Narodowe Święto Niepodległości

Ten artykuł dotyczy święta państwowego w Polsce. Zobacz też: Dzień Niepodległości.

Narodowe Święto Niepodległości
Obchody Narodowego Święta Niepodległości
Dzień	11 listopada
Kraje	Polska
Typ święta	narodowe
Upamiętnia	rocznicę odzyskania przez Naród Polski niepodległego bytu państwowego
Symbole	flaga państwowa, godło, hymn
Podobne święta	Święto Narodowe Trzeciego Maja

Krzyż Niepodległości z Mieczami

Pomnik poświęcony Piłsudskiemu i poległym w latach 1915-1920 żołnierzom w Siewierzu 11 listopada

Narodowe Święto Niepodległości – polskie święto, obchodzone co roku 11 listopada, dla upamiętnienia rocznicy odzyskania przez Naród Polski niepodległego bytu państwowego^[1] w 1918 roku po 123 latach od rozbiorów dokonanych przez Austrię, Prusy i Rosję. Ustanowione w ostatnich latach II RP, przywrócone w roku 1989. Jest dniem wolnym od pracy.

[edytuj] Znaczenie daty

Odzyskiwanie przez Polskę niepodległości było procesem stopniowym i wybór 11 listopada jest dość arbitralny. Uzasadnieniem może być zbiegnięcie się wydarzeń w Polsce z końcem I wojny światowej na świecie (tego samego dnia miała miejsce kapitulacja Niemiec na froncie zachodnim).

5 listopada 1916 – wydanie aktu gwarantującego powstanie Królestwa Polskiego, w bliżej nieokreślonych jeszcze granicach.
14 stycznia 1917 – rozpoczęcie działalności przez Tymczasową Radę Stanu, oznaczające formalne zaistnienie Królestwa Polskiego.
12 września 1917 – przejęcie obowiązków głowy państwa przez Radę Regencyjną
7 października 1918 – ogłoszenie niepodległości Polski przez Radę Regencyjną^[2].
23 października 1918 – powołanie rządu Józefa Świeżyńskiego.
31 października 1918 - rozbrojenie wojsk austro-węgierskich w Krakowie
z 6 na 7 listopada 1918 – powstanie w Lublinie Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej z Ignacym Daszyńskim na czele.
10 listopada 1918 – przyjazd Józefa Piłsudskiego do Warszawy.
11 listopada 1918
- przekazanie przez Radę Regencyjną władzy wojskowej (będącej częścią zwierzchniej władzy państwowej) Józefowi Piłsudskiemu. Piłsudski zostaje Naczelnym Dowódcą Wojsk Polskich.
- po pertraktacjach Piłsudskiego z Centralną Radą Żołnierską wojska niemieckie zaczęły wycofywać się z Królestwa Polskiego.
- rozbrojenie w nocy niemieckiego garnizonu stacjonującego w Warszawie.
- objęcie nadburmistrzostwa miasta Poznania przez Polaka, Jarogniewa Drwęskiego.
12 listopada 1918 - Rada Regencyjna powierza Józefowi Piłsudskiemu misję stworzenia rządu narodowego.
14 listopada 1918 – rozwiązanie się Rady Regencyjnej i przekazanie zwierzchniej władzy państwowej w ręce Józefa Piłsudskiego. Piłsudski zostaje głową państwa (na razie bez formalnego określenia nazwy urzędu).
15 listopada 1918 - Nr 204 „Monitora Polskiego” otrzymuje podtytuł „Dziennik Urzędowy Republiki Polskiej”. Zmiana nazwy państwa polskiego z „Królestwa Polskiego” na „Republika Polska”.
17 listopada 1918 - Józef Piłsudski mianuje Jędrzeja Moraczewskiego prezydentem ministrów Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej.
19 listopada 1918 – wojska niemieckie zakończyły wycofywanie się z Republiki Polskiej.
22 listopada 1918 – podpisanie dekretu o podstawach ustrojowych państwa polskiego. Józef Piłsudski obejmuje urząd Tymczasowego Naczelnika Państwa.
27 grudnia 1918 – wybuch powstania wielkopolskiego w Poznaniu.

[edytuj] Dzieje obchodów

Publiczność Parady Niepodległości w Gdańsku podczas Święta Niepodległości w 2010 roku

Do 1937 PPS świętowała rocznicę niepodległości 7 listopada, na pamiątkę utworzenia Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej^[3].

