Most

Ten artykuł dotyczy konstrukcji architektonicznej. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Niektóre informacje zawarte w artykule wymagają weryfikacji. Do weryfikacji: Tabela "najdłuższe mosty w trakcie swej budowy" zawiera przemieszane długości całkowite mostów i długości ich najdłuższych przęseł. Dane należy ujednolicić. Skabiczewski (dyskusja) 11:26, 31 sty 2012 (CET)

Most podwieszony (wantowy). Most Solidarności w Płocku przez Wisłę. Największy i najdłuższy most w Polsce o rekordowej rozpiętości najdłuższego przęsła – 375 metrów.

Most łukowy. Römerbrücke w Trewirze

Most żeliwny
(pierwszy w świecie)
nad rzeką Severn, Anglia

Most wiszący. Clifton Bridge nad rzeką Avon

Most linowy. Tanise-Totsukawa w Japonii

Most zwodzony w 's-Hertogenbosch

Most wspornikowy w Québec

Pierwszy na swiecie stalowy most spawany w Maurzycach przez Słudwię

Most – rodzaj przeprawy w postaci budowli inżynierskiej, której konstrukcja pozwala na pokonanie przeszkody wodnej (rzeki, jeziora, zatoki, morskiej cieśniny itp.)

[edytuj] Rodzaje mostów

Ze względu na rodzaj drogi prowadzonej po moście dzielone są one następująco:

• drogowe – przez most prowadzony jest ruch komunikacji samochodowej
• kolejowe – przez most prowadzona jest trasa kolejowa
• wodne (akwedukty) – przez most prowadzony jest kanał wodny, bądź grawitacyjnie strumień wody
• kładki piesze – dla ruchu pieszego

Mosty mogą być wykonane z różnych materiałów konstrukcyjnych; ze względu na rodzaj tworzywa dzieli się następująco:

• kamienne
• drewniane
• stalowe (przedtem także żeliwne i żelazne)
• żelbetowe

Można spotkać rozwiązania, w których podpory wykonane są z innego tworzywa niż przęsła, np. stalowe przęsła na filarach z cegły (most stalowo-ceglany).

Podstawowymi elementami konstrukcji mostu są filary, na których za pośrednictwem łożysk mostowych opierają się przęsła. Skrajne podpory noszą nazwę przyczółków. Filary znajdujące się w wodzie są chronione przed naporem kry przez izbice.

Pierwszym na świecie mostem z materiałów innych niż drewno i kamień jest most Iron Bridge wykonany w 1779 z elementów z lanego żeliwa, otwarty do eksploatacji 1 stycznia 1781 roku w Ironbridge w Shropshire w Anglii. Skonstruowany on został tak samo, jak do tamtych czasów budowano mosty drewniane: elementy mostu łączono ze sobą na wpusty i kliny, nie używając żadnych później powszechnie w takich konstrukcjach stosowanych elementów, jak śruby i nity. Szczeliny uszczelniano blachą ołowianą. Ruch drogowy na tym moście wstrzymano dopiero w roku 1934 i to wcale nie dlatego, że żeliwo w nim popękało lub skorodowało, a dlatego, że skarpy wąwozu - doliny rzeki Severn, nad którą został przeprowadzony - ulegały systematycznemu osuwaniu się i zbliżały się do siebie na tyle, że most poważnie odkształcił się. Mimo to stoi bez żadnych uszkodzeń do dziś.

Z uwagi na liczbę przęseł możemy wyróżnić mosty jedno-, dwu-, lub wieloprzęsłowe.

W zależności od konstrukcji pomostu wyróżniamy mosty płytowe, belkowe, skrzynkowe, a także sklepione, łukowe i kratowe.

Z uwagi na sposób podparcia przęsła mosty dzielone są na: wolnopodparte, wspornikowe, łukowe, wantowe i wiszące, o przęsłach stałych lub ruchowych (mosty zwodzone, obrotowe, uchylne i przetaczane).

Most podwieszony (most wantowy) - to most o płycie przęsła zawieszonej na cięgnach mocowanych na wieżach zwanymi również pylonami. Przykładem takiego mostu jest największy i najdłuższy most w Polsce - Most Solidarności w Płocku przez Wisłę o rekordowej rozpiętości najdłuższego przęsła - 375 metrów, będącego najdłuższym przęsłem w Polsce i tej części Europy. Długość mostu głównego (podwieszonego) wynosi 615 metrów, natomiast długość całkowita mostu to 1712 metrów.

