Historia i autorzy

Podziel się:

Konflikt izraelsko-arabski

Konflikt izraelsko-arabski
Wojny izraelsko-arabskie

Izrael i członkowie Ligi Arabskiej.

Czas

15 maja 1948 – nadal

Miejsce

Bliski Wschód

Terytorium

Azja zachodnia

Przyczyna

zatargi polityczno-religijne

Wynik

trwa nadal

Strony konfliktu
Izrael	Liga Państw Arabskich: Egipt Syria Jordania Irak Arabia Saudyjska Jemen Liban

Konflikty zbrojne izraelsko-arabskie
Wojna domowa w Mandacie Palestyny (1947-1948) – I wojna izraelsko-arabska (1948-1949) – Kryzys sueski (1956) – Wojna sześciodniowa (1967) – Wojna na wyczerpanie (1967-1970) – Wojna Jom Kippur (1973) – Wojna libańska (1982-1985) – Pierwsza Intifada (1987-1991) – Intifada Al-Aksa (2000-2004) – II wojna libańska (2006) – Operacja Płynny Ołów (2008-2009)

Konflikt izraelsko-arabski (arab. الصراع العربي الإسرائيلي, hebr. הסכסוך הישראלי ערבי) obejmuje okres ponad pół wieku politycznych napięć i jawnych niechęci pomiędzy Arabami a Żydami na Bliskim Wschodzie. Swoimi przyczynami wybiega on na dużo wcześniej przed powstaniem państwa Izrael (14 maja 1948) do czasu utworzenia ruchu syjonistycznego, którego celem działania było stworzenie państwa żydowskiego w tak zwanej^[1] Ziemi Izraela.

Konflikt izraelsko-arabski ma charakter etniczny, religijny i terytorialny. Niektórzy uważają ten konflikt za część wielkiego starcia cywilizacji pomiędzy Zachodem a Arabami i światem Islamu^[2]^[3]. Inni uważają, że religijny wymiar jest zupełnie nowym aspektem tego konfliktu^[4].

Tak czy inaczej, ten konflikt jest źródłem niechęci inicjującej liczne ataki na przeciwników we wszystkich państwach na całym świecie i tym samym, poprzez powszechność zjawiska terroru, przybiera on charakter konfliktu globalnego.

[edytuj] Wstęp

W pierwszym okresie trwania konfliktu, po I wojnie światowej na terenach Mandatu Palestyny powstało kilka niezależnych państw arabskich. Jednak zmieniające się stosunki pomiędzy państwami oraz rosnący napływ żydowskiej imigracji doprowadził do wzrostu napięć i wybuchu przemocy, które doprowadziły do obecnego stanu wzajemnej nieufności.

Poszukując sposobu rozwiązania konfliktu, 29 listopada 1947 roku Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych przyjęło Rezolucję nr 181 w sprawie podziału Palestyny. W myśl Rezolucji:

państwo żydowskie miało liczyć 14 257 km² powierzchni i 935 tys. mieszkańców;
państwo arabskie miało liczyć 11 664 km² powierzchni i 814 tys. mieszkańców.

Żydzi zaakceptowali decyzję Zgromadzenia Ogólnego ONZ, jednakże niezadowoleni Arabowie rozpętali spiralę przemocy, która w krótkim czasie doprowadziła do wybuchu wojny domowej w Palestynie (30 listopada 1947).

Osobny artykuł: Wojna domowa w Mandacie Palestyny.

[edytuj] Wojny izraelsko-arabskie

Gdy 14 maja 1948 powstało niezależne państwo Izrael konflikt żydowsko-arabski w Palestynie przeobraził się w konflikt izraelsko-arabski, który swoim zasięgiem objął teren całego Bliskiego Wschodu i jest jednym z najtrudniejszych do rozwiązania konfliktów na świecie.

