| Milanówek | |||||
| |||||
| Państwo |  Polska | ||||
| Województwo | mazowieckie | ||||
| Powiat | grodziski | ||||
| Gmina | gmina miejska | ||||
| Prawa miejskie | 1951 | ||||
| Burmistrz | Jerzy Józef Wysocki | ||||
| Powierzchnia | 13,44[1] km² | ||||
| Wysokość | ok. 100 m n.p.m. | ||||
| Ludność (2010) • liczba • gęstość | 16 056[1] 1195 os./km² | ||||
| Strefa numeracyjna | (+48) 22 | ||||
| Kod pocztowy | 05-822 | ||||
| Tablice rejestracyjne | WGM | ||||
Położenie na mapie Polski   Milanówek | |||||
| Na mapach: | |||||
| TERC (TERYT) | 1142005011 | ||||
Urząd miejski ul.Kościuszki 4505-822 Milanówek | |||||
 Multimedia w Wikimedia Commons | |||||
 Hasło Milanówek w Wikisłowniku | |||||
| Strona internetowa | |||||
Milanówek – miasto i gmina w województwie mazowieckim, w powiecie grodziskim, leżące 29 km na południowy zachód od centrum Warszawy i wchodzące w skład aglomeracji warszawskiej. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa warszawskiego.
Położone na Nizinie Środkowomazowieckiej, konkretniej na Równinie Łowicko-Błońskiej.
Według danych z 2010 roku miasto liczyło 16 056 mieszkańców[2].
Spis treści |
Milanówek powstał na przełomie XIX i XX w. w wyniku parcelacji dóbr należących do Michała Lasockiego, a leżących wzdłuż Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej.
Od początku swego istnienia Milanówek był przede wszystkim letniskiem dla zamożnych mieszkańców Warszawy, którzy stawiali tu wystawne domy letniskowe, które często, gdy właściciele postanawiali przenieść się na stałe, zamieniały się w okazałe wille. Najsłynniejszym letnikiem z pierwszych lat był Bolesław Prus. Stałym mieszkańcem miasteczka był m.in. rzeźbiarz Jan Szczepkowski.
W okresie międzywojennym rozwijała się, dominująca do dziś w starszej części miasta, architektura willowa. W latach 20. powstała Centralna Doświadczalna Stacja Jedwabnicza, po wojnie przekształcona w Zakłady Jedwabiu Naturalnego "Milanówek".
W czasie II wojny światowej w kościele św. Jadwigi w Milanówku przechowywano przeniesioną z Kościoła Świętego Krzyża na Krakowskim Przedmieściu urnę z sercem Fryderyka Chopina. W czasie trwania powstania warszawskiego do Milanówka przeniosły się najważniejsze organy Polskiego Państwa Podziemnego, co zyskało mu przydomek "małego Londynu".
W 1951 miejscowość otrzymała prawa miejskie. W 1961 granice miasta zostały rozszerzone, wchłonięta została m.in. wioska Nowa Wieś (obecnie ta część Milanówka nazywana jest Kazimierówką). W okresie PRL nastąpił dalszy rozwój przemysłu, przede wszystkim powstanie fabryki narzędzi stomatologicznych i chirurgicznych "MIFAM". Po reformie administracyjnej z 1999 Milanówek stał się jedną z sześciu gmin tworzących powiat grodziski. W 2004 decyzją ministra kultury Milanówek stał się siedzibą Archiwum Państwowego Dokumentacji Osobowej i Płacowej, najmłodszego spośród głównych archiwów państwowych.
Najbardziej znanym dziełem obfitującym w odniesienia do milanowskiej codzienności jest tom wierszy Zachód słońca w Milanówku Jarosława Marka Rymkiewicza, wyróżniony Nagrodą Literacką Nike za rok 2003. Melomani mogą też pamiętać piosenkę Hanny Banaszak Truskawki w Milanówku – autor tekstu Wojciech Młynarski
Według danych z roku 2002[3] Milanówek ma obszar 13,52 km², w tym:
Miasto stanowi 3,69% powierzchni powiatu.
Ogółem 16056 mieszkańców (7560 mężczyzn)
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
| populacja | 15 858 | 100 | 8391 | 53 | 7467 | 47 |
| gęstość zaludnienia (mieszk./km²) | 1179,9 | 624,3 | 555,6 | |||
Podobnie jak we wszystkich polskich gminach o liczbie ludności nie przekraczającej 20 tysięcy osób, wybory do rady miasta odbywają się w Milanówku z zastosowaniem ordynacji większościowej. Rada miasta liczy 15 osób wybieranych w siedmiu okręgach wyborczych, z czego w sześciu okręgach wybieranych jest po dwóch radnych, a w jednym trzech radnych. Władzę wykonawczą stanowi pochodzący z wyborów bezpośrednich burmistrz oraz podległe mu struktury Urzędu Miasta i innych gminnych jednostek organizacyjnych.
stan na 26 września 2011
Zabytki Milanówka to kościół parafialny pw. św. Jadwigi, zespół willowy Turczynek, kwatera żołnierzy z okresu II wojny światowej oraz wiele willi z lat 1896 – 1945, m.in. "Potęga", "Matulinek", "Hygea", "Borówka". Wpisane są one do krajowego rejestru zabytków (26 pozycji). 388 przedwojennych willi i innej wartościowej zabudowy w środkowej części Milanówka zostało wpisanych jako "zespół urbanistyczno-krajobrazowy" do krajowego rejestru zabytków. Liczne wille i pensjonaty tworzą genius loci Milanówka, stanowią o jego charakterze.