Most wiszący - płyta przęsła zawieszona jest na cięgnach (kablach) mocowanych na podporach, lub na wieżach zwanych podobnie jak w moście wantowym pylonami. Przykładem mostu wiszącego jest:

• najstarszy most wiszący na świecie w Pensylwanii z 1801 r.
• Most wiszący w Ozimku najstarszy most wiszący w Polsce, zbudowany w 1827 r. w miejscowości Ozimek w województwie opolskim
• Most Grunwaldzki we Wrocławiu
• Golden Gate w San Francisco 1937
• Najdłuższe mosty wiszące w Europie to most nad Wielkim Bełtem (Storebælts Broen) w Danii z 1998 roku łączący wyspy Zelandia i Fionia (rozpiętość części wiszącej 2700m, w tym pomiędzy pylonami 1624m), który jest trzecim co do długości mostem wiszącym na świecie, oraz most 25 Kwietnia (Ponte 25 de Abril) w Lizbonie z 1966 roku (rozpiętość części wiszącej 2.280m).
• najdłuższym morskim mostem świata jest most nad Zatoką Hangzhou w Chinach. Ma on 36 km długości.
• most Akashi-kaikyo z 1993 r. o największej rozpiętości przęseł (długości 1990 m) w Japonii.
• Jednym z najbardziej znanych mostów wiszących był Tacoma Narrows, liczący 840m, który zawalił się 7 listopada 1940 roku pod wpływem wiatru, którego podmuchy wywołały drgania rezonansowe o amplitudzie kilku metrów i doprowadziły do zniszczenia konstrukcji.

Most obrotowy - najciekawszymi przykładami są: most drogowy w Giżycku z 1898 lub wąskotorowy most w Rybinie na szlaku Żuławskiej Kolei Dojazdowej - oba o przęsłach obracanych ręcznie (przez jednego człowieka) w poziomie. W Szczecinie nad Regalicą znajduje się jedyny w Polsce czynny kolejowy most zwodzony.

Najstarsze (i czasem spotykane do dnia dzisiejszego) rozwiązania mostów to mosty wiszące zbudowane z lian, lin z ewentualnym wypełnieniem kłodami. Dużym osiągnięciem inżynierskim była zbudowana w V w. p.n.e. przeprawa pontonowa przez Bosfor (zbudowana na polecenie Dariusza I). Największy rozwój budownictwa mostowego miał miejsce w okresie cesarstwa rzymskiego. Do ważniejszych przykładów konstrukcji z tego czasu należy Most Trajana nad rzeką Dunaj z 104 r. W okresie średniowiecza nie powstawały zbyt ciekawe przykłady tego typu rozwiązań. Wyjątkiem jest Most Karola postawiony w Pradze w 1357. Dopiero w XVIII w. powstały kolejne ciekawe rozwiązania inżynierskie. Należy do nich pierwszy na świecie most żeliwny z 1779 r. nad rzeką Severn w Anglii, w 1874 r. w USA zbudowano pierwszy duży most stalowy, a w 1875 r. we Francji został zbudowany pierwszy most żelbetowy.

[edytuj] Najdłuższe mosty w Polsce^[1]

Poniżej przedstawiona jest lista najdłuższych mostów w Polsce. Wyszczególnione zostały rozpiętości najdłuższych przęseł.

Obraz	Lp.	Nazwa	Lokalizacja	Przeszkoda	Rodzaj konstrukcji	Materiał konstrukcji	Rok oddania do użytku	Rozpiętość najdłuższego przęsła
	1.	Most Solidarności	Płock	Rzeka Wisła	Podwieszony	Stal, 2 Pylony – stal	2007	375 m
Link do obrazu	2.	Most Krasińskiego	Warszawa	Rzeka Wisła	Łukowy	Konstrukcja zespolona, 1 Łuk – konstrukcja zespolona	Most planowany	277 m
Link do obrazu	3.	Most Wschodni	Toruń	Rzeka Wisła	Łukowy	Stal, 2 Łuki – stal	Most w budowie	270 m
	4.	Most Rędziński	Wrocław	Rzeka Odra, Wyspa Rędzińska	Podwieszony	Beton, 1 Pylon – beton	2011	256 m
	5.	Most Siekierkowski	Warszawa	Rzeka Wisła	Podwieszony	Konstrukcja zespolona, 2 Pylony – beton	2002	250 m
	6.	Most III Tysiąclecia im. Jana Pawła II	Gdańsk	Rzeka Martwa Wisła	Podwieszony	Konstrukcja zespolona, 1 Pylon – beton	2001	230 m
Link do obrazu	7.	Most im. Jana Pawła II	Puławy	Rzeka Wisła	Łukowy	Konstrukcja zespolona, 1 Łuk – stal	2008	212 m
Link do obrazu	8.	Most pod Kwidzynem^^	Korzeniewo – Opalenie (Województwo pomorskie)	Rzeka Wisła	Podwieszony	Beton, 3 Pylony – beton	2012	204 m
Link do obrazu	9.	Most na Trasie Nowohuckiej	Kraków	Rzeka Wisła	Podwieszony	Beton, 4 Pylony – beton	Most planowany	200 m
	10.	Most Świętokrzyski	Warszawa	Rzeka Wisła	Podwieszony	Konstrukcja zespolona, 1 Pylon – beton	2000	180 m
Link do obrazu	11.	Most pod Grudziądzem	Grudziądz	Rzeka Wisła	Belkowy	Beton	Most w budowie	180 m
	12.	Most Kotlarski	Kraków	Rzeka Wisła	Łukowy	Stal, 1 Łuk – stal	2001	166 m
	13.	Most w Wolinie	Wolin	Cieśnina Dziwna	Łukowy	Konstrukcja zespolona, 1 Łuk – stal	2003	165 m
Link do obrazu	14.	Most Marii Skłodowskiej-Curie	Warszawa	Rzeka Wisła	Belkowy	Konstrukcja zespolona	2012	160 m
	15.	Most Milenijny	Wrocław	Rzeka Odra, Zatoka przystani rzecznej – Zimowisko Osobowice	Podwieszony	Beton, 2 Pylony – beton	2004	153 m
	16.	Most Unii Europejskiej	Konin	Rzeka Warta	Podwieszony	-	2007	80 m

