| Alkohol metylowy |
|
 |
| Nazewnictwo |
| Nomenklatura systematyczna (IUPAC) |
|---|
| metanol |
|
| Inne nazwy i oznaczenia |
|---|
| farm. | Methanolum | | inne | alkohol metylowy, spirytus drzewny, alkohol drzewny, hydroksymetan, karbinol |
|
| Ogólne informacje |
| Wzór sumaryczny | CH4O |
| Inne wzory | CH3OH, MeOH |
| Masa molowa | 32,04 g/mol |
| Wygląd | bezbarwna ciecz o zapachu podobnym do etanolu[5] |
|
| Identyfikacja |
| Numer CAS | 67-56-1 |
| PubChem | 887[6] |
|
|
| Niebezpieczeństwa |
|---|
| MSDS | | Globalnie Zharmonizowany System
Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów | | Zagrożenia wg Rozporządzenia CLP, zał. VI[4] | | | | Zwroty H | H225, H331, H311, H301, H370 | | Zwroty EUH | brak zwrotów EUH | | Zwroty P | P210, P260, P280, P301+P310, P311 | | Europejska klasyfikacja substancji | | Zagrożenia wg Dyrektywy 67/548/EWG, zał. I[4] |  |  | Łatwopalny
(F) | Toksyczny
(T) |
| | | Zwroty R | R11, R23/24/25, R39/23/24/25 | | Zwroty S | S1/2, S7, S16, S36/37, S45 | | NFPA 704[3][1] | | | | Temperatura zapłonu | 11 °C (zamknięty tygiel)[2][1] | | Temperatura samozapłonu | 455 °C[2][1] | | Numer RTECS | PC1400000 | | Dawka śmiertelna | LD50 5628 mg/kg (szczur, doustnie) |
|
| Podobne związki |
| Pochodne Alkohole | alkohol etylowy |
| Podobne związki | chlorometan
metan
trifluorometanol
metanotiol |
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) |
 Hasło metanol w Wikisłowniku |
Alkohol metylowy (metanol, spirytus drzewny), CH3OH – organiczny związek chemiczny, najprostszy alkohol alifatyczny. Został odkryty w 1661 przez Roberta Boyle'a. Jest trujący dla człowieka.
[edytuj] Otrzymywanie
Do 1923 otrzymywany wyłącznie przez destylację rozkładową drewna, obecnie otrzymuje się go syntetycznie, głównie z gazu syntezowego. Z gazu syntezowego metanol otrzymuje się dwiema metodami:
Główną reakcję tych procesów przedstawia równanie:
CO + 2H2 → CH3OH
Reakcja ta prowadzona jest w obecności katalizatora miedziowego (Cu-Zn-Al2O3) w temperaturze 250 °C, przy ciśnieniu 4-10 MPa. Wcześniej stosowane katalizatory chromowo-cynkowe wymagały temperatury 340-400 °C i ciśnienia 30-32MPa.
W trakcie procesu przebiega równocześnie reakcja wodoru z dwutlenkiem węgla (potrzebnym m.in. do utrzymania aktywności katalizatora).
CO2 + 3H2 → CH3OH + H2O
Alkohol metylowy można także otrzymać działając NaOH lub KOH na fluorowcopochodne metanu, np. CH3Cl, CH3Br, CH3I czy CH3F:
CH3Cl + KOH → CH3OH + KCl
Metanol jest używany w zakładach przemysłowych jako rozpuszczalnik i surowiec do otrzymywania aldehydu mrówkowego, chlorku metylu, barwników.
Przy pełnym dostępie tlenu spala się do dwutlenku węgla i wody:
- 2 CH3OH + 3 O2 → 2 CO2 + 4 H2O
[edytuj] Właściwości
- Jest silną trucizną
- Spala się bladoniebieskim płomieniem
- Czysty metanol jest bezbarwny
- Jest łatwo rozpuszczalny w wodzie (jego rozpuszczalność w wodzie jest nieograniczona)
- Picie lub wdychanie metanolu grozi śmiercią lub poważnym kalectwem: 8-10 g metanolu powoduje ślepotę, większa ilość – śmierć
[edytuj] Zastosowanie
- używany jest jako rozpuszczalnik w syntezie organicznej
- stosowany w farmaceutyce, przemyśle barwników, tworzyw sztucznych, włókien syntetycznych
- stosowany jako paliwo lub składnik paliwa w silnikach spalinowych (samoloty, motocykle żużlowe, "monster trucki", modelarskie silniki żarowe) i ogniwach paliwowych DMFC
- stosowany w produkcji materiałów wybuchowych, różnych estrów metylowych, formaldehydu, kwasu mrówkowego, polioksymetylenu (politrioksan, poliformaldehyd, tarnoform), MTBE
Alkohol metylowy jest silną trucizną, 8-10 gramów powoduje ślepotę, 12-20 gramów – śmierć. Jest szczególnie niebezpieczny gdyż łatwo go pomylić z alkoholem etylowym.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Department of Chemistry, The University of Akron: Methyl alcohol (ang.). [dostęp 2012-02-09].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Alkohol metylowy (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski.
- ↑ Methyl alcohol MSDS (ang.). ScienceLab. [dostęp 2011-05-01].
- ↑ 4,0 4,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji wg Rozporządzenia 1272/2008, zał. VI: Alkohol metylowy (pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2012-02-09].
- ↑ Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 243. ISBN 83-71-83-240-0.
- ↑ Alkohol metylowy – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
[edytuj] Zobacz też
Hasło metanol w Wikisłowniku
