Widget
Podziel się:

Naturalne planowanie rodziny


Naturalne planowanie rodziny (NPR) – metoda przewidywania okresów płodnych na podstawie znajomości fizjologicznych objawów towarzyszących różnym fazom cyklu miesięcznego. Wiedzę o czasie występowania okresów płodnych można wykorzystać w dwojaki sposób:

  • w rodzinach mających problemy z uzyskaniem potomstwa, podejmując współżycie płciowe w okresie płodnym można zwiększyć prawdopodobieństwo zajścia w ciążę,
  • w rodzinach posiadających potomstwo już w ilości wystarczającej, nie podejmując współżycia w tym czasie, można zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia kolejnej ciąży do 25% (według Światowej Organizacji Zdrowia[1]).

Sposobowi drugiemu, jako metodzie antykoncepcji, dały "zielone światło" ustalenia II Soboru watykańskiego (1962-1968)[2] wkrótce potem rozwinięte w encyklice papieża Pawła VI Humanae vitae.

Spis treści

[edytuj] Podział metod NPR

  • owulacyjna (tylko metoda Billingsa)
  • objawowo-termiczne, wielowskaźnikowe
  • termiczna

Czasami do NPR zalicza się także metodę laktacyjną niepłodności poporodowej (LAM), jednak WHO uznaje ją za osobną metodę[1].

[edytuj] Metoda owulacji (Billingsów)

Śluz szyjkowy
Information icon.svg Osobny artykuł: Metoda Billingsów.

Metoda Billingsów (ocena śluzu szyjkowego) – metoda naturalnego planowania rodziny, często nieuznawana za metodę antykoncepcji, gdyż wymaga wstrzymania się od pożycia w fazie płodnej. Polega na rozpoznaniu początku i końca fazy płodności za pomocą konsystencji i wyglądu śluzu estrogennego (okołoowulacyjnego) i śluzu gestagennego (poowulacyjnego). W czasie poprzedzającym owulację i w jej trakcie śluz jest lepki i rozciągliwy – nazywamy go estrogennym. Bezpośrednio po owulacji śluz jest suchy i gęsty – nazywamy go gestagennym. Abstynencja seksualna w okresie występowania śluzu estrogennego zmniejsza ryzyko ciąży do kilku punktów wskaźnika Pearla.

[edytuj] Metody objawowo-termiczne

Information icon.svg Osobny artykuł: Metody objawowo-termiczne.

W zakresie metod objawowo-termicznych wyróżnia się:

[edytuj] Metoda termiczna

Information icon.svg Osobny artykuł: Metoda termiczna.

Metoda ta polega na dokonywaniu codziennych pomiarów temperatury ciała kobiety (pomiar podstawowej temperatury ciała – PTC), rano przez ok. 5 minut przed wstaniem z łóżka o tej samej porze, tym samym termometrem (najlepiej termometrem owulacyjnym), w pochwie, odbycie lub jamie ustnej i zapisywaniu otrzymywanych wyników nanosząc je na wykres[potrzebne źródło].

[edytuj] Metoda laktacyjna niepłodności poporodowej

Information icon.svg Osobny artykuł: Metoda LAM.

Metoda stosowana wyłącznie w okresie poporodowym o skuteczności 98%-99%[1]. W czasie karmienia piersią dziecko ssąc powoduje pobudzenie wydzielania oksytocyny i prolaktyny. Prolaktyna powoduje wydzielanie mleka oraz hamuje owulację. Aby osiągnąć podaną efektywność muszą być spełnione następujące warunki:

  • dziecko nie ma więcej niż 6 miesięcy
  • nie wystąpiła jeszcze miesiączka
  • dziecko jest karmione wyłącznie piersią czyli:
    • karmienie "na żądanie",
    • nie rzadziej niż co 4 godziny w ciągu dnia i co 6 godzin w ciągu nocy bez dokarmiania dziecka

Wprawdzie po porodzie występuje okresowa bezpłodność, dłużej utrzymująca się przy intensywnym karmieniu piersią, jednak długość tego okresu jest nieprzewidywalna, a nowy cykl zaczyna się zwykle owulacją, nie zaś krwawieniem miesiączkowym[3].

[edytuj] Zalety i wady

Oprócz powszechnych zalet i wad, każda z metod NPR ma je charakterystyczne dla siebie[4].

