| Krowa morska | |
| †Hydrodamalis gigas[1] | |
| (Zimmermann, 1780) | |
 Szkielet krowy morskiej w muzeum Dybowskiego we Lwowie | |
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Nadgromada | żuchwowce |
| Gromada | ssaki |
| Podgromada | ssaki żyworodne |
| Infragromada | łożyskowce |
| Rząd | syreny |
| Rodzina | diugoniowate |
| Rodzaj | †Hydrodamalis |
| Gatunek | krowa morska |
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |
 | |
 Systematyka w Wikispecies | |
 Multimedia w Wikimedia Commons | |
Krowa morska (†Hydrodamalis gigas) – wielki morski ssak z rzędu syren, wytępiony przez człowieka w drugiej połowie XVIII wieku, najbliżej spokrewniony z diugoniami. Zamieszkiwał wody północnego Pacyfiku blisko azjatyckiego wybrzeża Morza Beringa. Odkryte w 1741 przez niemieckiego przyrodnika Georga Stellera, który podróżował z badaczem Vitusem Beringiem. Mała populacja szacowana na ok. 1000 osobników zamieszkiwała arktyczne wody wokół Wyspy Beringa i pobliskiej Wyspy Miedzianej. Krowę morską wytępiono w 1768 z powodu smacznego mięsa. Osiągała 4 tony wagi i 9 m długości. Żywiła się glonami rosnącymi blisko brzegu.
Tak jak wszystkie diugonie miała dwie masywne płetwiaste przednie kończyny i ogon jak u waleni. Steller opisał ją słowami:
"Zwierzę nigdy nie wychodzi na ląd, ale zawsze pozostaje w wodzie. Jego skóra jest czarna i gruba jak kora starego dębu..., jego głowa w proporcji do ciała jest mała..., nie ma żadnych zębów, ale tylko dwie płaskie białe kości – jedna powyżej, druga poniżej".
Odżywiały się rozmaitymi wodorostami morskimi, jak np. kapusta morska, a tam, gdzie się pożywiały, morze wyrzucało na brzeg sterty łodyg i kawałków wodorostów.
Populacja krów morskich była mała. Georg Steller nie przewidział, że przez opis walorów smakowych mięsa i tłuszczu oraz niezwykłej skóry krów morskich wyda niejako na nie wyrok śmierci. Niebawem w stronę wysp skierowało się 19 flotylli z ok. tysiącem ludzi załogi, czyli tyle, na ile szacuje się dzisiaj pogłowie krowy morskiej w tamtym czasie. Ostatnia samotna sztuka, o jakiej wiemy, padła w 1768 nieopodal Wyspy Beringa. Zaledwie 27 lat potrzebował człowiek, żeby unicestwić ten gatunek.
W Polsce można obejrzeć okazałą czaszkę krowy morskiej wystawioną w sali ochrony przyrody Muzeum Zakładu Zoologii Systematycznej i Doświadczalnej PAN w Krakowie.
Krowy morskie występują w opowiadaniu Rudyarda Kiplinga pt. "Biała foka", w której wskazują one miejsce schronienia dla fok przed ludzkimi łowcami. Kipling prawdopodobnie był świadom, że krowa morska jest uważana za zwierzę wymarłe, a także, że pomimo tego ludzie czasem twierdzili, iż zdołali zaobserwować je. Sugeruje on więc, iż krowy morskie znajdują się w okolicy, lecz zwykle przebywając w ukryciu.
