Widget
Podziel się:

Medyceusze


Averardo de' Medici protoplasta rodu
Giovanni Bicci de' Medici twórca fortuny rodu
Córki Piotra Podagryka: Maria Bianka i Lukrecja
Wielki książę Kosma II jego żona Maria Magdalena i najstarszy syn Ferdynand
Kardynał Leopold de' Medici
Ostatnia z rodu Medyceuszy – Anna Maria Medycejska
Apoteoza Medyceuszów

Medyceusze (wł. De' Medici) – florencki ród kupiecki i bankierski, od 1532 książęcy.

Spis treści

[edytuj] Dzieje rodu

Rodzina wywodziła się z wiejskiego regionu Mugello, położonego w górnych partiach rzeki Sieve, prawego dopływu Arno. Wśród legend o początkach rodu jedna z nich wywodzi go od węglarza z Mugello, którego syn został podobno medykiem, skąd nazwisko rodowe Medici i herb – sześć kul (palle), w których dopatrywano się pigułek, a nawet baniek. Według bardziej epickiej wersji protoplasta rodu miał zmierzyć się z olbrzymem, który, nim został pokonany, uderzył z taką siłą nabijaną kamieniami maczugą w tarczę owego pierwszego Medyceusza, że uczynił w niej sześć okrągłych wgłębień.

Nie wiadomo kiedy Medyceusze sprowadzili się do Florencji, ale w roku 1201 w kręgach bogatego mieszczaństwa pojawił się Chiarissimo Medici, właściciel kilku domów przy Mercato Vecchio. W roku 1251 inny przedstawiciel rodu, Giovanni Medici, brał udział w działaniach wojennych przeciw Lombardii. Nie była to jednak rodzina zbyt zamożna. W roku 1400 taksowano jej majątek na 304 floreny, podczas gdy np. Strozzich na 2062 floreny.

Wybił się dopiero Vieri Medici, który ze swym wspólnikiem Giacomem Venturim założył filię swego przedsiębiorstwa w Wenecji. W roku 1382 przyjął do spółki kuzyna Francesca, a w trzy lata później jego brata, Giovanniego, który miał być znany w historii rodu jako Giovanni di Bicci. Bicci, a następnie jego syn Kosma, stali się twórcami wielkiej fortuny rodu Medyceuszów, którą zapoczątkował bank z kapitałem początkowym 10 000 florenów, ale już w roku 1429 majątek sięgnął 180 000, bowiem zarządzał pośrednio pożyczkami udzielanymi papiestwu, ciągnąc zyski z prałatur, opactw i przeorstw w całej Europie.

Między wielkimi rodami Florencji trwała rywalizacja. Rodziny Albizzich, Strozzich i Uzzano nieprzychylnie spoglądały na dawny pałac Bardich, w którym obecnie zamieszkiwali Medyceusze. Po przegranej wojnie z Lukką i Mediolanem, która spowodowała gwałtowny wzrost podatków, przeciwnicy zdołali doprowadzić do uwięzienia Kosmy, a następnie, w 1433 roku, wygnania. Nie minął jednak rok, gdy Kosma powrócił triumfalnie do Florencji i zdobył władzę oraz wpływy. Przez kolejne trzydzieści lat był faktycznym, chociaż nie tytularnym, przywódcą Florencji. Po śmierci w roku 1464 Cosimo di Giovanni de' Medici otrzymał tytuł Pater Patriae (Ojca Ojczyzny).

Syn Kosmy – Piero di Cosimo de' Medici (ur. 1416, zm. 1469) musiał walczyć z zakusami ambitnej oligarchii, jednak lud pozostał mu wierny. Miejsce jego zajęli synowie – Wawrzyniec Wspaniały (ur. 1449, zm. 1492) i Giuliano di Piero de' Medici, który w 1478 padł ofiarą spisku. 26 kwietnia 1478 r. Juliana zakłuto właśnie w świątyni,a Wawrzyńca zraniono w szyję. Lud stał po stronie Medyceuszy. Rodzinę Pazzich zniszczono, arcybiskupa powieszono. Papież jak pisał Bazylow usiłował robić dobrą minę do złej gry. Rzucił klątwę na Florencję. Chciał z nią wojny. Wawrzyniec Wspaniały marzył o książęcej godności. Wydawał pieniądze zarówno na kulturę jak i na wystawne życie. Był podobno „nienasyconym mistrzem w kunszcie miłości”. Wawrzyniec (Lorenzo), wychowany niezwykle starannie, poeta i mówca, zrobił z Florencji stolicę uczonych i artystów (m.in. Poliziano, Pico della Mirandola, Marzilio Ficino i Michał Anioł), wzbogacił znacznie założoną przez dziadka bibliotekę medycejską.

