Lista laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie chemii

2011 – Dan Shechtman
- za odkrycie kwazikryształów
2010 – Richard Heck, Ei'ichi Negishi, Akira Suzuki
- za katalizowane palladem reakcje sprzęgania krzyżowego w syntezie organicznej
2009 – Venkatraman Ramakrishnan, Thomas Steitz, Ada Yonath
- za badania nad strukturą i funkcją rybosomu
2008 – Osamu Shimomura, Martin Chalfie, Roger Y. Tsien
- za odkrycie i rozwój białek zielonej fluorescencji
2007 – Gerhard Ertl
- za badania procesów chemicznych zachodzących na powierzchni ciał stałych.
2006 – Roger Kornberg
- za badania molekularnego mechanizmu transkrypcji w komórkach eukariotycznych
2005 – Yves Chauvin, Robert Grubbs, Richard Schrock
- za badania mechanizmu reakcji metatezy olefin
2004 – Aaron Ciechanover, Avram Hershko, Irwin Rose
- za odkrycie roli ubikwityn w degradacji białek w organizmie
2003 – Peter Agre, Roderick MacKinnon
- za badania kanałów w błonach komórkowych
2002 – Kurt Wüthrich, John Fenn, Kōichi Tanaka
- za badania białek
2001 – William Knowles, Ryōji Noyori, Barry Sharpless
- za prace nad katalizą asymetryczną
2000 – Alan Heeger, Alan MacDiarmid, Hideki Shirakawa
- za odkrycie i badania nad polimerami przewodzącymi prąd elektryczny
1999 – Ahmed Zewail
- za badania nad przejściowymi stanami reakcji chemicznych przy użyciu spektroskopii femtosekundowej
1998 – Walter Kohn, John Pople
- za rozwój teorii funkcjonału gęstości (Walter Kohn) i metod obliczeniowych w chemii kwantowej (John Pople)
1997 – Paul Boyer, John Walker, Jens Skou
- Boyer i Walker – za wyjaśnienie mechanizmu enzymatycznego syntezy kwasu adenozynotrifosforowego (ATP)
- Skou – za odkrycie pierwszego enzymu przenoszącego jony
1996 – Robert Curl, Sir Harold Kroto, Richard Smalley
- za odkrycie fulerenów nowej odmiany węgla (obok grafitu i diamentu) w 1985
1995 – Paul Crutzen, Mario Molina, F. Sherwood Rowland
- za badania reakcji zachodzących w atmosferze (m.in. procesy destrukcji warstwy ozonowej)
1994 – George Olah
- za pionierskie badania karbokationów oraz ich roli w reakcjach chemicznych węglowodorów
1993 – Kary Mullis, Michael Smith
- za metody ukierunkowanej mutagenezy i reakcji łańcuchowej polimerazy (PCR)
1992 – Rudolph Marcus
- za wkład do teorii reakcji przeniesienia elektronu w układach chemicznych
1991 – Richard R. Ernst
- za wkład w rozwój metodologii wysokorozdzielczej spektroskopii NMR
1990 – Elias James Corey
- za rozwinięcie teorii metodologii syntezy organicznej
1989 – Sidney Altman, Thomas R. Cech
- za odkrycie katalitycznych właściwości RNA
1988 – Johann Deisenhofer, Robert Huber, Hartmut Michel
- za określenie struktury centrum reakcji fotosyntetycznej bakterii
1987 – Donald J. Cram, Jean-Marie Lehn, Charles J. Pedersen
- za rozwinięcie i zastosowanie cząsteczek o szczególnie selektywnych oddziaływaniach zależnych od struktury
1986 – Dudley R. Herschbach, Yuan T. Lee, John C. Polanyi
- za pionierską pracę w zastosowaniu chemiluminescencji podczerwonej do badań dynamiki reakcji chemicznych
- za wkład związany z dynamiką elementarnych procesów chemicznych
1985 – Herbert A. Hauptman, Jerome Karle
- za niezwykłe osiągnięcia w rozwoju bezpośrednich metod określania struktury krystalicznej
1984 – Robert Bruce Merrifield
- za rozwinięcie metodologii związanej z syntezą chemiczną na podłożu stałym
1983 – Henry Taube
- za prace nad mechanizmem reakcji związanych z przeniesieniem elektronu, szczególnie w kompleksach metali
1982 – Aaron Klug
- za rozwinięcie krystalograficznej mikroskopii elektronowej oraz za określenie struktury biologicznie ważnych kompleksów białek z kwasami nukleinowymi
1981 – Kenichi Fukui, Roald Hoffmann
- za teorie, rozwijane niezależnie od siebie, związane z przebiegiem reakcji chemicznych
1980 – Paul Berg, Walter Gilbert, Frederick Sanger
- za podstawowe badania biochemii kwasów nukleinowych ze szczególnym uwzględnieniem rekombinacji DNA
- za wkład związany z określeniem sekwencji zasad w kwasach nukleinowych
1979 – Herbert C. Brown, Georg Wittig
1978 – Peter D. Mitchell
1977 – Ilia Prigogine
1976 – William N. Lipscomb
1975 – John Warcup Cornforth, Vladimir Prelog
1974 – Paul J. Flory
1973 – Ernst Otto Fischer, Geoffrey Wilkinson
- za badania związków metaloorganicznych
1972 – Christian B. Anfinsen, Stanford Moore, William H. Stein
1971 – Gerhard Herzberg
