| Louis de Saint-Just | |
 | |
| Data i miejsce urodzenia | 25 sierpnia 1767 Decize, Nièvre |
| Data i miejsce śmierci | 28 lipca 1794 Paryż |
| Deputowany do Konwentu Narodowego, członek Komitetu Ocalenia Publicznego, oficer Gwardii Narodowej | |
| Przynależność polityczna | jakobini |
Antoine Louis Léon de Richebourg de Saint-Just, nazywany zwykle Saint-Just (ur. 25 sierpnia 1767 w Decize, Nièvre, zm. 28 lipca 1794 w Paryżu) – jeden z czołowych przywódców rewolucji francuskiej, bliski współpracownik Maksymiliana Robespierre.
Słynął z bezwzględnego terroru, stosowanego zarówno wobec przeciwników rewolucji, jak i innych rewolucjonistów (wygłosił m.in. mowę oskarżycielską na procesie Georges'a Dantona). Zwany z powodu tej bezwzględności i olśniewającej ponoć urody "Aniołem śmierci" lub "Archaniołem Terroru". Przez niektórych ludzi ze swej epoki był również nazywany "Świętym Janem - Mesjaszem Ludu", "Gwiazdą Rewolucji"[1].
Spis treści |
Urodzony w zamożnej plebejskiej rodzinie[2]. Po śmierci ojca, Louisa Jeana de Saint-Just de Richebourga (oficera kawalerii francuskiej odznaczonego Orderem św. Ludwika) w 1777 r., był wychowywany przez matkę - Marie-Anne Robinot[3]. W wieku 19 lat, po nieudanym związku z Theresą Gelle, córką miejscowego bogacza, uciekł z domu do Paryża, gdzie został aresztowany. Podczas pobytu w ośrodku poprawczym napisał pornograficzny poemat pt.: L'Organt, w którym dosadnie krytykował zarówno monarchię jak i papiestwo[4]. Poemat ów wydano następnie drukiem. Po wyjściu na wolność z zakładu w 1787 r. odbył studia prawnicze w Reims, a następnie został asystentem u prokuratora[5]. Po wybuchu rewolucji aktywnie działał w swoim regionie, był oficerem Gwardii Narodowej, korespondował z Maksymilianem Robespierre i Kamilem Desmoulins. Jako przedstawiciel swojego regionu, brał udział w eskorcie króla Ludwika XVI po jego nieudanej ucieczce.
Należał do stronnictwa politycznego jakobinów. Najmłodszy deputowany do Konwentu Narodowego, zdobył sławę swoim przemówieniem w czasie procesu króla. Saint-Just wygłosił wówczas wielką mowę za egzekucją, uzasadniając, iż Ludwik XVI musi zginąć, gdyż jest tyranem z racji samego faktu bycia dynastycznym władcą państwa. Angażował się następnie w rewolucyjne projekty stworzenia nowego człowieka, pisząc m.in. książkę o modelu edukacji w państwie republikańskim i rozprawę L'esprit de la Revolution et de la Constitution de France (pol. Duch rewolucji i konstytucji francuskiej). Jego druga książka, zatytułowana Instytucje Republikańskie, nie została ukończona. Był członkiem Komitetu Ocalenia Publicznego i komisarzem Konwentu na prowincji. Działalność propagandową prowadził głównie w świeżo tworzonej rewolucyjnej armii francuskiej walczącej z Prusami. Wielokrotnie dawał żołnierzom przykład osobistej odwagi, ale i bezwzględności wobec dezerterów i chwiejnych politycznie.
Poniekąd słusznie oskarżany o zainspirowanie wielkiego terroru (czerwiec – lipiec 1794), został aresztowany 9 Thermidora i zginął zgilotynowany wraz z Robespierre'em następnego dnia.
Saint-Just jest jednym z bohaterów dramatów Stanisławy Przybyszewskiej: Sprawa Dantona oraz Thermidor. Pojawia się także w mandze Riyoko Ikedy Lady Oscar, a także w nakręconym na jego podstawie anime. W mandze Oniisama E Riyoko Ikedy występuje ponadto Rei Asaka, nosząca przydomek "Hanna no Saint Just". Louis znalazł się w komiksie Neila Gaimana Refleksje i Przypowieści z cyklu Sandman. W filmie Danton Andrzeja Wajdy w rolę Saint-Justa wcielił się Bogusław Linda.
