Nagroda Sacharowa na rzecz wolności myśli, nazwana na cześć radzieckiego naukowca i działacza politycznego Andrieja Sacharowa, stworzona w grudniu 1988 przez Parlament Europejski jako wyróżnienie dla jednej lub kilku osobistości, lub też grupy osób szczególnie zasłużonych w walce na rzecz praw człowieka i wolności.
Nagroda Sacharowa przyznawana jest około 10 grudnia, dla upamiętnienia uchwalonej przez Zgromadzenie Ogólne ONZ 10 grudnia 1948 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka.
