Leszek Balcerowicz

Leszek Balcerowicz
Data i miejsce urodzenia	19 stycznia 1947 Lipno
Wicepremier, Minister finansów
Okres urzędowania	od 12 września 1989 do 23 grudnia 1991
Poprzednik	Andrzej Wróblewski
Następca	Karol Lutkowski
Wicepremier, Minister finansów
Przynależność polityczna	Unia Wolności
Okres urzędowania	od 31 października 1997 do 8 czerwca 2000
Poprzednik	Marek Belka
Następca	Jarosław Bauc
Prezes Narodowego Banku Polskiego
Okres urzędowania	od 10 stycznia 2001 do 10 stycznia 2007
Poprzednik	Hanna Gronkiewicz-Waltz
Następca	Sławomir Skrzypek
Przewodniczący Unii Wolności
Przynależność polityczna	Unia Wolności
Okres urzędowania	od 1 kwietnia 1995 do 18 grudnia 2000
Poprzednik	Tadeusz Mazowiecki
Następca	Bronisław Geremek
Odznaczenia
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Leszek Balcerowicz, 1993

Leszek Balcerowicz (ur. 19 stycznia 1947 w Lipnie) – polski ekonomista (doktor habilitowany nauk ekonomicznych) i polityk, przedstawiciel szkoły ekonomicznej zwanej monetaryzmem, wicepremier i minister finansów w rządzie Tadeusza Mazowieckiego (1989–1991), Jana Krzysztofa Bieleckiego (1991) i Jerzego Buzka (1997–2000), poseł na Sejm III kadencji (1997–2001), prezes Narodowego Banku Polskiego (2001–2007). Drugi przewodniczący Unii Wolności (1995–2000). Kawaler Orderu Orła Białego.

[edytuj] Wykształcenie i kariera akademicka

W młodości w Toruniu trenował lekkoatletykę (biegi średniodystansowe).

W 1970 otrzymał z wyróżnieniem dyplom magisterski w Szkole Głównej Planowania i Statystyki (od 1990 Szkoła Główna Handlowa) na Wydziale Handlu Zagranicznego. W 1974 uzyskał tytuł MBA na Saint John's University w Nowym Jorku. W 1975 obronił pracę doktorską pt. Koszty przedsięwzięć innowacyjnych w SGPiS i został na tej uczelni zatrudniony jako adiunkt. Przez 11 lat był związany z Instytutem Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych SGPiS, gdzie zajmował się transferem postępu technicznego do krajów słabo rozwiniętych. W latach 1978-1980 pracował w Instytucie Podstawowych Problemów Marksizmu-Leninizmu przy KC PZPR, gdzie zajmował się urynkowieniem gospodarki socjalistycznej. W latach 80. odbył kilka stażów naukowych, m.in. na University of Sussex (Anglia) i Uniwersytecie w Marburgu. Habilitował się na SGPiS w 1990, przedstawiając pracę pt. Systemy gospodarcze. Elementy analizy porównawczej. W 1992 objął stanowisko profesora nadzwyczajnego SGH i kierował katedrą Międzynarodowych Studiów Porównawczych. Jego dorobek naukowy to kilkadziesiąt publikacji w czasopismach naukowych oraz kilkanaście książek. Członek Stowarzyszenia Naukowego Collegium Invisibile^[1].

[edytuj] Działalność polityczna

[edytuj] Polska Rzeczpospolita Ludowa

Był członkiem PZPR od 1969. W latach 1978-1980 kierował zespołem doradców-ekonomistów przy premierze PRL, który opracował raport o stanie państwa prognozujący szybki upadek polityki ekonomicznej Edwarda Gierka oraz stwierdził konieczność urynkowienia i zmian strukturalnych w przemyśle^[2]. Po powstaniu "Solidarności" został członkiem rady ekspertów ekonomicznych związku, w ramach której opracował projekt łagodnego przejścia z gospodarki planowej do gospodarki pół-wolnorynkowej opartej na samorządach pracowniczych. Po wprowadzeniu w 1981 stanu wojennego wystąpił z PZPR.

[edytuj] Minister finansów

W okresie od 12 września 1989^[3] do 12 stycznia 1991 zajmował stanowiska wicepremiera i ministra finansów w pierwszym niekomunistycznym rządzie Tadeusza Mazowieckiego. Te same funkcje pełnił także w gabinecie Jana Krzysztofa Bieleckiego (w okresie od 12 stycznia^[4] do 5 grudnia 1991).

