Metro moskiewskie (ros. Московский метрополитен) liczy łącznie 298,2 km, składa się z 12 linii na których znajdują się 182 stacje. Jest najbardziej obciążonym metrem Europy, a także na świecie. Do metra w Moskwie wsiadają codziennie 2.392.200 pasażerów (2002).
Metro moskiewskie wyróżniają przede wszystkim stacje, których część uważana jest za wzorcowy przykład architektury socrealizmu, wnętrza stacji przypominają pałace, pod sufitami wiszą misterne żyrandole.
Spis treści |
Pierwszy projekt moskiewskiego metra powstał w 1901. Do wybuchu I wojny światowej powstały także inne, nowe projekty budowy metra w Moskwie.
Pierwszą linię moskiewskiego metra uruchomiono 15 maja 1935 i przebiegała ona od stacji Sokolniki do stacji Park Kultury z odgałęzieniem do stacji Smolenskaja (to odgałęzienie to linia Arbackaja przedłużona do stacji Kijewskaja, przechodząc przez rzekę Moskwę po moście).
W latach 1957–1992 metro nosiło imię W.I.Lenina (ros. Московский метрополитен имени В. И. Ленина). Wcześniej jego patronem był Łazar Kaganowicz.
Do wybuchu II wojny światowej zbudowano jeszcze 2 nowe linie. W marcu 1938 linia Arbackaja została przedłużona do stacji Kurskaja (obecnie ta część nazywa się linią Arbacko-Pokrowską). We wrześniu 1938 otworzono linię Gorkowsko-Zamoskworeczną, od stacji Sokoł do stacji Teatralnaja.
Projekty dalszej kompleksowej rozbudowy metra zostały zawieszone podczas wojny. Rozpoczęto tylko budowę fragmentów linii: Teatralnaja – Awtozawodskaja (z przejściem przez rzekę Moskwę podziemnym tunelem) oraz Kurskaja – Izmaiłowskij Park (4 stacje).
Jesienią 1941 metro służyło za schron przeciwlotniczy, a pewna część wagonów została ewakuowana. Zgodnie z postanowieniem państwowego komitetu obrony z 15 października 1941 w wypadku pojawienia się wroga u wrót Moskwy metro miało zostać zniszczone.
Po wojnie rozpoczęto budowę czwartego etapu metra linii Kolcewej i głębokiego odcinka linii Arbackiej od stacji Plac Rewolucji do stacji Kijewskiej.
Początkowo linię Kolcewą zamierzano poprowadzić pod Pierścieniem Sadowym (Sadowoje Kolco) (który stanowił granicę miasta w XVI wieku). Pierwsza część linii od stacji Park Kultury do stacji Kurskaja (1950) przebiegała właśnie w ten sposób. Później jednak północną część linii Kolcewej postanowiono zbudować 1–1,5 km od Sadowego Kolca i w ten sposób zapewniono dostęp do 7 z 9 moskiewskich stacji. Druga część linii Kolcewej została otwarta w 1952 (stacja Kurskaja — stacja Biełorusskaja), a w 1954 budowę linii zakończono.
Budowa głębokiej części linii Arbackiej przebiegała w czasach zimnej wojny i przewidywano jej wykorzystanie jako schronu przeciwatomowego na wypadek wojny. Po zakończeniu budowy linii w 1953, jej górna część została zamknięta (od stacji Płoszczad Riewolucii do Kijewskiej), ale w 1958 znów został оtwarta jako część linii Filowskiej.
Później już nie posługiwano się terminem "etap" jako część planu rozbudowy, jednak oddane w latach 1957–1958 określa się czasem jako piąty "etap".
W styczniu 1977 i w lutym 2004 miały miejsce zamachy, a w marcu 2010 zorganizowano dwa zamachy.
| Nazwa polska | Numer i kolor | Nazwa rosyjska | Rok otwarcia | Ostatnia rozbudowa | Długość | Stacji |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Sokolniczeska | 1 | Сокольническая | 1935 | 1990 | 26,2 km | 19 |
| Zamoskworiecka | 2 | Замоскворецкая | 1938 | 1985 | 36,9 km | 20 |
| Arbacko-Pokrowska | 3 | Арбатско-Покровская | 1938 | 2009 | 44,3 km | 21 |
| Filowskaja | 4 | Филёвская | 1958 | 2006 | 14,9 km | 13 |
| Kolcewaja (Okrężna) | 5 | Кольцевая | 1950 | 1954 | 19,4 km | 12 |
| Kałużsko-Ryska | 6 | Калужско-Рижская | 1958 | 1990 | 37,8 km | 24 |
| Tagańsko-Krasnopriesnieńska | 7 | Таганско-Краснопресненская | 1966 | 1975 | 35,9 km | 19 |
| Kalinińska | 8 | Калининская | 1979 | 1986 | 13,1 km | 7 |
| Sierpuchowsko-Timiriaziewskaja | 9 | Серпуховско-Тимирязевская | 1983 | 2002 | 41,2 km | 25 |
| Lublinsko-Dmitrowskaja | 10 | Люблинско-Дмитровская | 1995 | 2010 | 21,2 km | 14 |
| Kachowska | 11 | Каховская | 1995 | 1999 | 3,3 km | 3 |
| Butowska | Л1 | Бутовская | 2003 | 2003 | 5,5 km | 5 |
| Razem: | 298,2 km | 182 | ||||
W Moskwie oprócz powszechnie znanej i bardzo rozbudowanej sieci metra istnieje też drugie, określane kryptonimem system D-6 (Д-6) zaś od publikacji nt w 1992 w czasopiśmie "Ogoniok" bardziej znane jako Metro-2, eksploatujące wydzielone jedynie dla aparatu władzy 3 linie.
| ||||||||
| |||||||||||||||||
