Misteria eleuzyjskie, Eleuzynie – misteria odprawiane w starożytnej Grecji, w Eleusis, nieopodal Aten, związane z kultem Demeter, jej córki Persefony oraz Dionizosa. Zgodnie z tradycją miał je zapoczątkować Eumolpos.
Misteria odprawiane były przez 2 tysiące lat, od około XV w. p.n.e. do 391 n.e. oficjalnie (zakazane zostały przez cesarza Teodozjusza), później potajemnie. Należały one do najważniejszych i najświętszych kultów religijnych świata greckiego. Aby uczestniczyć w obrzędach wystarczyło mówić po grecku i być w stanie czystości rytualnej. Wtajemniczenia mógł dostąpić każdy: bez względu na status społeczny (wolni i niewolnicy), płeć czy pochodzenie. Możliwość uzyskania wtajemniczenia nie wiązała się z przestrzeganiem określonego sposobu życia. Dokładnej tajemnicy misteriów podobno nikt z wtajemniczonych nie wyjawił.
Spis treści |
Co roku w miesiącu Anthesterior na przedmieściach Aten obchodzono tzw. "małe misteria". Trwały one przez osiem dni pod przewodnictwem mystagoga. Polegały one na serii rytuałów oczyszczających jak: post, ofiary. Zaczynały się one w ateńskim Eleuzynionie, następnego dnia neofici wraz ze swoimi hierofantami szli w procesji nad morze, gdzie myli prosiaka składanego po powrocie do Aten w ofierze.