W Milanówku znajdują się dwie świątynie Kościoła rzymskokatolickiego, a dokładniej archidiecezji warszawskiej. Północną część miasta obejmuje parafia św. Jadwigi Śląskiej, a południową parafia Matki Bożej Bolesnej. Ponadto w Milanówku zlokalizowana jest Sala Królestwa Świadków Jehowy [28]. Wierni innych wyznań uczęszczają do świątyń w innych miejscowościach.
 | Ten artykuł należy dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi: usunąć nieencyklopedyczne treści. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
Piłka nożna
W mieście znajduje się klub piłki nożnej - KS Milan Milanówek, występujący w Lidze Okręgowej. Klub znajduje się przy ulicy Turczynek, na terenie znajdują się trzy boiska, oraz skate park.
Koszykówka
Klub koszykarski UKS 3, występuje w trzeciej lidze koszykówki mężczyzn. Co roku organizowane są zawody streetball, które cieszą się coraz większym zainteresowaniem.
Łyżwiarstwo szybkie
Działa sekcja żeńska łyżwiarstwa w Uczniowskim Klubie Sportowym „3” . Dziewczęta trenują na warszawskim torze "Stegny". W rankingu krajowym pod względem zdobytych nagród znajduje się na 3 miejscu.
W mistrzostwach Polski Seniorów 2008 milanowianin Sławomir Chmura (AWF Warszawa)zdobył I miejsce i tytuł Mistrza Polski na dystansie 10 km, srebrny medal na 5 km i brązowy na 1500 m.
Luiza Złotkowska, milanowianka, (AWF Kraków) wywalczyła tytuł Mistrzyni Polski na dystansach 1500 m. i 5 km. Zajęła też drugie miejsce na 1000 m i trzecie na 500 m. Jest ona także medalistką Igrzysk Olimpijskich.
Strzelectwo
Działa strzelnica miejska w piwnicach Zespołu Szkół przy ul. Piasta której inicjatorem jest Zbigniew Kubek, instruktor z zawodowymi uprawnieniami (Fundacja Byłych Żołnierzy Jednostek Specjalnych "Grom"). Coraz więcej ludzi startuje w konkursach o Puchar burmistrza Milanówka. W kwietniu 2009 odbędą się Powiatowe Zawody Szkół Średnich w strzelectwie.
Szachy
Co roku odbywają się Mistrzostwa Milanówka w Szachach. Działa klub szachowy "Jedwabnik".
Tenis ziemny
Korty tenisowe w Milanówku mają tradycje przedwojenne. Grała na nich m.in. wicemistrzyni Wimbledonu 1936 r. – Jadwiga Jędrzejowska. Co roku we wrześniu rozgrywane są tu Otwarte Mistrzostwa Milanówka w Tenisie Ziemnym. W okresie letnim 2009 roku miasto odwiedzą znani aktorzy, którzy zagrają w tenisa przed publicznością.
Taniec
W klubie tanecznym "Twist" w Centrum Kultury ćwiczy wielu laureatów Mistrzostw Polski.
Turystyka rowerowa
W ramach sekcji kolarskiej przy Centrum Kultury odbywają się kilka razy w roku wycieczki rowerowe po Mazowszu oraz tzw. "Mila Milanowska" – wyścig o puchar Burmistrza. Milanowscy kolarze odwiedzili również Niemcy oraz Włochy.
Lekka atletyka
W Milanówku mieszka i trenuje Katarzyna Panejko-Wanat dwukrotna Akademicka Mistrzyni Polski w maratonie i jedna najlepszych biegaczek uczestniczących w biegach ulicznych
Na terenie miasta znajduje się 5 szkół podstawowych (w tym 3 publiczne i 2 niepubliczne), 3 gimnazja (w tym 2 publiczne i 1 niepubliczne), 2 zespoły samorządowych szkół średnich oraz liceum społeczne.
Najstarszą szkołą w mieście jest 100-letni Zespół Szkół Gminnych nr 1 im. ks. Piotra Skargi (obecnie w nowym kompleksie budynków).
Samochodem
Milanówek leży przy drodze wojewódzkiej nr 719 wiodącej z Warszawy (wyjazd Alejami Jerozolimskimi) do Żyrardowa. Według planów Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, przez teren miasta ma wkrótce przejść fragment autostrady A2. W granicach gminy nie będzie jednak możliwości wjazdu na nią – najbliższy wjazd znajdzie się w Tłustem.
Pociągiem
Przez miasto przechodzą dwie linie kolejowe. Pierwsza to linia PKP przy której działa przystanek osobowy Milanówek. Zatrzymują się tu wszystkie pociągi osobowe spółki Koleje Mazowieckie jadące z Warszawy do Grodziska Mazowieckiego, Żyrardowa oraz Skierniewic. Druga to linia WKD – na terenie Milanówka znajdują się trzy stacje (Brzózki, Polesie, Milanówek Grudów). Ta ostatnia jest stacją końcową jednej z nitek linii.
Samolotem
Najbliższym portem lotniczym jest port lotniczy Warszawa-Okęcie na warszawskim Okęciu.
Miasta partnerskie[29]:
| ||||||||||||||||
| ||||||||||||||
| |||||||||||||||||