Pierwsza wojna izraelsko-arabska wybuchła 15 maja 1948 roku i zakończyła się w 1949 podpisaniem porozumień rozejmowych pomiędzy walczącymi państwami. W 1956 Izrael za namową Wielkiej Brytanii i Francji dokonał agresji na Egipt, co wykorzystały oba państwa europejskie by pod pretekstem ochrony wolnej żeglugi zająć strefę Kanału Sueskiego. Pod międzynarodowym naciskiem w 1957 Izrael, Wielka Brytania i Francja wycofały swoje wojska, a ich miejsce zajęły międzynarodowe siły UNEF. W czerwcu 1967 Izrael rozpoczął Wojnę Sześciodniową, w której zajął Półwysep Synaj, Strefę Gazy, Judeę z Jerozolimą, Samarię i Wzgórza Golan. W 1973 państwa arabskie rozpoczęły Wojnę Jom Kippur, którą po początkowych sukcesach przegrały. Lata 1982-1985 były okresem wojny libańskiej, która znalazła swoją kontynuację w drugiej wojnie libańskiej 2006.

Osobny artykuł: Wojny izraelsko-arabskie.

[edytuj] Podstawowe problemy

W konflikcie izraelsko-arabskim wyraźnie da się zauważyć kilka podstawowych problemów:

brak akceptacji antysemitów dla istnienia żydowskiego państwa Izrael w Palestynie,
okupacja przez Izrael Zachodniego Brzegu Jordanu i Wzgórz Golan,
powstanie niezależnego państwa palestyńskiego,
osadnictwo żydowskie na okupowanych terenach,
status Jerozolimy: jedno miasto - dwie stolice, święte miasto trzech religii monoteistycznych,
kwestia powrotu uchodźców palestyńskich,
kwestia powstrzymania zarówno działań zbrojnych i przemocy zarówno ze strony palestyńskiej jak i izraelskiej

[edytuj] Proces pokojowy

Podejmowano wiele prób rozwiązanie tego konfliktu. Najważniejsze inicjatywy pokojowe to:

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

↑

„	W tym właśnie dniu Pan zawarł przymierze z Abrahamem w słowach: "Twojemu potomstwu daję ten kraj: od Rzeki Egipskiej do wielkiej rzeki Eufrat, ziemię Kenitów, Kenizytów, Kadmonitów, Chetytów, Peryzzytów, Refaitów, Amorytów, Kananejczyków, Girgaszytów i Jebusytów".	”
— Rdz 15,18-21.

↑ Abdel Mahdi Abdallah (grudzień 2003), Dokładniej, autor Edward Said głosi swoje przekonanie, że jeśli rozwiązanie konfliktu zostanie znalezione w Izraelu, wówczas globalne społeczeństwo może wziąć tę wskazówkę, ustanawiając pokój i porozumienie między kulturami Wschodu i Zachodu.: Causes of Anti-Americanism in the Arab World: A Socio-Political Perspective (ang.). [dostęp 5 lutego 2008].
↑ Israel Science and Technology Homepage: Arab-Israeli Conflict: Role of religion (ang.). [dostęp 5 lutego 2008].
↑ Middle East Media Research Institute (MEMRI): Arabsko-amerykański psychiatra Wafa Sultan: To nie jest starcie pomiędzy cywilizacjami, lecz starcie pomiędzy mentalnością Średniowiecza i tym co przynosi z sobą XXI wiek", przekład z telewizyjnego wywiadu z Sultanem udzielonym w Al Jazeera] (ang.). [dostęp 5 lutego 2008].

[edytuj] Bibliografia

Witold Pronobis, "Polska i Świat w XX wieku".
Wojciech Roszkowski, "Półwiecze. Historia Polityczna Świata po 1945 roku".
A. Patka, J. Rydla, J.J. Węca, "Najnowsza historia świata", Kraków, 2003.

e Dokumenty, umowy i porozumienia izraelsko-arabskie

Lata 1910-1919	Protokół Damaszek (1910) • Korespondencja McMahon–Husajn (1915-1916) • Umowa Sykes-Picot (1916) • Deklaracja Balfoura (1917) • Deklaracja Siódemki (1918) • Anglo-Francuska Deklaracja (1918) • Umowa Fajsal–Weizmann (1919) • Konferencja pokojowa w Paryżu (1919) • Komisja King–Crane (1919)

Lata 20. XX wieku	Konferencja San Remo (1920) • Komisja Śledcza Palina (1920) • Francusko-Brytyjska Umowa Graniczna (1920) • Komisja Śledcza Hajcraft (1921) • Brytyjski Mandat Palestyny (1922) • Biała Księga Churchilla (1922)

Lata 30. XX wieku	Komisja Shawa (1930) • Komisja Simpsona (1930) • Biała Księga Passfielda (1930) • Komisja Peel'a (1936-1937) • Komisja Woodhead'a (1938) • Konferencja St. James (1939) • Biała Księga z 1939 (1939)