[edytuj] Zalety

W swojej publikacji z 1988 roku WHO wymienia następujące zalety[5]:

  • stosowane dla zwiększenia i zmniejszenia szansy na zapłodnienie;
  • brak fizycznych efektów ubocznych;
  • wzrost samoświadomość i wiedzy o funkcjonowaniu ludzkiej płodności;
  • zwiększenie zaufanie do siebie samego przez osobę stosującą NPR;
  • zaangażowanie męża, współpraca, komunikacja i dzielenie odpowiedzialności małżeńskiej; dla niektórych kobiet może być to wadą[4]
  • niezależność od innych procedur medycznych;
  • nie wymaga medycznie wykwalifikowanego personelu;

[edytuj] Wady

  • okres nauki wymaganej do stosowania NPR trwa do 6 miesięcy[6][7];
  • NPR musi być nauczane przez kwalifikowanych pracowników[5];
  • niezbędność zgody i współpracy małżonków[5];
  • brak zabezpieczenia przed chorobami wenerycznymi[6];
  • możliwość błędnego określenia płodności na podstawie objawów fizjologicznych (zwłaszcza konsystencji śluzu)[8];
  • część kobiet w ogóle nie ma regularnych cykli miesiączkowych[9];
  • możliwość zaburzenia objawów płodności na skutek takich czynników jak np. stres, choroba, zmiana klimatu, przemęczenie, spożycie alkoholu, sen o nietypowej długości itp. co utrudnia ustalenie przebiegu cyklu i wydłuża okres wstrzemięźliwości, a w przypadku stresującego trybu życia, wykonywania pracy zmianowej, zaburzeń senności oraz w przypadku kobiet posiadających z natury nieregularne długości cyklu przeważnie metody NPR nie pozwalają na ustalenie pewnych, niepłodnych dni cyklu[10];
  • trudność w zaakceptowaniu stylu życia zgodnego z NPR, głównie abstynencji seksualnej koniecznej, w zależności od metody, przez 8-18 dni cyklu (według 27% mężczyzn i 8% kobiet jest to najważniejsza trudność podczas stosowaniu NPR[11]);
  • trudności w akceptacji i stosowaniu NPR dotyczące wiedzy (np. niewiedza, poczucie przymusu używania antykoncepcji, przekonanie o nienowoczesności, nienaukowości, nieefektywności i skomplikowaniu NPR)[12];
  • trudności w akceptacji i stosowaniu NPR dotyczące sfery psychoemocjonalnej (np. trudności w akceptacji roli płciowej czy w budowaniu pozytywnej tożsamości płciowej, odcięcie się od sfery seksualnej, przeszkody w wyrażaniu uczuć seksualnych)[12];
  • trudności w akceptacji i stosowaniu NPR dotyczące sfery motywacyjno—dążeniowej (np. brak wsparcia czy religijności[13], pesymistyczne, lękowe lub obronne nastawienie do życia)[12];
  • stosujący muszą codziennie przeprowadzać obserwacje i zapisywać objawy związane ze zmianami śluzu, szyjki, temperatury[5];
  • utrudnieniem może być również sytuacja życiowa (np. nałogi, praca, choroba, konflikty małżeńskie, sprzeciw współmałżonka, prymitywizm intelektualno—uczuciowy)[12];
  • może ograniczać satysfakcję z życia seksualnego ponieważ wyklucza współżycie w okresie największego pobudzenia seksualnego kobiet następującego w czasie dni płodnych[14] oraz ogranicza spontaniczność życia seksualnego[10].

[edytuj] Stanowisko organizacji naukowych

American Congress of Obstetricians and Gynecologists uważa NPR za nieodpowiednie dla części kobiet, zwłaszcza dla tych, które nie powinny w przyszłości zajść w ciążę[15].

[edytuj] Organizacje powołane do promowania NPR

  • Krajowy Zespół Promocji Naturalnego Planowania Rodziny powołany przez Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej,
  • Europejski Instytut Wychowania Prorodzinnego (Institut European d'Education Familiale – IEEF),
  • Międzynarodowa Federacja Popierania Życia Rodzinnego (IFFLP). Organizacja ta wspiera prace badawcze, ułatwia dzielenie się doświadczeniami w nauczaniu metod NPR, współpracuje z agencjami planowania rodziny i służbą zdrowia,
  • Stowarzyszenie “Liga Małżeństwo Małżeństwu” (w Polsce w 1992 r.),
  • Światowa Organizacja Owulacyjnej Metody Billingsa (WOOMB),
  • Instytut Naturalnej Regulacji Poczęć (Institut für Natürliche Empfängnis – Regelung-INER), obejmujące obszar języka niemieckiego (Niemcy, Austria, Szwajcaria, północne Włochy) (w Polsce w 1993 r.),
  • Polskie Stowarzyszenie Nauczycieli NPR,
  • Towarzystwo Odpowiedzialnego Rodzicielstwa (TOR).