Jako minister finansów był praktycznie główną osobą odpowiedzialną za przeprowadzenie transformacji Polski z gospodarki planowo-socjalistycznej do społecznej gospodarki rynkowej. Plan zmian (określany następnie jako "Plan Balcerowicza"), przygotowany pod wpływem doktryny Jeffreya Sachsa (profesora Uniwersytetu Harvarda) umożliwił rozpoczęcie szybkiego programu reform. W ciągu półtora roku doprowadzono do zdławienia hiperinflacji z poziomu 685,8% (1990) do 60% rocznie, urealniono kurs walutowy złotego, wprowadzono jego wewnętrzną wymienialność, przeprowadzono reformę bankowości, zrównoważono detaliczny rynek wewnętrzny, rozpoczęto reformy podatkowe i ubezpieczeniowe, które były później kontynuowane przez kolejnych ministrów. Taki sposób przeprowadzenia transformacji był później naśladowany z różnym skutkiem w innych państwach byłego bloku wschodniego. Pod koniec urzędowania w grudniu 1991 podpisał m.in. Układ Stowarzyszeniowy RP z EWG.

"Plan Balcerowicza" stanowiący przede wszystkim narzędzie antyinflacyjne bywał utożsamiany z całością transformacji ustrojowej. Krytycznie koszty społeczne i osiągnięcia tych reform oceniał m.in. późniejszy minister finansów Grzegorz Kołodko. Sam Leszek Balcerowicz był też uznawany za źródło problemów, które wiązały się z transformacją, co doprowadziło do powstania sloganu "Balcerowicz musi odejść".

Jego działalność jako ministra finansów dwukrotnie była przedmiotem sejmowego postępowania w sprawie odpowiedzialności konstytucyjnej. W obu przypadkach sejm umorzył postępowanie: w 1993^[5] i 1994^[6].

W 1995 powrócił do działalności politycznej, obejmując w kwietniu tego roku stanowisko przewodniczącego Unii Wolności. W wyborach parlamentarnych we wrześniu 1997 z listy tej partii zdobył mandat posła na Sejm III kadencji, uzyskując najlepszy indywidualny wynik w okręgu katowickim (ponad 91 tys. głosów).

W rządzie Jerzego Buzka po raz trzeci objął stanowiska wicepremiera i ministra finansów, zajmując je w okresie od 31 października 1997^[7] do 8 czerwca 2000^[8], tj. do czasu rozpadu koalicji AWS-UW.

[edytuj] Prezes Narodowego Banku Polskiego

Jesienią 2000 zrezygnował z kandydowania na kolejną kadencję przewodniczącego Unii Wolności. 22 grudnia tego samego roku został wybrany przez Sejm stosunkiem głosów 226:214 prezesem Narodowego Banku Polskiego. Pełnił tę funkcję od 10 stycznia 2001 do 10 stycznia 2007 i jako prezes NBP od 1 maja 2004 wchodził z urzędu w skład Rady Ogólnej Europejskiego Banku Centralnego.

[edytuj] Działalność pozapolityczna

Leszek Balcerowicz we Wrocławiu, 20 października 2006

W latach 1992-2000 przewodniczył radzie naukowej Fundacji Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych CASE.

We wrześniu 2007 stanął na czele założonej przez siebie fundacji Forum Obywatelskiego Rozwoju.

W czerwcu 2008 został przewodniczącym rady nadzorczej europejskiego think tanku Bruegel. W październiku tego samego roku został wiceprezydentem International Atlantic Economic Society^[9] oraz członkiem grupy roboczej Unii Europejskiej mającej szukać sposobów wyjścia z kryzysu ekonomicznego^[10].

[edytuj] Życie prywatne

Żonaty z Ewą Balcerowicz. Ma troje dzieci: Macieja (ur. 1972), Wojciecha (ur. 1980) i Annę (ur. 1984).

