Lot międzygwiezdny albo międzygwiazdowy – lot statku kosmicznego w przestrzeni międzygwiazdowej, zwłaszcza z Układu Słonecznego (z Ziemi) w okolice innych gwiazd niż Słońce.
Warunkiem koniecznym do zrealizowania lotu międzygwiezdnego z Ziemi jest nadanie pojazdowi kosmicznemu trzeciej prędkości kosmicznej (przy starcie z Ziemi jest to minimum 16,7 km/s) i skierowanie go na trajektorię ucieczkową z Układu Słonecznego.
Spis treści |
Ze względu na odległości do najbliższych gwiazd, rzędu kilku do kilkunastu lat świetlnych, do odbycia użytecznego lotu międzygwiezdnego wskazane jest użycie pojazdu kosmicznego zdolnego do osiągnięcia prędkości zbliżonych do prędkości światła. W historii dotychczasowej eksploracji przestrzeni kosmicznej największą prędkość w czasie swojej misji uzyskała sonda słoneczna Helios 2 wystrzelona w 1976. Sonda skorzystała z asysty grawitacyjnej Słońca, zbliżyła się do niego na około 43 mln km[1] i uzyskała prędkość 70,2 km/s (252 792 km/h)[2]. Pomimo tego, że prędkość ta może wydawać się znaczna, jest to zaledwie 0,023% prędkości światła.
Proxima Centauri jest najbliżej położoną gwiazdą od Układu Słonecznego. Odległość do niej wynosi 4,22 lat świetlnych, czyli około 40 bilionów kilometrów.
Czas lotu w okolice Proximy Centauri z wybranymi prędkościami byłby następujący:
| Prędkość (km/s)[2] | Prędkość (km/h)[2] | % prędkości światła | Czas lotu w jedną stronę (lat ziemskich) |
|---|---|---|---|
| 17 | 61 200 | 0,006 | 74 tys. |
| 70 | 252 000 | 0,023 | 18 tys. |
| 3 000 | 10,8 mln | 1 | 422 |
| 100 tys. | 360 mln | 33 | 13 |
| 150 tys. | 540 mln | 50 | 8 |
| 278 tys. | 1 mld | 92,6 | 5 |
W rzeczywistości czas ten byłby dłuższy ze względu na konieczność przyspieszania i zmniejszania prędkości przed celem lotu.
Zagrożeniem dla statku kosmicznego poruszającego z prędkością zbliżoną do prędkości światła jest niebezpieczeństwo jego zniszczenia ze względu na występowanie niełatwych do wykrycia obłoków pyłu, plazmy albo ciemnej materii. Przemieszczanie się statku kosmicznego z olbrzymimi prędkościami wiąże się także z utrudnieniami w nawigacji i utrudnia zmiany trajektorii. Poważny problem stanowi zagadnienie komunikacji załogi statku kosmicznego z Ziemią. Praktyczna realizacja efektywnych lotów międzygwiezdnych, choćby bezzałogowych sond - nawet w momencie dysponowania odpowiednim napędem - będzie trafiać na duże trudności. W przypadku lotu międzygwiezdnego z udziałem człowieka dochodzi także ograniczona wytrzymałość organizmu ludzkiego w skrajnie trudnych warunkach. Szczególnie niekorzystne jest promieniowanie kosmiczne, długotrwała izolacja, zakłócenie rytmu dobowego.
W chwili obecnej pięć pojazdów kosmicznych jest na trajektorii ucieczkowej i bezpowrotnie opuści Układ Słoneczny.
| Nazwa pojazdu kosmicznego | Data startu z Ziemi | Prędkość[2] | Kierunek trajektorii | Czas dotarcia w okolice najbliższego obiektu[3] |
|---|---|---|---|---|
| Pioneer 10 | 3 marca 1972 | 12,1 km/s (2,55 j.a./rok)[4] | gwiazda Aldebaran | ponad 2 mln lat[5] |
| Pioneer 11 | 6 kwietnia 1973 | 11,4 km/s (2,42 j.a./rok)[4] | jedna z gwiazd w gwiazdozbiorze Orła[5][6] | 4 mln lat[5] |
| Voyager 2 | 20 sierpnia 1977 | 15,5 km/s (3,27 j.a./rok)[4] | gwiazda Syriusz | 296 tys. lat[7][8] |
| Voyager 1 | 5 września 1977 | 17,1 km/s, (3,60 j.a./rok)[4] | gwiazda AC+79 3888 | 40 tys. lat[8] |
| New Horizons | 19 stycznia 2006 | 16,6 km/s, (3,50 j.a./rok)[4][9] | Pluton[10] | - |
