Widget
Podziel się:

Lista laureatów Nagrody Nobla związanych z Polską


Lista prezentuje laureatów Nagrody Nobla związanych z Polską. Warunkiem umieszczenia na liście jest spełnienie co najmniej jednego z poniższych kryteriów:

  1. Osoba urodziła się na ziemiach polskich[1].
  2. Osoba wychowywała się na ziemiach polskich[1].
  3. Osoba posiada lub posiadała polskie obywatelstwo.
  4. Osoba miała rodziców, dziadków lub pradziadków narodowości polskiej.

Lista posegregowana jest chronologicznie, określana przez datę zdobycia Nagrody Nobla. Przy każdym nazwisku wspomniano naturę związku noblisty z Polską. Szczegółowych informacji na ten temat oraz na temat narodowości i przynależności państwowej poszczególnych laureatów należy szukać w poszczególnych biogramach.

RokImię i nazwiskoDziedzinaZwiązki z Polską, inne informacje
1903Maria Skłodowska-CuriefizykaUrodzona 7 listopada 1867 r., wychowana w polskiej patriotycznej rodzinie w Warszawie.
1905Henryk SienkiewiczliteraturaUrodzony w Woli Okrzejskiej na Podlasiu, spędził większość życia na ziemiach polskich.
Pisał po polsku i za twórczość w języku polskim otrzymał Nagrodę Nobla.
1907Albert Abraham MichelsonfizykaUrodził się 19 grudnia 1852 r. w Strzelnie na Kujawach w rodzinie żydowskiego kupca.
W 1855 roku wraz z rodzicami wyjechał do USA.
1911Maria Skłodowska-Curiechemiazob. wyżej, rok 1903
1920Walther Hermann NernstchemiaUrodzony 25 czerwca 1864 r. w Wąbrzeźnie (zabór pruski) w małżeństwie mieszanym (ojciec Niemiec, matka Polka), wychowany w Poznaniu. Mieszkał i pracował w Niemczech, uważał się za Niemca i mówił wyłącznie po niemiecku.
1924Władysław ReymontliteraturaUrodzony w Kobielach Wielkich na terenie dzisiejszego województwa łódzkiego, żył i tworzył na terenach polskich.
Za twórczość w języku polskim otrzymał Nagrodę Nobla.
1927Henri BergsonliteraturaPisarz francuski urodzony 18 października 1859 r. w Paryżu w pochodzącej z Polski rodzinie żydowskiej.
Jego ojcem był urodzony w Warszawie kompozytor i pianista Michał Bergson, wnuk warszawskiego bankiera Bera Sonnenberga, prawnuk Samuela (Szmula) Jakubowicza Sonnenberga, zwanego Zbytkowerem, żydowskiego bankiera, od którego wywodzi się nazwa jednego z osiedli Warszawy, Szmulowizny[2].
1935Irène Joliot-CuriechemiaCórka Marii Skłodowskiej-Curie (zob. wyżej), mówiła trochę po polsku, ale całe życie spędziła we Francji i uważała się za Francuzkę.
1944Isidor Isaac RabifizykaNaukowiec amerykański, urodzony 29 lipca 1898 r. w żydowskiej rodzinie w Rymanowie koło Krosna.
Gdy miał rok, jego rodzina wyemigrowała do USA.
1950Tadeusz Reichsteinfizjologia lub medycynaUrodzony 20 lipca 1897 r. w żydowskiej rodzinie we Włocławku. W dzieciństwie mieszkał też w Kijowie i w Jenie. Rodzina wyemigrowała do Zurychu, gdy miał osiem lat. Żonaty z arystokratką holenderską. Publikował po niemiecku i po niemiecku wygłosił przemówienie podczas uroczystości wręczania nagrody. Do końca życia dobrze rozumiał po polsku, gorzej mówił.
1961Robert HofstadterfizykaSyn polskich Żydów, którzy wyemigrowali do USA.
1977Andrew SchallymedycynaAmerykański endokrynolog urodzony 30 listopada 1926 r. jako Andrzej Wiktor Schally w polskiej rodzinie w Wilnie.
Syn Kazimierza Schally, generała Wojska Polskiego, szefa Gabinetu Wojskowego Prezydenta Mościckiego.
Wśród swoich korzeni oprócz Polski, wymieniał też Austro-Węgry, Francję i Szwecję. W młodości mówił po polsku, ale później jak sam twierdził, utracił tę umiejętność (jak również znajomość wielu innych europejskich języków z dzieciństwa).
1978Menachem Beginnagroda pokojowaUrodzony w 16 sierpnia 1913 r. jako Mieczysław Biegun w Brześciu Litewskim na terenie zaboru rosyjskiego, które po I wojnie światowej znalazły się w granicach II Rzeczypospolitej. Ukończył prawo na Uniwersytecie Warszawskim.
Był żołnierzem w armii gen. Andersa, którą opuścił w Palestynie.
1978Piotr KapicafizykaUrodzony 9 lipca 1894 r. w Kronsztadzie, dziadek od strony matki był Polakiem.
1978Isaac Bashevis SingerliteraturaUrodzony 21 listopada 1902 r. w Leoncinie pod Warszawą w rodzinie żydowskiej. Pisał w języku jidysz i po angielsku.
