Kwas askorbinowy

Kwas askorbinowy
Nazewnictwo
Nomenklatura systematyczna (IUPAC) (R)-3,4-dihydroksy-5-((S)-1,2-dihydroksyetylo)furan-2(5H)-on
Inne nazwy i oznaczenia witamina C; kwas askorbowy; 2,3-didehydro-L-treo-heksono-1,4-lakton; 3-keto-L-gulofuranolakton
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny	C6H8O6
Masa molowa	176,13 g/mol
Wygląd	białe lub lekko żółte ciało stałe
SMILES C([C@@H]([C@@H]1C(=O)C(=C(O1)O)O)O)O
Identyfikacja
Numer CAS	50-81-7
PubChem	5785[3]
DrugBank	DB00126[4]
Właściwości Gęstość i stan skupienia 1,65 g/cm³; ciało stałe Rozpuszczalność w wodzie 170 g/l (20 °C[1]) Rozpuszczalność w innych rozpuszczalnikach etanol, glicerol, glikol propylenowy Temperatura topnienia 190–194 °C[1] Kwasowość (pKa) Ka1 = 4,17 Ka2 = 11,6
Niebezpieczeństwa MSDS Zewnętrzne dane MSDS Globalnie Zharmonizowany System Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów Substancja nie jest klasyfikowana jako niebezpieczna według kryteriów systemu GHS[1]. Europejska klasyfikacja substancji Substancja nie jest klasyfikowana jako niebezpieczna według europejskich kryteriów[1]. NFPA 704[2] 0 0 0   Numer RTECS CI7650000[5] Dawka śmiertelna LD50 11900 mg/kg (szczur, doustnie)[1]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja
ATC	G01 AD03 S01 XA15 A11 GA01 A11 GB01

Kwas askorbinowy (witamina C) – organiczny związek chemiczny, pochodna glukozy o wzorze sumarycznym C₆H₈O₆. W warunkach standardowych jest białym, krystalicznym ciałem stałym. Dobrze rozpuszcza się w wodzie, roztwór ma odczyn kwasowy.

[edytuj] Rola w organizmie

Witamina C odgrywa istotną rolę w funkcjonowaniu ludzkiego organizmu. Bierze m.in. udział w przemianach tyrozyny, syntezie steroidów nadnerczowych. Ma również wpływ na zachowanie prawidłowego potencjału oksydacyjnego w komórce.

Badania wskazują brak wpływu zażywania witaminy C na ryzyko pojawienia się przeziębienia oraz mały wpływ na czas jego trwania (skrócenie czasu o 14% dla dzieci i 8% dla dorosłych). Wyjątkiem była grupa uczestników maratonów, narciarzy i żołnierzy przebywających w bardzo niskich temperaturach lub poddanych intensywnemu wysiłkowi fizycznemu, u których zaobserwowano 50% zmniejszenie występowania przeziębienia przy zażywaniu 2 g witaminy C dziennie^[6].

Rekomendowane spożycie witaminy C dla dorosłego człowieka wynosi od 45 do 90 mg na dobę^[7][8]. Organizmy większości zwierząt i roślin wytwarzają ten związek. Wyjątkiem są organizmy ssaków naczelnych, w tym człowieka, świnki morskiej i niektórych gatunków nietoperzy, którym musi być ona dostarczona z zewnątrz.

[edytuj] Skutki niedoboru

Szkorbut, samoistne krwawienia, uszkodzenia naczyń krwionośnych, krwawe wybroczyny, złe gojenie i odnawianie się ran, rozpulchnienie dziąseł, zmiany w zębach (np. zgorzel), bolesność stawów i mięśni, obrzęki kończyn, osłabienie, utrata apetytu, obniżenie wydolności fizycznej, depresja, osteoporoza, niedokrwistość mikrocytarna niedobarwliwa, nadczynność gruczołu tarczowego, zaburzenia neurologiczne, wtórne infekcje, schorzenia żołądka, zapalenie błony śluzowej, przedłużenie okresu zaziębienia organizmu i trudności w leczeniu zakażeń. Ostatecznie może prowadzić do śmierci.

[edytuj] Skutki nadmiaru

Kwas askorbinowy nie jest toksyczny, ale przyjmowany w nadmiarze może wywoływać dolegliwości żołądka, nudności, biegunkę, wymioty, wysypkę skórną, obniżać odporność po radykalnym zmniejszeniu dawki. Zazwyczaj jednak jego nadmiar wydalany jest z organizmu wraz z moczem.

Stosowanie wyższych niż zalecane dawek witaminy C w czasie ciąży może być szkodliwe dla płodu. Wysokie dawki tej witaminy, według klasyfikacji FDA ryzyka stosowania leków w czasie ciąży, należą do kategorii C. Oznacza to, że w badaniach na zwierzętach wykazano działanie niepożądane na płód, jednak jej wpływ na ciążę człowieka nie jest potwierdzony w badaniach klinicznych.

[edytuj] Źródła w pożywieniu^[9]

Świeże owoce i warzywa (szczególnie zielonoliściaste)^[11][12]:

• acerola (w 100 g owoców – 1400–2500 mg)
• gwajawa (w 1 owocu – 165 mg)
• winogrona
• papryka
  • czerwona (w 1 szt. – 141 mg)
  • zielona (w 1 szt. – 95 mg)
• koper ogrodowy
• owoce dzikiej róży ok. 1000 mg /100 g owoców
• owoce cytrusowe:
  • cytryny (w 100 g owocu – 53 mg)
  • pomarańcze (w 1 owocu – 70 mg)
  • grejpfruty (sok z 1 owocu – 75 mg)
• kiwi (w 1 owocu – 74 mg)
• melon kantalupa (w połówce – 113 mg)
• ananasy
• czarne i czerwone porzeczki
• truskawka (w porcji 140 g – 84 mg)
• jagody czarnego bzu
• maliny
• jeżyny
• brukselka (porcja 6 szt. – 78 mg)
• kapusta
• kalafior (porcja 85 g – 36 mg)
• rzepa
• cebula zwyczajna
• szpinak
• brokuły
• groszek zielony
• kalarepa
• szparagi
• jabłka
• soja
• ziemniaki – główne źródło witaminy C dla mieszkańców wielu krajów
• pomidory (gotowane porcja 225 g – 45 mg)
• karczochy

[edytuj] Zastosowanie w przemyśle spożywczym

Kwas askorbinowy jest przeciwutleniaczem i jako taki jest stosowany w przemyśle spożywczym, podobnie jak jego sole i estry. Symbole stosowane do oznaczenia tych związków:

• E300 – kwas askorbinowy
• E301 – askorbinian sodu
• E302 – askorbinian wapnia
• E303 – askorbinian potasu
• E304 – estry kwasów tłuszczowych i kwasu askorbinowego
  • E304(i) – Palmitynian askorbylu
  • E304(ii) – Stearynian askorbylu

[edytuj] Przypisy

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.