Młodszy syn Wawrzyńca Giovanni di Lorenzo de' Medici w 1513 został papieżem jako Leon X. Drugim Medyceuszem, który w XVI wieku zasiadł na tronie papieskim, był Giulio di Giuliano de' Medici (w 1523 jako Klemens VII). Z władców Florencji wyróżnili się Cosimo I Medici (ur. 1519, zm. 1574), bardzo wykształcony, rządził samowładnie (od 1537), w kwietniu 1555[1] zdobył Sienę, założył galerię słynnych mistrzów, próbował sił jako literat w Viaggio per l’alta Italia. W 1569 papież Pius V mianował go wielkim księciem Toskanii. Cosimo II Medici (ur. 1590, zm. 1621), zapewnił fladze toskańskiej poważanie na całym Morzu Śródziemnym. Z kobiet dwie zasiadły na tronie francuskim: Katarzyna Medycejska, żona Henryka II, i Maria Medycejska, żona Henryka IV. Ród Medyceuszy wygasł w 1737[2].

Medyceusze odegrali wybitną rolę polityczną i kulturalną w dziejach Włoch. Posiadali największy w średniowiecznych Włoszech dom bankowy (założony w 1397 we Florencji) z filiami w Rzymie, Mediolanie i wielu miastach zachodniej Europy. Byli bankierami władców europejskich, m.in. królów angielskich. Ród wydał trzech papieży (Leon X, Leon XI, Klemens VII) oraz dwie królowe francuskie (Katarzyna Medycejska i Maria Medycejska).

Medyceusze wznieśli bazylikę San Lorenzo, wiele pałaców i willi.

[edytuj] Zestawienie władców Florencji i Toskanii z rodu Medyceuszów

[edytuj] Władcy Florencji

#ImięUrodzonyZmarłCzas rządówRodzice
1Kosma I
Cosimo I
Jacopo Pontormo 055.jpg27 września 1389
Florencja
1 sierpnia 1464
Carregio
1434-1464Giovanni di Bicci de' Medici
Piccarda de Bueri
2Piotr I Podagryk
Piero I il Gottoso
1416
Florencja
2 grudnia 1469
Florencja
1464-1469Cosimo Medici
Contessina de Bardi
3Wawrzyniec I Wspaniały
Lorenzo I il Magnifico
Lorenzo de' Medici-ritratto.jpg1 stycznia 1449
Florencja
8 kwietnia 1492
Carregio
1469-1492Piero di Cosimo de' Medici
Lukrecja Tornabuoni
4Julian
Giuliano
Giuliano-Bronzino.jpg1453
Florencja
26 kwietnia 1478
Florencja
1469-1478Piero di Cosimo de' Medici
Lukrecja Tornabuoni
5Piotr II Nieszczęśliwy
Piero II il Fatuo
Agnolo Bronzino - Piero il Fatuo.jpg15 lutego 1471
Florencja
28 grudnia 1503
rzeka Garigliano
1492-1494Wawrzyniec Medyceusz
Clarissa Orsini
  • 1494-1512: Republika
#ImięUrodzonyZmarłCzas rządówRodzice
6Julian
Giuliano
Raffaello, giuliano de' medici.jpg12 marca 1479
Florencja
17 marca 1516
Florencja
1512-1516Wawrzyniec Medyceusz
Clarissa Orsini
7Wawrzyniec II
Lorenzo II
Duke-Lorenzo.jpg12 września 1492
Florencja
4 maja 1519
Florencja
1516-1519Piero di Lorenzo de' Medici
Alfonsina Orsini
8Juliusz
Giulio
Pope Clement VII.JPG26 maja 1478
Florencja
25 września 1534
Watykan
1519-1523Giuliano di Piero de' Medici
Fioretta Gorini
9Hipolit
Ippolito
Tizian 065.jpg1511
Florencja
10 sierpnia 1535
Itri
1523-1527Giuliano di Lorenzo de' Medici
???
  • 1527-1530: Republika
#ImięUrodzonyZmarłCzas rządówRodzice
10Aleksander
Alessandro
Allessandro-the-moor.jpg22 lipca 1510
Florencja
6 stycznia 1537
Florencja
1530-1537Lorenzo II di Piero de' Medici[3]
Simonetta da Collavechio
11Kosma I
Cosimo I
Angelo Bronzino 036.jpg12 czerwca 1519
Florencja
21 kwietnia 1574
Villa di Castello
1537-1569Giovanni dalle Bande Nere
Maria Salviati