[edytuj] Nagrody i wyróżnienia

Leszek Balcerowicz, 2007

Leszek Balcerowicz prowadzący wykład na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach, 28 kwietnia 2008

Leszek Balcerowicz, 2008

Za swoje dokonania jako minister finansów został uhonorowany wieloma nagrodami krajowymi i międzynarodowymi:

• W 1991 otrzymał, jako pierwszy, tytuł Człowiek Roku tygodnika Wprost.
• W 1992 został, jako pierwszy przedstawiciel Europy Środkowo-Wschodniej, wyróżniony Nagrodą Ludwiga Erharda.
• W 1994 otrzymał "Nagrodę Kisiela".
• W październiku 1998 otrzymał nagrodę "Minister Finansów roku 1998" przyznaną przez brytyjski miesięcznik finansowy "Euromoney".
• W styczniu 1999 przyznano mu nagrodę dla najwybitniejszego Europejczyka w 1998.
• W 1999 otrzymał Nagrodę Środkowoeuropejską (Central European Award) dla najlepszego ministra finansów 1998.
• W 2000 otrzymał honorowy tytuł Osobowość Roku Warmii i Mazur 1999.
• W 2000 został wyróżniony, przyznawaną po raz pierwszy, Nagrodą Friedricha Augusta von Hayeka.
• W 2001 otrzymał Nagrodę im. Carla Bertelsmanna za wybitne osiągnięcia w dziedzinie transformacji gospodarczej w Polsce
• W 2002 wyróżniony Nagrodą Fundacji Fasela za zasługi dla społecznej gospodarki rynkowej.
• W 2005 został uhonorowany najwyższym polskim odznaczeniem, Orderem Orła Białego^[11].
• Został uhonorowany w swym rodzinnym mieście Toruniu w Alei Gwiazd, gdzie w 2005 na Rynku Staromiejskim odsłonił trzecią z serii "katarzynek" – podpisów słynnych torunian.
• W 2006 został laureatem nagrody "Galeria Chwały Polskiej Ekonomii", wyróżnienia przyznawanego przez jury wytypowane przez "Manager Magazin", PKPP Lewiatan, SGH i Akademię Leona Koźmińskiego.
• W 2009 roku otrzymał Medal św. Jerzego przyznawany przez redakcję "Tygodnika Powszechnego" za walkę ze smokiem ignorancji i apatii w sferze ekonomii^[12].
• W 2010 otrzymał nagrodę Superwiktora oraz został laureatem Nagrody Jana Nowaka-Jeziorańskiego^[13].

[edytuj] Doktoraty honorowe

Tytuły doktora honoris causa przyznały mu następujące uczelnie:

• 1993: Uniwersytet w Aix-en-Provence (Francja)
• 1994: University of Sussex w Wielkiej Brytanii
• 1996: De Paul University of Chicago (USA)
• 1998: Uniwersytet Szczeciński, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu^[14], Dundee University, Staffordshire University w Wielkiej Brytanii
• 1999: Uniwersytet Ekonomiczny w Bratysławie (Słowacja)
• 2001: Uniwersytet Europejski Viadrina we Frankfurcie nad Odrą (Niemcy)
• 2002: Uniwersytet del Pacifico w Limie (Peru), Uniwersytet "Alexandru Ioan Cuza" w Jassach (Rumunia),
• 2004: Uniwersytet im. Georga Mercatora w Duisburgu (Niemcy)
• 2006: Akademia Ekonomiczna im. Karola Adamieckiego w Katowicach, Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, Akademia Ekonomiczna im. Oskara Langego we Wrocławiu, Uniwersytet Gdański^[15]
• 2007: Szkoła Główna Handlowa w Warszawie^[16]
• 2008: Uniwersytet Warszawski^[17], Uniwersytet Nowej Południowej Walii w Sydney
• 2010: Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie^[18]

[edytuj] Zobacz też

• Plan Balcerowicza

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• Strona sejmowa posła III kadencji. [dostęp 25 maja 2010].
• Leszek Balcerowicz w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI). [dostęp 25 maja 2010].

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Leszek Balcerowicz – strona prywatna. [dostęp 25 maja 2010].
• Strona poświęcona Leszkowi Balcerowiczowi. [dostęp 25 maja 2010].