Część jego twórczości jest związana z jego wspomnieniami z dzieciństwa i młodości w Polsce.
1980Czesław MiłoszliteraturaUrodzony 30 czerwca 1911 r. w Szetejniach na Kowieńszczyźnie (dziś Litwa), dorastał w środowisku polskim.
Emigrował do Francji i USA z powodów politycznych.
Pisał po polsku i po angielsku. Nagrodę Nobla otrzymał za poezję, którą tworzył w języku polskim.
1981Roald HoffmannchemiaAmerykański chemik urodzony 18 lipca 1937 r. w rodzinie żydowskiej w Złoczowie w województwie tarnopolskim, które wówczas znajdowało się w granicach II Rzeczypospolitej (obecnie Ukraina Zachodnia). Po wkroczeniu Armii Czerwonej na przedwojenne ziemie polskie krótko mieszkał w Przemyślu i Krakowie, zanim wraz z matką wyemigrował do Stanów Zjednoczonych.
1983Lech Wałęsanagroda pokojowaUrodził się, mieszka i działa w Polsce.
1992Georges CharpakfizykaFrancuski fizyk urodzony 1 sierpnia 1924 r. jako Jerzy Charpak w rodzinie żydowskiej w Dąbrowicy koło Równego na Polesiu, wówczas w granicach II Rzeczypospolitej.
1994Szymon Peresnagroda pokojowaPolityk izraelski urodzony 2 sierpnia 1923 r. jako Szymon Perski w Wiszniewie w województwie nowogródzkim, wówczas w granicach II Rzeczypospolitej (obecnie Białoruś).
Rodzina Peresa wyemigrowała z Polski do Palestyny przed wojną unikając holocaustu. Nie mówił po polsku.
1995Józef Rotblatnagroda pokojowaBrytyjski fizyk i radiobiolog. Urodził się w 1908 r. w Warszawie w rodzinie żydowskiej. W 1932 zdobył tytuł magistra na Wolnej Wszechnicy Polskiej, a w 1938 obronił doktorat w dziedzinie fizyki na Uniwersytecie Warszawskim.
W 1939 wyjechał na stypendium do Liverpoolu, gdzie zastała go wojna[3]. Mówił po polsku i podkreślał, że jest Polakiem z brytyjskim paszportem (od 1946). Protestował, gdy mówiono o nim Joseph.
1996Wisława SzymborskaliteraturaPolska poetka, urodzona w Prowencie koło Kórnika. Żyła i pracowała w Polsce, tworzyła w języku polskim.
2003John Maxwell CoetzeeliteraturaPisarz południowoafrykański urodzony 9 lutego 1940 w Kapsztadzie.
Jego pradziadek ze strony matki Baltazar Dubiel był Polakiem, pochodził ze wsi Czarnylas, w województwie wielkopolskim (powiat ostrowski). Dubiel wyemigrował do Afryki w wieku kilkunastu lat, zmarł w 1929. Podczas wizyty w Polsce w roku 2006 pisarz odwiedził Czarnylas i pobliski Odolanów, gdzie jego pradziadek uczęszczał do szkoły[4].
2004Aaron CiechanoverchemiaUrodzony w Hajfie izraelski biolog. Jego rodzice wyjechali z Polski do Izraela w latach dwudziestych na fali syjonizmu.
2004Frank WilczekfizykaFizyk amerykański urodzony w Nowym Jorku. Jego dziadkowie ze strony ojca pochodzili z Polski. Babcia Franciszka Żybura, do 1921 mieszkała w Babicach w powiecie przemyskim, a dziadek pochodził z okolic Warszawy.
2007Leonid HurwiczekonomiaUrodzony 21 sierpnia 1917 w Moskwie. Pochodził z rodziny polskich Żydów, która ewakuowana z Królestwa Polskiego w czasie I wojny światowej schroniła się na krótko w Moskwie. Na początku 1919 wraz z rodziną powrócił do Warszawy, gdzie spędził dzieciństwo i młodość. W 1938 ukończył prawo na Uniwersytecie Warszawskim.
2009Jack W. SzostakMedycyna lub fizjologiaPradziadek Szostaka wyemigrował z Polski do Stanów Zjednoczonych na przełomie XIX i XX w.[5][6][7]

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 Ziemie polskie odnoszą się do terenów przynależących do Polski w okresie urodzenia lub wychowywania się laureata, bądź ostatnie granice Polski przed utratą niepodległości, jeżeli laureat urodził lub wychowywał się pod zaborem.
  2. ↑ M. Altbauer, Dublety imion biblijnych w polszczyźnie, w: Onomastica, r. X, z. 1-2, Wrocław 1965.
  3. ↑ Joseph Rotblat – Curriculum Vitae, The Nobel Foundation (ang.)
  4. ↑ Na polski trop naprowadził go pradziad.
  5. ↑ Chcę poznać pierwsze kroki ewolucji, wywiad Moniki Florek-Moskal z J.W. Szostakiem, Wprost, nr 42/2009 (1395) dostęp 30.11.2009.
  6. ↑ Notka w Prominent Poles(ang.)
  7. ↑ Artykuł Wojciecha Mikołuszko na przekroj.pl.

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.

Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.

Zasady ochrony prywatności O Wikipedii Informacje prawne