Dzień 11 listopada ustanowiono Świętem Niepodległości dopiero ustawą z 23 kwietnia 1937 roku^[4], czyli prawie 20 lat po odzyskaniu niepodległości i do czasu wybuchu II wojny światowej święto obchodzono tylko dwa razy – w roku 1937 i 1938. Od 1926 r. 11 listopada był dniem wolnym od pracy w administracji rządowej i szkolnictwie na podstawie okólnika wydanego przez Prezesa Rady Ministrów Józefa Piłsudskiego.

Podczas okupacji hitlerowskiej w latach 1939–1944 oficjalne lub jawne świętowanie, podobnie jak i każde inne przejawy polskości, było niemożliwe.

7 listopada 1940 r. podziemna Polska Partia Socjalistyczna występująca pod kryptonimem "WRN" wydała odezwę w 22 rocznicę Niepodległości i pierwszego rządu ludowego, w której skrytykowała datę święta 11 listopada na rzecz 7 listopada^[5].

W 1945 ustanowiono Narodowe Święto Odrodzenia Polski, obchodzone 22 lipca, w rocznicę ogłoszenia Manifestu PKWN (1944); zniesiono jednocześnie Święto Niepodległości ustanowione w 1937^[6]. W PRL wielokrotnie organizowane w całym kraju przez opozycję manifestacje patriotyczne były tego dnia brutalnie tłumione przez oddziały ZOMO, a ich uczestnicy aresztowani przez Służbę Bezpieczeństwa.

Święto obchodzone 11 listopada zostało przywrócone przez Sejm PRL-u IX kadencji ustawą z 15 lutego 1989^[7], lecz pod nieco zmienioną nazwą: Narodowe Święto Niepodległości.

Dzień ten jest dniem wolnym od pracy. Główne obchody, z udziałem najwyższych władz państwowych, odbywają się w Warszawie na placu Józefa Piłsudskiego, przed Grobem Nieznanego Żołnierza.

[edytuj] Zobacz też

Informacje w siostrzanych projektach

Ilustracje i media w Wikimedia Commons

Cytaty w Wikicytatach

Wiadomości w Wikinews

święta państwowe w Polsce

Przypisy

↑ Dz. U. z 1989 r. Nr 6, poz. 34 - preambuła ustawy
↑ „Monitor Polski”, Dodatek nadzwyczajny, 7 października 1918, nr 168
↑ Aleksandra Tymieniecka, Warszawska organizacja PPS 1918 – 1939, Warszawa 1982 r. s. 237
↑ Dz. U. z 1937 r. Nr 33, poz. 255
↑ Czytamy w niej o Święcie Niepodległości: 22 lata temu, na uwolnionej od najeźdźców ziemi polskiej powstał Pierwszy rząd Niepodległej Polski. Jest to właściwa data odrodzenia państwa polskiego. Pomijano ją jednak w życiu państwa i zastąpiono wbrew faktom historycznym datą 11 listopada – oficjalnego święta Niepodległości. Gdy wmyślamy się w w dzieje odrodzenia Polski i czytamy Manifest Pierwszego Rządu Ludowego, łatwo zrozumiemy dlaczego rządzące sfery Polski starały się w cień właściwą rocznicę Niepodległości i możliwie wykreślić z kalendarza wspomnień tę datę, upamiętniającą fakt odbudowania Polski przez czyn zorganizowanych robotników i chłopów Por. Z Pola Walki. Cele i drogi podziemnego ruchu robotniczego w Polsce (1939-1942), Londyn 1943 s. 15-18
↑ Ustawa z dnia 22 lipca 1945 r. o ustanowieniu Narodowego Święta Odrodzenia Polski (Dz. U. z 1945 r. Nr 32, poz. 194).
↑ Dz. U. z 1989 r. Nr 6, poz. 34

[edytuj] Linki zewnętrzne

„Monitor Polski” z 12 listopada 1918

Polskie święta państwowe i narodowe

	1 marca - Narodowy Dzień Pamięci "Żołnierzy Wyklętych" • 1 maja - Święto państwowe 1 maja • 3 maja - Święto Narodowe Trzeciego Maja • 9 maja - Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności • 1 sierpnia - Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego • 31 sierpnia - Dzień Solidarności i Wolności • 11 listopada - Narodowe Święto Niepodległości