e Rząd Tadeusza Mazowieckiego W dniu zaprzysiężenia Tadeusz Mazowiecki • Jacek Ambroziak • Artur Balazs • Leszek Balcerowicz • Aleksander Bentkowski • Izabella Cywińska • Aleksander Hall • Czesław Janicki • Jan Janowski • Bronisław Kamiński • Czesław Kiszczak • Andrzej Kosiniak-Kamysz • Marek Kucharski • Jacek Kuroń • Aleksander Mackiewicz • Jerzy Osiatyński • Aleksander Paszyński • Henryk Samsonowicz • Florian Siwicki • Krzysztof Skubiszewski • Tadeusz Syryjczyk • Marcin Święcicki • Witold Trzeciakowski • Franciszek Wielądek Późniejsi członkowie rządu Janusz Byliński • Piotr Kołodziejczyk • Krzysztof Kozłowski • Waldemar Kuczyński • Jerzy Slezak • Ewaryst Waligórski

e Rząd Jana Krzysztofa Bieleckiego W dniu zaprzysiężenia Jan Krzysztof Bielecki • Leszek Balcerowicz • Stefan Amsterdamski (p.o.) • Michał Boni • Wiesław Chrzanowski • Jerzy Eysymontt • Adam Glapiński • Robert Głębocki • Piotr Kołodziejczyk • Dariusz Ledworowski • Janusz Lewandowski • Henryk Majewski • Maciej Nowicki • Marek Rostworowski • Władysław Sidorowicz • Czesław Skowronek (p.o.) • Krzysztof Skubiszewski • Jerzy Slezak • Adam Tański • Ewaryst Waligórski • Andrzej Zawiślak • Krzysztof Żabiński Późniejsi członkowie rządu Henryka Bochniarz • Witold Karczewski • Andrzej Marcinkowski (p.o.)

e Rząd Jerzego Buzka W dniu zaprzysiężenia Leszek Balcerowicz (UW) • Jerzy Buzek (AWS) • Ryszard Czarnecki (AWS) • Bronisław Geremek (UW) • Mirosław Handke (AWS) • Jacek Janiszewski (AWS) • Teresa Kamińska (AWS) • Longin Komołowski (AWS) • Jerzy Kropiwnicki (AWS) • Wojciech Maksymowicz (AWS) • Eugeniusz Morawski (UW) • Joanna Wnuk-Nazarowa (UW) • Janusz Onyszkiewicz (UW) • Janusz Pałubicki (AWS) • Janusz Steinhoff (AWS) • Hanna Suchocka (UW) • Jan Szyszko (AWS) • Janusz Tomaszewski (AWS) • Wiesław Walendziak (AWS) • Emil Wąsacz (AWS) • Jerzy Widzyk (AWS) • Andrzej Wiszniewski (AWS) • Marek Zdrojewski (AWS) Późniejsi członkowie rządu Artur Balazs (SKL) • Władysław Bartoszewski (bezp.) • Jarosław Bauc (AWS) • Marek Biernacki (AWS) • Franciszka Cegielska (AWS) • Andrzej Chronowski (AWS) • Stanisław Iwanicki (AWS) • Lech Kaczyński (bezp.) • Aldona Kamela-Sowińska (AWS) • Bronisław Komorowski (SKL) • Grzegorz Opala (AWS) • Maciej Srebro (AWS) • Tadeusz Syryjczyk (UW) • Tomasz Szyszko (AWS) • Kazimierz Michał Ujazdowski (AWS) • Halina Wasilewska-Trenkner (bezp.) • Edmund Wittbrodt (AWS) • Andrzej Zakrzewski (AWS) • Andrzej Zieliński (AWS)

e Ministrowie finansów III Rzeczypospolitej Leszek Balcerowicz • Karol Lutkowski • Andrzej Olechowski • Jerzy Osiatyński • Marek Borowski • Henryk Chmielak (p.o.) • Grzegorz Kołodko • Marek Belka • Leszek Balcerowicz • Jarosław Bauc • Halina Wasilewska-Trenkner • Marek Belka • Grzegorz Kołodko • Andrzej Raczko • Mirosław Gronicki • Teresa Lubińska • Zyta Gilowska • Paweł Wojciechowski • Stanisław Kluza • Zyta Gilowska • Jarosław Kaczyński (p.o.) • Zyta Gilowska • Jacek Rostowski

e Prezesi Narodowego Banku Polskiego Edward Drożniak • Witold Trąmpczyński • Edward Drożniak • Adam Żebrowski • Stanisław Majewski • Leonard Siemiątkowski • Witold Bień • Stanisław Majewski • Zdzisław Pakuła (p.o.) • Władysław Baka • Zdzisław Pakuła • Władysław Baka • Grzegorz Wójtowicz • Andrzej Topiński (p.o.) • Hanna Gronkiewicz-Waltz • Leszek Balcerowicz • Sławomir Skrzypek • Piotr Wiesiołek (p.o.) • Marek Belka