Kuna (waluta)

Kuna
Kod ISO 4217	HRK
Państwo	Chorwacja
Poziom inflacji	6,3% w 2008^[1]
Podział	1 kuna = 100 lip
Symbol	kn - kuna lp - lipa
Monety	1, 2, 5, 10, 20, 50 lip 1, 2, 5, 25 kun
Banknoty	5, 10, 20, 50, 100, 200, 500, 1000 kun
Bank centralny	Narodowy Bank Chorwacji
Mennica	Chorwacki Instytut Monetarny

Kuna – waluta Chorwacji. Obowiązywała w Niezależnym Państwie Chorwackim w czasie II wojny światowej (1941-1945). Została ponownie wprowadzona w 1994 r. jako waluta Republiki Chorwackiej. Dzieli się na 100 lip. Kod walutowy wg ISO 4217 to HRK.

Spis treści

1 Pochodzenie i znaczenie nazwy
2 Historia
- 2.1 Pierwsza kuna, 1941-1945
- 2.2 Druga kuna, od 1994
3 Monety i banknoty w obiegu
4 Aktualny kurs wymiany
5 Przypisy
6 Linki zewnętrzne

[edytuj] Pochodzenie i znaczenie nazwy

Słowa "kuna" i "lipa" mają w językach chorwackim i polskim takie samo znaczenie. Nazwa waluty nawiązuje do okresu średniowiecza, kiedy na terenie Chorwacji skóry kun stosowane były w handlu jako jednostka wartości. Niekiedy słowo "kuna" błędnie łączone jest z "koroną" – nazwą waluty m.in. Czech.

[edytuj] Historia

[edytuj] Pierwsza kuna, 1941-1945

Kuna została wprowadzona po utworzeniu w czasie II wojny światowej Niezależnego Państwa Chorwackiego. Jedna kuna dzieliła się na 100 banic i zastępowała jugosłowiańskiego dinara wg równego parytetu. Po upadku NPCh i odtworzeniu Jugosławii ponownie wprowadzono dinara, tym razem wg parytetu 1 dinar = 40 kuna.

[edytuj] Druga kuna, od 1994

Kuna została ponownie wprowadzona w czerwcu 1994 po okresie przejściowym 1991-1994, kiedy na miejscu jugosłowiańskiego dinara obowiązywał dinar chorwacki. Kurs wymiany dinara na kunę wynosił 1000 do 1.

Wybór nazwy "kuna" wiązał się z licznymi kontrowersjami. Wynikały one z historii waluty, która poprzednio obowiązywała w NPCh. Chorwacki rząd bronił swojego wyboru, zwracając uwagę na historyczne nawiązanie do handlu skórami kun, podczas gdy przeciwnicy nazwy podkreślali, że sugeruje ona ciągłość pomiędzy wojennym reżimem i odtworzonym demokratycznym państwem chorwackim. Jako alternatywę proponowano nazwę "kruna" (korona), nawiązującą do korony austro-węgierskiej. Propozycję odrzucono, ponieważ także sugerowała ciągłość z NPCh. Nowa waluta dzielić się miała na 100 banic, lecz ostatecznie kuna dzieli się na 100 lip. Banknoty są dość podobne do marki niemieckiej.

Kuna jest emitowana przez Narodowy Bank Chorwacji. Monety są bite w Chorwackim Instytucie Monetarnym.

[edytuj] Monety i banknoty w obiegu

W obiegu znajdują się:

monety o nominałach 1, 2, 5, 10, 20 i 50 lip, oraz 1, 2, 5 i 25 kun.
banknoty o nominałach 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500 i 1000 kun.

Wartość	Awers	Wartość	Awers	Wartość	Awers
1 lipa	kukurydza (Zea mays)	10 lipa	tytoń (Nicotiana tabacum)	1 kuna	słowik
2 lipe	winorośl (Vitis vinifera)	20 lipa	oliwka (roślina) (Olea europaea)	2 kune	tuńczyk
5 lipa	dąb (Quercus robur)	50 lipa	degenia (Degenia velebitica)	5 kuna	niedźwiedź

Awers	Rewers	Wartość	Wymiary	Motyw		Ważność
Awers	Rewers	Wartość	Wymiary	Awers	Rewers	Banknoty nieważne - wzór z roku	Banknoty ważne - wzór z roku
		5 kun	122 mm x 61 mm	Petar Zrinski (1624-1671) i Fran Krsto Frankopan (1643-1671)	zamek Varaždin i jego obrys	1993	2001
		10 kun	126 mm x 63 mm	Juraj Dobrila (1812-1882), biskup z Triestu i Poreča	starożytny rzymski amfiteatr w Puli, obrys istrskiego miasteczka Motovun	1993 1995	2001 2004
		20 kun	130 mm x 65 mm	chorwacki ban Josip Jelačić (1801 - 1859)	Zameczek Eltz w Vukovarze	1993	2001
		50 kun	134 mm x 67 mm	chorwacki renesansowy poeta Ivan Gundulić (1589-1638)	Historyczne centrum Dubrownika, dubrownicki Pałac Rektorski	---	1993^[2] 2002
		100 kun	138 mm x 69 mm	chorwacki ban i poeta Ivan Mažuranić (1814 - 1890)	kościół św. Wita w Rijece i jego obrys	---	1993^[2] 2002
		200 kun	142 mm x 71 mm	chorwacki polityk Stjepan Radić (1871 - 1928), przeciwnik idei Wielkiej Serbii	Budynek sztabu wojskowego w Osijeku, tamtejsza twierdza	---	1993^[2] 2002
		500 kun	146 mm x 73 mm	Marko Marulić (1450-1524), pisarz, ojciec literatury chorwackiej	Pałac Dioklecjana w Splicie	---	1993
		1000 kun	150 mm x 75 mm	chorwacki polityk Ante Starčević (1823-1896)	Rzeźba konna pierwszego króla chorwackiego Tomisława I, Zagrzebska katedra	---	1993