| Kolorado | |||||
| State of Colorado | |||||
| |||||
| Przydomek: The Centennial State | |||||
| Dewiza: Nil sine numine | |||||
 | |||||
| Państwo |  Stany Zjednoczone | ||||
| Stolica | Denver | ||||
| Język urzędowy | angielski | ||||
| Mieszkańcy | Coloradan, Coloradoan | ||||
| Gubernator | John Hickenlooper (D) | ||||
| Największe miasto | Denver | ||||
| Powierzchnia • ogółem | na 8. miejscu 269 837 km² | ||||
| Szerokość Długość | 451 km 612 km | ||||
| Szerokość geograficzna | 37°N – 41°N | ||||
| Długość geograficzna | 102°W – 109°W | ||||
| Populacja (2000) | na 24. miejscu 4 301 261 | ||||
| Gęstość (2000) | na 37. miejscu 16,01 os./km² | ||||
Piramida wieku | |||||
| Wejście do Unii • kolejność | |||||
| Strefa czasowa Czas letni | UTC-7:00 UTC-6:00 | ||||
| ISO 3166-2 | US-CO | ||||
 Multimedia w Wikimedia Commons | |||||
| Strona internetowa | |||||
Kolorado (ang. Colorado)(wymowa:/kɒləˈrɑːdoʊ/) – stan w środkowo-zachodniej części Stanów Zjednoczonych.
Na północy graniczy z Wyoming i Nebraską, na wschodzie z Kansas, na południu z Oklahomą i Nowym Meksykiem, a na zachodzie z Utah. Kolorado jest jednym z trzech stanów USA nie mających naturalnych granic. Wyznaczają je: długość i szerokość geograficzna, a tym samym Kolorado ma kształt czworoboku. Nazwa terytorium, a następnie stanu pochodzi od nazwy rzeki Kolorado, której hiszpańska nazwa brzmi - Rio Colorado[1].
Spis treści |
Pierwotnie ziemie tego regionu były zamieszkiwane przez Indian, którzy przybyli do Kolorado wraz z końcem epoki lodowcowej. Na początku XVIII wieku tereny dzisiejszego stanu Kolorado zostały opanowane przez Hiszpanów. Najstarsze artefakty należące od pierwszych Indian datowane są na 11 200 lat p.n.e. W 1803 roku północna część dzisiejszego stanu została zakupiona od Francji, jako część francuskiej Luizjany. W 1848 roku południowa część stała się terytorium Stanów Zjednoczonych po wojnie amerykańsko-meksykańskiej. W roku 1858 odkryto złoża złota. W latach 1864–1870 miały miejsce wojny z Indianami.
Kolorado jest wyżynno-górzystym stanem, gdzie średnia wysokość nad poziom morza jest wyższa niż 1 000 m. Tym samym jest to jedyny stan, cała jego powierzchnia leży powyżej 1 000 m n.p.m. Trzy czwarte powierzchni stanu to tereny wyżynne i wybitnie górzyste, obszary te leżą powyżej 1 500-2 000 m n.p.m. Jedynie wschodnia część jest płaska. Najwyższy szczyt Kolorado - Mount Elbert wznosi się na 4 399 m n.p.m. Zachodnią część stanu zajmują Góry Skaliste i Wyżyna Kolorado, wschodnią - obszar Wielkich Równin.
Kolorado znajduje się w strefie klimatu podzwrotnikowego kontynentalnego, który jest także suchy. W górach występuje wielopiętrowość klimatyczna. Opady są niskie i wynoszą średnio od 380 do 630 mm rocznie. Wyższe opady występują w górach. Warto tu jednak zwrócić uwagę na lokalne różnice związane z ukształtowaniem terenu, gdzie górskie doliny są miejscami relatywnie suchymi. Zimy w Kolorado są śnieżne i mroźne. Lata zaś, z pominięciem obszarów górskich są gorące i suche. W zachodniej części stanu temperatury wynoszą od 16 °C do 21 °C latem, choć mogą być wyższe (zależy to od wysokości nad poziomem morza i miejsca). W wysokich partiach gór panuje alpejski klimat i wręcz arktyczny klimat co jest związane ze znacznymi wysokościami (powyżej 3 000 m n.p.m.). Wschodnia część Kolorado cechuje się ekstremami termicznymi, gdzie zimą średnie wartości termiczne wynoszą kilka stopni poniżej zera, ale mogą obniżyć się do wartości od 18 °C do -23 °C. Lata są upalne, powyżej 30 °C, temperatury rzędu 35-38 °C nie należą do rzadkości. Taki rozkład temperatur jest związany jest z rzeźbą terenu Ameryki Północnej, co wiąże się z napływem mas powietrza- mroźnych, arktycznych zimą i gorących zwrotnikowych latem. Najwyższą temperaturę w Kolorado zanotowano 11 lipca 1888 roku i wynosiła ona 48 °C. Najniższa zanotowana temperatura miała miejsce 1 lutego 1985 roku i wynosiła -52 °C.[2][3][4]
Ze stanu Kolorado, a dokładnie z wysokiego pasma Gór Skalistych wypływają większe rzeki USA. Są to oczywiście Rio Colorado czyli Kolorado i Rio Grande i liczne dopływy Missisipi jak rzeka Arkansas. Tym samym stan Kolorado należy do dwóch zlewisk: Oceanu Spokojnego i Zatoki Meksykańskiej (Ocean Atlantycki). W górach liczne są polodowcowe jeziora.
Roślinność zróżnicowana ze względu na rzeźbę terenu. W górach rosną lasy iglaste i wysokogórskie łąki, zaś na wschodnie suche prerie, w większości zastąpione przez pola uprawne i łąki. W południowo-zachodniej części stanu występują obszary półpustynne.
W 2005 Kolorado zamieszkiwało 4 665 177 osób. Przyrost naturalny wyniósł 205 321 osób , a migracyjny 47 740. Około 5-6% mieszkańców stanu Kolorado, to osoby przebywające nielegalnie, a 20% populacji tego stanu to Latynosi. Spora część osób latynoskiego pochodzenia posługuje się wyłącznie językiem hiszpańskim, nie znając języka angielskiego[5].
Wiele firm i przedsiębiorstw ma w stanie Kolorado swe siedziby, a najbardziej znane z nich są podane w poniższej tabeli. Główne uprawy rolne to: kukurydza, pszenica, buraki cukrowe, jęczmień, ziemniaki, jabłka, brzoskwinie. Można tu też znaleźć wielkie hodowle bydła, owiec, i drobiu. Wydobywa się też (uran i molibden).
| Największe przedsiębiorstwa i spółki mające siedzibę w Kolorado | Oddział przemysłu |
|---|---|
| Quark Inc. | komputerowy |
| J.D. Edwards | komputerowy |
| Janus Capital Group | usługi inwestycyjne |
| RE/MAX | nieruchomości |
| EchoStar Communications Corporation | elektroniczny, komunikacyjny |
| Newmont Mining | wydobywczy, górnictwo |
| Coors Brewing Company | browarnictwo |
| Vail Resorts | wyciągi narciarskie |
| Aspen Skiing Company | wyciągi narciarskie |
| |||||||
| |||||||||||||