Lata 40. XX wieku	Anglo-Amerykańska Komisja Śledcza (1946) • Plan Morrison Grady (1946) • UNSCOP (1947) • Rezolucja ZO nr 181 (1947) • Deklaracja Niepodległości Izraela (1948) • Plan Bernadotte (1948) • Rezolucja ZO nr 194 (1948) • Porozumienia z Rodos (1949) • Konferencja Lausanne (1949) • Tajne rozmowy izraelsko-jordańskie (1949-1950)

Lata 50. XX wieku	Program Alfa (1955)

Lata 60. XX wieku	Palestyńska Karta Narodowa (1964) • Rezolucja RB nr 242 (1967) • Rezolucja Chartumska (1967) • Misja Gunnar Jarringa (1967-1968) • Porozumienie z Kairu (1969) • Pierwszy Plan Rogers'a (1969)

Lata 70. XX wieku	Tajne rozmowy izraelsko-jordańskie (lata 70.) • Drugi Plan Rogers'a (1970) • Trzeci Plan Rogers'a (1971) • Plan Federacji (1972) • Rezolucja RB nr 338 (1973) • Rezolucja RB nr 339 (1973) • Konferencja Genewa (1973) • Traktat o rozdzieleniu wojsk izraelsko-egipskich (1974) • Traktat o rozdzieleniu wojsk izraelsko-syryjskich (1974) • Rezolucja RB nr 350 (1974) • Traktat przejściowy Synaj (1975) • Rezolucja RB nr 425 (1978) • Porozumienie Camp David (1978) • Rezolucja RB nr 446 (1979) • Traktat pokojowy izraelsko-egipski (1979) • Rezolucja RB nr 452 (1979) • Plan Autonomii (1979)

Lata 80. XX wieku	Tajne rozmowy izraelsko-jordańskie (lata 80.) • Rezolucja RB nr 478 (1980) • Plan Fahd (1981) • Rezolucja RB nr 497 (1981) • Plan Reagana (1982) • Porozumienie 17-maja (1983) • Porozumienie Jibril (1985) • Porozumienie Peres–Hussein Londyn (1987)

Lata 90. XX wieku	Konferencja Madryd (1991) • Porozumienia z Oslo (1993) • Porozumienie z Kairu (1994) • Traktat pokojowy izraelsko-jordański (1994) • Porozumienie z Oslo II (1995) • Porozumienie Beilin-Abu Mazen (1995) • Protokół Hebronu (1997) • Wye River Memorandum (1998) • Porozumienie Szarm el-Szejk (1999)

Lata 2000-2009	Konferencja Shepherdstown (2000) • Szczyt Camp David (2000) • Propozycje Clintona (2000) • Konferencja Taba (2001) • Arabska Inicjatywa Pokojowa (2002) • Mapa drogowa (2002) • Kwartet bliskowschodni (2002) • Hudna (2003) • Inicjatywa genewska (2003) • Konferencja Szarm el-Szejk (2005) • Tahdiah (2005) • Rezolucja RB nr 1583 (2005) • Jednostronny izraelski plan wycofania się (2005) • Dokumenty palestyńskich więźniów (2006) • Rezolucja RB nr 1701 (2006) • Konferencja Annapolis (2007) • Rozmowy izraelsko-syryjskie (2008)

Lata 2010-2019	Bezpośrednie negocjacje izraelsko-palestyńskie (2010)

Konflikt izraelsko-arabski

e Starcia arabsko-żydowskie w Mandacie Palestyny

Zamieszki Nebi Musa (1920) • Zamieszki w Jafie (1921) • Zamieszki w Palestynie 1929 (Pogrom w Hebronie • Pogrom w Safedzie) • Powstanie arabskie (1936-1939) • Wojna domowa w Mandacie Palestyny (1947-1948)

Konflikt izraelsko-arabski

e Wojny izraelsko-arabskie

I wojna izraelsko-arabska (1948-1949) • Kryzys sueski (1956) • Wojna sześciodniowa (1967) • Wojna na wyczerpanie (1968-1970) • Wojna Jom Kippur (1973) • Wojna libańska (1982-1985) • II wojna libańska (2006) • Operacja Płynny Ołów (2008-2009)

Konflikt izraelsko-arabski