[edytuj] Wielcy książęta Toskanii

#ImięUrodzonyZmarłCzas rządówRodzice
1Kosma I
Cosimo I
Angelo Bronzino 036.jpg12 czerwca 1519
Florencja
21 kwietnia 1574
Villa di Castello
1569-1574Giovanni dalle Bande Nere
Maria Salviati
2Franciszek I
Francesco I
FrancescoI-BR.jpg25 marca 1541
Florencja
17 października 1587
1574-1587Cosimo I de' Medici
Eleonora di Toledo
3Ferdynand I
Ferdinando I
Ferdinand I de Medici.jpg30 lipca 1549
Florencja
17 lutego 1609
Florencja
1587-1609Cosimo I de' Medici
Eleonora di Toledo
4Kosma II
Cosimo II
CosimoIIMedici1.jpg12 maja 1590
Florencja
28 lutego 1621
Florencja
1609-1621Ferdinando I de' Medici
Krystyna Lotaryńska
5Ferdynand II
Ferdinando II
Ferdinando II de' Medici van Toscane.jpg14 lipca 1610
Florencja
23 maja 1670
Florencja
1621-1670Cosimo II de' Medici
Maria Magdalena Habsburg
6Kosma III
Cosimo III
Cosimo-III-BR.jpg14 sierpnia 1642
Florencja
31 października 1723
Florencja
1670-1723Ferdinando II de' Medici
Vittoria della Rovere
7Jan Gaston
Gian Gastone
Gian-Gastone.jpg24 maja 1671
Florencja
9 lipca 1737
Florencja
1723-1737Cosimo III de' Medici
Małgorzata Ludwika Orleańska