[edytuj] NPR a religia

[edytuj] Stary Testament

W Starym Testamencie można dostrzec analogię do metod NPR. Bóg uregulował wiele kwestii życia publicznego i prywatnego Izraela, w tym kontaktu między kobietą a mężczyzną. Mężczyzna nie mógł zbliżać się do kobiety przez okres krwawienia (to ok. 5-7 dni), jak i po nim przez kolejne 7 dni (wymóg oczyszczenia). Ponadto zauważyć należy, że Bóg błogosławił Izraelowi przez co obiecał Abrahamowi, a następnie jego synom potomstwo niczym gwiazdy na niebie (Rdz 22:16-17; 26:3-5).

Z badań wiadomo, że u kobiety owulacja następuje nie wcześniej niż 12 dnia, a najczęściej ok. 14 dnia. Wynikałoby z tego, że korzystając z prawa nadanego przez Boga Izraelici przestrzegający zaleceń mieli większe prawdopodobieństwo zwiększenia swojej populacji niż pozostałe narody w związku z tym, że w czasie menstruacji i 7 dni po obowiązywał czas abstynencji seksualnej, który kończył się wraz z nastąpieniem okresu płodnego u kobiety.

Również to prawo miało znaczenie higieniczne w przypadku problemów zdrowotnych, które chroniło kobietę przed współżyciem kiedy pojawiały się problemy z drogami rodnymi (Kpł 15:19,25).

[edytuj] Skuteczność

  • Skuteczność optymalna – skuteczność przy pełnym przestrzeganiu wszystkich zaleceń dotyczących stosowania danej metody
  • Skuteczność przy błędach – skuteczność przy niepełnym przestrzeganiu wszystkich zaleceń dotyczących stosowania danej metody

Światowa Organizacja Zdrowia w 2011 roku podała, że skuteczność NPR wynosi 75%[1]. Według przeglądu systematycznego z 2007 roku skuteczność NPR przy typowym użyciu to ok. 75%, a przy idealnym - 95-98%[16] (w zależności od metody). Dla porównania skuteczność prezerwatywy męskiej to 85% przy typowym użyciu i 98% przy idealnym, a dwuskładnikowych tabletek antykoncepcyjnych - odpowiednio - 92% i 99,7%[17][18][19].

[edytuj] Starsze badania

AutorRokBadana metodaLiczba badanych parIlość przebadanych cykliSkuteczność optymalna w %Skuteczność przy błędach w %Skuteczność optymalna według wskaźnika PearlaSkuteczność przy błędach według wskaźnika Pearla
Vincent, Francja1967Termiczna (?)–17500–99,93–0.07
Marshall1968Termiczna–473998,8093,401,206,60
Badania Uniwesytetu Fairfield1970-1973Obliczeniowo-termiczna102214416(m-cy)99,2595,510,755,49
Joseph Roetzer1973Objawowo-termiczna49117026–99,8–0,20
St. Cloud, USA1974Owulacji2601832–99,40–0,60
M. Ball1976Owulacji–163597,1084,50(97,40?)2,9015,50(6,60?)
Parrenteau, Rice, Lanctot, Carreau1976Objawowo-termiczna–354899,3094,000,706,00
Kyu Ssn Cho-Urban1976Owulacji4651106498,3998,041,611,96
Departament Zdrowia i Oświaty USA1976-1978Objawowo-termicznaok. 627––99,90–0,10
Departament Zdrowia i Oświaty USA1976-1978Objawowo-termicznaok. 627––94,33–5.67
Rice, Lanctot1978Objawowo-termiczna10222173699,1093,50,907,50
Klaus1979Owulacji–1228398,7080,001,3020,00
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO)1981Owulacji–1021597,8079,402,2020,60
Barbato i Bertolotti, Włochy1987Podwójnego wskaźnika–814099,5696,400,443,60
Josef Rötzer, Austria1987Objawowo-termiczna–1702699,9099,810,100,19
Frank, Herman1988Objawowo-termiczna–263099,3098,200,701,80
Gerhardt K. Doering, Niemcy–Termiczna–48377–96,9–3,1
Xu, J.X., Zhang D.W, ChRL1988-1990Owulacyjna68811075–98,82–1,18
Franka Hermann,Freundl, Niemcy1991(?)-termiczna255317499,3097,700,702,30
Rotzer, Austria1993Objawowo-termiczna––99,8099,000,201,00
Nanjing, Anhui, Kunmin and Shanghai/Qian et al.

