w komunikacji (173-180 art.)
  • Rozdział XXII. Przestępstwa przeciwko środowisku (181-188 art.)
  • Rozdział XXIII. Przestępstwa przeciwko wolności (189-193 art.)
  • Rozdział XXIV. Przestępstwa przeciwko wolności sumienia i wyznania (194-196 art.)
  • Rozdział XXV. Przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności (197-205 art.)
  • Rozdział XXVI. Przestępstwa przeciwko rodzinie i opiece (206-211 art.)
  • Rozdział XXVII. Przestępstwa przeciwko czci i nietykalności cielesnej (212-217 art.)
  • Rozdział XXVIII. Przestępstwa przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową (218-221 art.)
  • Rozdział XXIX. Przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego (222-231 art.)
  • Rozdział XXX. Przestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwości (232-247 art.)
  • Rozdział XXXI. Przestępstwa przeciwko wyborom i referendum (248-251 art.)
  • Rozdział XXXII. Przestępstwa przeciwko porządkowi publicznemu (252-264a art.)
  • Rozdział XXXIII. Przestępstwa przeciwko ochronie informacji (265-269b art.)
  • Rozdział XXXIV. Przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów (270-277 art.)
  • Rozdział XXXV. Przestępstwa przeciwko mieniu (278-295 art.)
  • Rozdział XXXVI. Przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu (296-309 art.)
  • Rozdział XXXVII. Przestępstwa przeciwko obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi (310-316 art.)
• Część wojskowa (317-363 art.)
  • Rozdział XXXVIII. Przepisy ogólne dotyczące żołnierzy (317-337 art.)
  • Rozdział XXXIX. Przestępstwa przeciwko obowiązkowi pełnienia służby wojskowej (338-342 art.)
  • Rozdział XL. Przestępstwa przeciwko zasadom dyscypliny wojskowej (343-349 art.)
  • Rozdział XLI. Przestępstwa przeciwko zasadom postępowania z podwładnymi (350-353 art.)
  • Rozdział XLII. Przestępstwa przeciwko zasadom obchodzenia się z uzbrojeniem i uzbrojonym sprzętem wojskowym (354-355 art.)
  • Rozdział XLIII. Przestępstwa przeciwko zasadom pełnienia służby (356-357 art.)
  • Rozdział XLIV. Przestępstwa przeciwko mieniu wojskowego (358-363 art.)

[edytuj] Nowelizacje

Kodeks karny był nowelizowany 51 razy. Nie został jednak wydany dotąd jego tekst jednolity. Pierwsza nowelizacja nastąpiła w 1999 r.

[edytuj] Zobacz też

• kodeks karny

[edytuj] Bibliografia

• Włodzimierz Wróbel, Andrzej Zoll: Polskie prawo karne. Część ogólna. Wyd. I. Kraków: Znak, 2010, s. 81-84. ISBN 978-83-240-1351-7. 

Przypisy

Artykuł uwzględnia stan prawny na 7 października 2010. Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.