[edytuj] Najstarsze mosty w Polsce

[edytuj] Zachowane

Warszawa, budowa mostu Kierbedzia, 1862

• most ceglany z romańskimi łukami w Grudziadzu, pochodzący z XIII-XIV w. jest prawdopodobnie pierwowzorem mostu na placu Zamkowym w Warszawie
• most gotycki w Warszawie, na placu Zamkowym (zrekonstruowany)
• most gotycki w Kłodzku z 1390
• trzy mosty gotyckie z XIV wieku w Reszlu
• most gotycki w Gliwicach
• most żelazny w Opatówku, wzniesiony w 1824, pierwszy most żelazny w Polsce^[2]
• most Kamienny w Kaliszu, wzniesiony w latach 1825–1826^[3]
• most wiszący w Ozimku, wzniesiony w 1827, najstarszy żelazny most wiszący w Europie kontynetalnej
• most Żelazny w Kaliszu, wzniesiony w latach 1865–1866, pierwszy most o konstrukcji stalowej zbudowany przez Polaków^[4] (częściowo zachowany)
• most kamienno-betonowy w Legnicy, wzniesiony w 1903
• most w Maurzycach, wzniesiony w 1929, pierwszy na świecie stalowy most spawany

[edytuj] Niezachowane

• drewniany most prowadzący do grodziska w Żydowie koło Polanowa (datowany na rok 937 n.e.)^[5]
• drewniany most przez Cybinę z X wieku łączący Poznański Ostrów Tumski z Ostrówkiem
• dwa drewniane mosty z X wieku prowadzące na Ostrów Lednicki
• mosty z X wieku prowadzące z Pomorza Gdańskiego do Prus
• most pontonowy przez Wisłę, zbudowany w Kozienicach i zmontowany w Czerwińsku w 1410
• most drewniany w Toruniu z 1500 roku, jeden z najdłuższych w ówczesnej Europie i najdłuższy w Polsce.
• Most Zygmunta Augusta drewniany most przez Wisłę, zbudowany w Warszawie w 1573
• most w Łażanach najstarszy w Europie kontynentalnej (poza Anglią) most żelazny w Łażanach przez Strzegomkę z 1796
• most Kierbedzia pierwszy most stalowy w Warszawie, wzniesiony w latach 1859–1864
• most kolejowy pod Kwidzynem (w okolicach miejscowości Nowy Dwór, droga 588), dziś można oglądać tu betonowe filary w korycie rzeki

[edytuj] Najdłuższe mosty^[6]

Poniższa tabela wylicza mosty, które były najdłuższe w czasach swojej budowy.

^Już nie istnieją

[edytuj] Zobacz też

  Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Most

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o mostach

Zobacz hasło most w Wikisłowniku

• wiadukt
• most pontonowy
• Most Qingdao Haiwan - najdłuższy most na świecie wybudowany nad wodą
• Most Solidarności w Płocku - największy i najdłuższy most w Polsce o rozpiętości głównego (najdłuższego) przęsła wynoszącej 375 metrów (długość całkowita mostu wynosi 1712 metrów)
• mosty w polskich miastach:
  • Mosty w Warszawie
  • Mosty w Krakowie
  • Mosty i kładki we Wrocławiu
  • Mosty w Puławach
  • Mosty i wiadukty w Opolu
  • Mosty w Bydgoszczy
• Rudolf Modrzejewski - światowej sławy polski konstruktor mostów

Przypisy