[edytuj] Medyceusze, linie główne

Giovanni di Bicci de' Medici (1360-1429) syn Averardo de' Medici i Piccardy Bueri │ ├─Cosimo de' Medici (1389-1464),  pan Florencji, mąż Contessiny de' Bardi │ │ │ ├─Piero di Cosimo de' Medici (1416-1469),  pan Florencji, mąż Lukrecji Tornabuoni │ │ │ │ │ ├─Maria di Piero de' Medici (1445-1472) żona Leonetta de' Rossi │ │ │ │ │ │ │ └─Luigi de' Rossi (zm. 1519), kardynał │ │ │ │ │ ├─Bianka de' Medici (1445-1488),  żona Wilhem de' Pazzi │ │ │ │ │ ├─Nannina de' Medici (1448-1493), żona Bernarda Rucellai │ │ │ │ │ ├─Lorenzo de' Medici (1449-1492), pan Florencji, mąż Clarice Orsini │ │ │ │ │ │ │ ├─Lukrecja de' Medici (1470-1550), żona Jacopo Salviati │ │ │ │ │ │ │ │ │ ├─Maria Salviati (1499-1543), żona Giovanni dalle bande nere │ │ │ │ │ │ │ │ │ └─Franciszka Salviati, żona Oktawiana de' Medici │ │ │ │    │ │ │ │ │    └─Leon XI (Alessandro de' Medici) (1535-1605), papież │ │ │ │ │ │ │ ├─Piero II de' Medici (1472-1503), pan Florencji, mąż Alfonsiny Orsini │ │ │ │ │ │ │ │ │ ├─Lorenzo II di Piero de' Medici (1492-1519) mąż Magdaleny de la Tour d’Auvergne │ │ │ │ │ │ │ │ │ │ │ ├nieślubny─ Aleksander de' Medici, książę Florencji │ │ │ │ │ │ │ │ │ │ │ └─Katarzyna Medycejska (1519-1589),królowa Francji, żona Henryk II Walezjusz │ │ │ │ │ │ │ │ │ └─Clarice de' Medici (1493-1528), żona Filip Strozzi │ │ │ │ │ │ │ ├─Magdalena de' Medici (1473-1528), żona Franciszek Cybo │ │ │ │ │ │ │ ├─Leon X (Giovanni de' Medici, 1475-1521), papież │ │ │ │ │ │ │ ├─Luisa de' Medici (1477-1488) │ │ │ │ │ │ │ ├─Contessina de' Medici (1478-1515), żona Piero Ridolfi │ │ │ │ │ │ │ └─Giuliano di Lorenzo de' Medici (1479-1516) mąż Filiberty Saubadzkiej │ │ │     │ │ │ │     └nieślubny─Ippolito de' Medici (1511-1535), kardynał │ │ │       │ │ │ │       └nieślubny─Hazdrubal de' Medici (zm. 1565), mąż Giulia Gonzaga │ │ │ │ │ ├─Giuliano di Piero de' Medici (1453-1478) kochanek Simonetty Vespucci │ │ │ │ │ │ │ └─Klemens VII (papież) (Giulio de' Medici) (1478-1534) │ │ │   │ │ │ │   └nieślubny─Aleksander de' Medici Czarny', książę Florencji (1511-1537) kochanek Simonetty da Collevecchio, mąż Małgorzata Parmeńska │ │ │     │ │ │ │     ├nieślubny─Juliusz Aleksander de' Medici (1533-1600), mąż Angelica Malaspina │ │ │     │ │ │ │ │     │ ├─Caterina  de' Medici (zm. 1634), zakonnica benedyktyńska │ │ │     │ │ │ │ │     │ ├─Cosimo di Giulio de' Medici, żona Lucrezia Gaetani │ │ │     │ │ │ │ │ │     │ │ └─Angelica de' Medici (1608-1636) mąż Piotr Altemps │ │ │     │ │ │ │ │     │ └─Giuliano de' Medici (zm. 1568), żona Livia Spinola │ │ │     │ │ │ │     ├─nieślubna─Giulia de' Medici (1535-1588), mąż Franciszek Cantelmo i Bernardetto de' Medici │ │ │     │ │ │ │     │ │ │ │     └nieślubna─Porzia de' Medici (1538-1565), zakonnica │ │ │ │ │ └nieślubny─Giovanni di Piero de' Medici │ │ │ ├─Giovanni di Cosimo de' Medici (1421-1463), mąż Ginevry degli Alessandri │ │ │ └─Carlo di Cosimo de' Medici(1428/30-1492) │ └─Lorenzo il Vecchio (1395-1464), mąż Ginevry Cavalcanti   │   ├─Francesco di Lorenzo de' Medici (1440), mąż Marii Gualtierotti   │   └─Pierfrancesco il Vecchio (1430-1476), mąż Laudomii Acciaiuoli     │     ├─Lorenzo il Popolano (1463-1503) mąż Semiramidy Appiani d’Aragona     │ │     │ ├─Pierfrancesco de' Medici (1487-1525) mąż Marii Soderini     │ │ │     │ │ ├─Laudomia de' Medici (m. 1559) żona Alamanno Salviati i  Piera Strozzi     │ │ │     │ │ ├─Lorenzino de' Medici (1514-1548)     │ │ │ │     │ │ │ └nieślubna─Lorenzina de' Medici, żona Juliusza Colonny     │ │ │     │ │ ├─Giuliano di Pierfrancesco de' Medici (1520-1588)     │ │ │     │ │ └─Maddalena di Pierfrancesco Medici (zm. 1583), żona Roberto Strozzi     │ │     │ ├─Averardo de' Medici](1488-1495)     │ │     │ ├─Laudomia de' Medici, żona Franciszka Salviati     │ │     │ ├─Ginevra de' Medici, żona Jana degli Albizi     │ │     │ └─Vincenzo de' Medici     │     └─Giovanni il Popolano (1467-1498) mąż Caterina Sforza        │        └─Giovanni dalle Bande Nere (1498-1526), mąż Marii Salviati           │           └─Cosimo I de' Medici (1519-1574), wielki książę Toskanii, żona Eleonora di Toledo i Camilla Martelli              │              ├─Bia de' Medici (1537–1542)              │              ├─Maria de' Medici (1540–1557)              │              ├─Francesco I de' Medici (1541-1587), wielki książę Toskanii, żona Joanna Habsburg i Bianca Cappello              │ │              │ ├─Eleonora Medycejska (1567-1611), mąż Wincenty I Gonzaga              │ │              │ ├─Anna de' Medici (1569-1584)              │ │              │ ├─Lucrezia de' Medici (1572-1574)              │ │              │ ├─Maria Medycejska (1573-1642), królowa Francji, mąż Henryk IV Burbon              │ │              │ ├─Filip de' Medici (1577-1582)              │ │              │ └podmieniony przy porodzie─Don Antonio de' Medici (1576-1621), żona Artemisia Tozzi              │              ├Isabella de' Medici (1542-1576)              │              ├─Giovanni de' Medici (1543-1562), kardynał              │              ├─Lucrezia de' Medici (1545-1562), mąż Alfons II d'Este              │              ├─Pedricco de' Medici (1546–1547)              │              ├─Garzia de' Medici (1547– 1562)              │              ├─Pietro de' Medici (1554-1604) mąż Leonory Álvarez de Toledo i  Beatriz de Menezes              │ │              │ └─Cosimo de' Medici (1573-1576)              │              ├─ Giovanni de' Medici (1567-1621), żona Livia Vernazza              │ │              │ ├─Gianfrancesco Maria de' Medici (1619-1689)              │ │              │ └─Giovanna Maria Maddalena de' Medici (1621) zmarła w dzieciństwie              │              ├─Virginia de' Medici (1568-1615), mąż Cezar d'Este              │              └─Ferdinando I de' Medici (1549-1609), kardynał, wielki książę Toskanii, żona Krystyna Lotaryńska                 │                 ├─Eleonora de' Medici (1591-1617)                 │                 ├─Caterina dde' Medici (1593-1629), mąż Ferdynand I Gonzaga                 │                 ├─Francesco de' Medici (1594-1614)                 │                 ├─Carlo de' Medici (1596-1666), kardynał                 │                 ├─Filippino de' Medici (1598-1602)                 │                 ├─[Lorenzo de' Medici (1599-1648)                 │                 ├─Maria Maddalena de' Medici (1600-1633)                 │                 ├─Klaudia Medycejska (1604-1648), mąż  Fryderyk Ubald I della Rovere i arcyksiążę Leopold V Austriacki                 │                 └─Cosimo II de' Medici (1590-1621), wielki książę Toskanii, żona Maria Magdalena Austriaczka                    │                    ├─Maria Cristina de' Medici (1609-1632)                    │                    ├─Giovan Carlo de' Medici (1611-1663), kardynał                    │                    ├─Margherita de' Medici (1612-1679), mąż Edward I Farnese                    │                    ├─Mattias de' Medici (1613-1667)                    │                    ├─Francesco di Cosimo de' Medici (1614-1634)                    │                    ├─Anna de' Medici (1616-1676), żona arcyksięcia Ferdynanda Karola Austriackiego                    │                    ├─Leopoldo de' Medici (1617-1675), kardynał                    │                    └─Ferdinando II de' Medici (1610-1670), wielki książę Toskanii, żona Vittoria della Rovere                       │                       ├─Francesco Maria de' Medici (1660-1711), kardynał                       │                       └─Cosimo III de' Medici (1642-1723), wielki książę Toskanii, żona Małgorzata Ludwika Orleańska                          │                          ├─ Ferdinando de' Medici (1663-1713), żona Jolanta Beatrycze Wittelsbach                          │                          ├─Gian Gastone de' Medici (1671-1737), wielki książę Toskanii, żona Anna Maria Franciszka  Saxen-Lauenburg                          │                          └─Anna Maria Medycejska (1667-1743), mąż Jan Wilhelm Wittelsbach