1970 – Luis Federico Leloir
1969 – Derek H. R. Barton, Odd Hassel
1968 – Lars Onsager
1967 – Manfred Eigen, Ronald George Wreyford Norrish, George Porter
1966 – Robert S. Mulliken
1965 – Robert Burns Woodward
1964 – Dorothy Crowfoot Hodgkin
- za ustalenie budowy ważnych substancji biochemicznych (m.in. penicyliny i witaminy B₁₂)
1963 – Karl Ziegler, Giulio Natta
- za badania dotyczące polimerów i zastosowanie związków metaloorganicznych w polimeryzacji
1962 – Max Ferdinand Perutz, John Kendrew
1961 – Melvin Calvin
1960 – Willard Frank Libby
- za metodę C-14 określania wieku obiektów (datowanie radiowęglowe);
1959 – Jaroslav Heyrovsky
1958 – Frederick Sanger
- za badania struktury białek, w szczególności insuliny
1957 – Lord Alexander R. Todd
1956 – Sir Cyril Norman Hinshelwood, Nikołaj Siemionow
1955 – Vincent du Vigneaud
1954 – Linus Carl Pauling
- za prace nad wiązaniami chemicznymi i ich zastosowanie w wyjaśnieniu budowy związków kompleksowych
1953 – Hermann Staudinger
- za odkrycia w dziedzinie chemii supramolekularnej
1952 – Archer John Martin, Richard Laurence Synge
1951 – Edwin Mattison McMillan, Glenn Theodore Seaborg
1950 – Otto Diels, Kurt Alder
1949 – William Francis Giauque
1948 – Arne Wilhelm Kaurin Tiselius
1947 – Sir Robert Robinson
1946 – James Batcheller Sumner, John Howard Northrop, Wendell Meredith Stanley
1945 – Artturi Ilmari Virtanen
1944 – Otto Hahn
- za odkrycie zjawiska rozszczepienia jądra atomowego
1943 – George de Hevesy
1939 – Adolf Friedrich Johann Butenandt, Leopold Ružička
1938 – Richard Kuhn
1937 – Walter Norman Haworth, Paul Karrer
1936 – Petrus (Peter) Josephus Wilhelmus Debye
1935 – Frédéric Joliot, Irene Joliot-Curie
1934 – Harold Clayton Urey
- za odkrycie deuteru
1932 – Irving Langmuir
1931 – Carl Bosch, Friedrich Bergius
1930 – Hans Fischer
1929 – Arthur Harden, Hans Karl August Simon von Euler-Chelpin
1928 – Adolf Otto Reinhold Windaus
1927 – Heinrich Otto Wieland
1926 – Theodor Svedberg
1925 – Richard Adolf Zsigmondy
1923 – Fritz Pregl
1922 – Francis William Aston
- za odkrycie izotopów wielu pierwiastków niepromieniotwórczych
1921 – Frederick Soddy
- za wkład do chemii związków radioaktywnych, oraz badania pochodzenia i charakteru izotopów
1920 – Walther Hermann Nernst
- za prace w zakresie termochemii
1919 – nagrody nie przyznano
1918 – Fritz Haber
- za syntezę amoniaku z pierwiastków składowych: azotu i wodoru
1917 – nagrody nie przyznano
1916 – nagrody nie przyznano
1915 – Richard Martin Willstätter
- za badania barwników roślinnych, szczególnie chlorofilu
1914 – Theodore William Richards
- za dokładne określenie mas atomowych dużej liczby pierwiastków chemicznych
1913 – Alfred Werner
- za pracę nad wiązaniami atomów w cząsteczkach, które rzuciły nowe światło na wcześniejsze badania i otworzyły nowe pola badań naukowych, szczególnie w chemii nieorganicznej
1912 – Victor Grignard, Paul Sabatier
- za odkrycie tzw. związku Grignarda, który okazał się wielce pomocny w rozwoju chemii organicznej
- za metodę hydrogenacji związków organicznych w obecności subtelnie rozdrobnionych metali
1911 – Maria Skłodowska-Curie
- za wydzielenie czystego radu i uzyskanie radu w postaci krystalicznej
1910 – Otto Wallach
- za jego wkład do chemii organicznej i chemii przemysłowej przez pionierskie badania na polu związków alicyklicznych
1909 – Wilhelm Ostwald
- za pracę nad katalizą i warunkami równowagi chemicznej oraz szybkością reakcji chemicznych
1908 – Ernest Rutherford
- za badania rozpadu promieniotwórczego pierwiastków i właściwości chemicznych substancji promieniotwórczych
1907 – Eduard Buchner
- za badania biochemiczne i odkrycie układu bezkomórkowego
1906 – Henri Moissan
- za prace nad wyodrębnieniem fluoru pierwiastkowego oraz jego zaistnienie w służbie nauki dzięki piecowi elektrycznemu, który nosi jego imię
1905 – Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer
- za badania barwników organicznych oraz związków hydroaromatycznych
1904 – Sir William Ramsay
- za odkrycie gazów szlachetnych w powietrzu oraz określenie ich miejsca w układzie okresowym pierwiastków
1903 – Svante August Arrhenius
- za teorię dysocjacji elektrolitycznej
1902 – Hermann Emil Fischer
- za syntezy związków z grupy cukrów i puryn
1901 – Jacobus Henricus van 't Hoff
- za odkrycie praw dynamiki chemicznej i ciśnienia osmotycznego