[edytuj] Medyceusze, linie boczne

Potrone Medici (1046-1102)│Potrone Bono Medici (1069-1123)│Potrone Bernard Medici (1099-1147)│Giambuono Medici (1131-1192)│└ ─ Chiarissimo Medici (zm. po 1210)   │   └ ─ Filip Lippo de 'Medici      │      ├ ─ Averardo de' Medici (zm. po 1280)      │ │      │ └ ─ Averardo de 'Medici (zm. przed 1319)      │    │      │    ├─Salvestro zwany Chiarissimo      │    │ │      │    │  Averardo Bicci de 'Medici (zm. po 1357)      │    │    │      │    │    └─ →Jan Bicci de 'Medici główna linia Rodu wymarła w 1743 roku)      │    │      │     └─Giovenco de 'Medici      │       │      │       Julian detto Giovenco de 'Medici      │       │ │      │       │ Julian de 'Medici      │       │ │ │      │       │ │ └─[3 pokolenia...]      │       │ │    │      │       │ │    Raffael de 'Medici      │       │ │       │      │       │ │       ├─Franciszek de 'Medici      │       │ │       │ │      │       │ │       │ └─Raffael de 'Medici (zmarł w 1628 r.), markiz Castellina od 1628, potomkowie wymarli w 1705 r.      │       │ │       │    │      │       │ │       │    └─Julian de 'Medici (1574-1636), arcybiskup      │       │ │       │      │       │ │       └─Juliusz de 'Medici      │       │ │          │      │       │ │          └─[4 pokolenia...]      │       │ │             │      │       │ │             └─Franciszek Józef de 'Medici, markiz Castellina, ożenił się z Małgorzatą Tornaquinci      │       │ │               │      │       │ │               └─→  Ród Medici-Tornaquinci linia wciąż istnieje      │       │ │      │       │ └─Antoni de 'Medici      │       │    │      │       │    └─[2 pokolenia...]      │       │       │      │       │       Oktawian de 'Medici (1484-1546), mąż Bartlomei Giugni, a póżniej Franciszki Salviati      │       │          │      │       │          ├─Bernard de 'Medici (zm. po 1576), mąż Julii de' Medici, zakupił Ottaiano      │       │          │ │      │       │          │ └─Aleksander de 'Medici (zm. 1606), generał milicji papieskiej      │       │          │    │      │       │          │    ├─(3) Bernard de 'Medici (zmarł przed 1620), książę Ottaiano, tytuł przyznany przez króla Hiszpanii      │       │          │    │  gałąź książąt Ottaiano      │       │          │    │      │       │          │    └─→ Oktawian de 'Medici, książę Ottaiano      │       │          │       │      │       │          │       ├─→ gałąź nadal istnieje      │       │          │       │      │       │          │       └─[6 pokoleń...]      │       │          │         │      │       │          │         └→ Franciszek de 'Medici (1808-1857), kardynał      │       │          │      │       │          └─→ papież Leon XI, kardynał Alessandro de 'Medici (1536-1605)      │       │      │       └─→ Francesco de 'Medici – (2)  ród wymarł w 1820 roku      │      └─Chiarissimo de 'Medici (XIII w.)         │         ├─Lippo de 'Medici         │ │         │ ├─Alamanno de 'Medici (zm. 1355)         │ │ │         │ │ └─Salvestro de 'Medici de 'Medici (zm. 1381), pierwszy polityk z rodziny         │ │    │         │ │    └─ → (4) ród wymarł w 1742 r.         │ │         │ ├─Henryk de 'Medici (zm. 1348) → ród wymarł w 1670 roku         │ │         │ ├─Bonino de 'Medici → ród wymarł wymarły w 1749 r.         │ │         │ └─Cambio de 'Medici (zm. po 1356)         │    │         │    └─Vieri de 'Medici (zm. 1395)         │       │         │       └─→ (5) ród wymarł w 1732 r.         │         └─Giambuono de 'Medici → ród wymarły w 1771 r.        ? (6) ─  Bernardyn Medici        │        └ ─ Jan Jakub Medici (1498/55)           │           └ ─ papież Pius IV (Giovanni Angelo Medici, Mediolan 1499 – Rzym, 1565)


Rodzina Medyceuszy w obrazach mistrzów
Pochód najmłodszego króla, Lorenzo Medici oraz Piera i Cosma
Pochód najmłodszego króla, Lorenzo Medici oraz Piera i Cosma
 

[edytuj] Herby Medyceuszów

[edytuj] Wille Medyceuszów

Przypisy

  1. Józef Andrzej Gierowski: Historia Włoch. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1986, s. 233. ISBN 83-04-01943-4. 
  2. Paul Strathern: Medyceusze. Mecenasi Sztuki – Tyrani – Kochankowie. Warszawa: Bellona, 2007, s. 386-394. ISBN 978-83-11-10631-4. 
  3. Niektórzy historycy uważają, że był tak naprawdę synem papieża Klemensa VII.

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne


Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.

Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.

Zasady ochrony prywatności O Wikipedii Informacje prawne