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne

Strona internetowa Komitetu Noblowskiego

e Nagrody Nobla

Lista laureatów Nagrody Nobla • Literatura • Fizjologia lub medycyna • Fizyka • Chemia • Nagroda Pokojowa • Nagroda im. Alfreda Nobla: Ekonomia

e Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie chemii

1901: van 't Hoff • 1902: Fischer • 1903: Arrhenius • 1904: Ramsay • 1905: Baeyer • 1906: Moissan • 1907: Buchner • 1908: Rutherford • 1909: Ostwald • 1910: Wallach • 1911: Skłodowska-Curie • 1912: Grignard, Sabatier • 1913: Werner • 1914: Richards • 1915: Willstätter • 1918: Haber • 1920: Nernst • 1921: Soddy • 1922: Aston • 1923: Pregl • 1925: Zsigmondy • 1926: Svedberg • 1927: Wieland • 1928: Windaus • 1929: Harden, von Euler-Chelpin • 1930: Fischer • 1931: Bosch, Bergius • 1932: Langmuir • 1934: Urey • 1935: F. Joliot-Curie, I. Joliot-Curie • 1936: Debye • 1937: Haworth, Karrer • 1938: Kuhn • 1939: Butenandt, Ružička • 1943: de Hevesy • 1944: Hahn • 1945: Virtanen • 1946: Sumner, Northrop, Stanley • 1947: Robinson • 1948: Tiselius • 1949: Giauque • 1950: Diels, Alder • 1951: McMillan, Seaborg • 1952: Martin, Synge • 1953: Staudinger • 1954: Pauling • 1955: du Vigneaud • 1956: Hinshelwood, Siemionow • 1957: Todd • 1958: Sanger • 1959: Heyrovský • 1960: Libby • 1961: Calvin • 1962: Perutz, Kendrew • 1963: Ziegler, Natta • 1964: Hodgkin • 1965: Woodward • 1966: Mulliken • 1967: Eigen, Norrish, Porter • 1968: Onsager • 1969: Barton, Hassel • 1970: Leloir • 1971: Herzberg • 1972: Anfinsen, Moore, Stein • 1973: Fischer, Wilkinson • 1974: Flory • 1975: Cornforth, Prelog • 1976: Lipscomb • 1977: Prigogine • 1978: Mitchell • 1979: Brown, Wittig • 1980: Berg, Gilbert, Sanger • 1981: Fukui, Hoffmann • 1982: Klug • 1983: Taube • 1984: Merrifield • 1985: Hauptman, Karle • 1986: Herschbach, Lee, Polanyi • 1987: Cram, Lehn, Pedersen • 1988: Deisenhofer, Huber, Michel • 1989: Altman, Cech • 1990: Corey • 1991: Ernst • 1992: Marcus • 1993: Mullis, Smith • 1994: Olah • 1995: Crutzen, Molina, Rowland • 1996: Curl Jr., Kroto, Smalley • 1997: Boyer, Walker, Skou • 1998: Kohn, Pople • 1999: Zewail • 2000: Heeger, MacDiarmid, Shirakawa • 2001: Knowles, Noyori, Sharpless • 2002: Wüthrich, Fenn, Tanaka • 2003: Agre, MacKinnon • 2004: Ciechanover, Hershko, Rose • 2005: Chauvin, Grubbs, Schrock • 2006: Kornberg • 2007: Ertl • 2008: Shimomura, Chalfie, Tsien • 2009: Ramakrishnan, Steitz, Yonath • 2010: Heck, Negishi, Suzuki • 2011: Szechtman