ChRL

1996-1997Owulacyjna99212(m-cy)–99,50–0,05

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 WHO | Family planning
  2. ↑ Konstytucja Duszpasterska O Kościele W Świecie Współczesnym
  3. ↑ Fijałkowski W. Naturalny rytm płodności, PZWL, Warszawa 1981
  4. ↑ 4,0 4,1 http://health.utah.gov/mihp/natural_family_planning.htm
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 Naturalne planowanie rodziny - Naturalne planowanie rodziny - mity i fakty
  6. ↑ 6,0 6,1 Disadvantages of Natural Family Planning - Accord
  7. ↑ Natural Family Planning - Disadvantages - NHS Choices
  8. ↑ Cervical Mucus Test
  9. ↑ What are the disadvantages of using natural family planning? - Sharecare
  10. ↑ 10,0 10,1 Natural family planning (ang.). University of Iowa Health Care Website, 2005-2006. [dostęp 2009-03-05].
  11. ↑ Bogusławska D. (1993). Psychopedagogiczne aspekty naturalnego planowania rodziny. Praca magisterska. Promotor: D Kornas — Biela. Lublin, KUL
  12. ↑ 12,0 12,1 12,2 12,3 AKT MAŁŻEŃSKI - Szansa Spotkania z Bogiem i między Małżonkami
  13. ↑ AKT MAŁŻEŃSKI - Szansa Spotkania z Bogiem i między Małżonkami
  14. ↑ Bullivant Susan B. i in.: Women's sexual experience during the menstrual cycle: identification of the sexual phase by noninvasive measurement of luteinizing hormone (ang.). J Sex Res 41 (1): 82–93, 2004. [dostęp 2009-03-05].
  15. ↑ What Are The Disadvantages Of Natural Family Planning? | LIVESTRONG.COM
  16. ↑ Hatcher R, Trussell J, Stewart F, et al. Contraceptive technology, 19th ed. New York: Ardent Media, Inc.; 2009.; str. 345-346: http://books.google.pl/books?ei=fVFnT668NOSp4gTmvLSoCA&hl=pl&id=txh0LpjjhkoC&dq=Contraceptive+technology%2C+20th+ed.&q=%22users+and+as%22#v=snippet&q=%22users%20and%20as%22&f=false
  17. ↑ Table of Contraceptive Efficacy
  18. ↑ Facts on Contraceptive Use in the United States
  19. ↑ Fertility Awareness Methods - Fertility Awareness-Based Methods

[edytuj] Bibliografia

  1. Allen L. Schirm and others, "Contraceptive Failure in the United States: The Impact of Social, Economic and Demographic Factors," Family Planning Perspectives 14:2 (March/April, 1982) 68-75.
  2. Bielawska-Baturowicz E., Kornas-Biela D., Z zagadnień psychologii prokreacyjnej, Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin 1992.
  3. Döring G.K., "The Reliability of Temperature Records as a Method of Contraception," (Über die Zuverlassigkeit der Temperaturmethode Zur Empfangnisverhutung) Deutsche medizinische Wochenschrift 92:23 (June 9, 1967), 1055-1061. Abstracted in 1968 Yearbook of Obstetrics and Gynecology, p. 354.
  4. Flynn A.M., Brooks M., A manual of natural family planing.; wyd.IV; UNWIN; 1990; Londyn.
  5. Fallace, C. and J., 1976. Family Planning Guide. Smithtown, New York. The Natural Family Planning Association of Long Island.
  6. Fijałkowski W., Rodzicielstwo w zgodzie z naturą, Fundacja „Głos dla życia”, Poznań 1999.
  7. Fijałkowski W., Ojcostwo na nowo odkryte, Bernardinum, Pelplin 1996.
  8. Fijałkowski W., Ekologia Rodziny, Rubikon, Kraków 2001.
  9. Guy, F. and M., 1979. Les Methodes d'Auto-observation. Grenoble. Institut de Recherche sur l'Enfant et le Couple.
  10. Hatcher Robert A. and others, Contaceptive Technology 1984-1985, (New York: Irvington) 1984.
  11. Jaffe Frederick S., "Commentary: Some Policy and Program Implications of 'Contraceptive Failure in the United States,'" Family Planning Perspectives 5:3 (Summer, 1983) 133-142. Delayers (spacers) are reported to have these pregnancy rates with the various methods: Pill, 7%; IUD, 15%; condoms, 21%; diaphragms, 25%; foam, 36%; douche, 47%.
  12. Johnston, J.A.; Roberts, D.B.; and Spencer, R.B., 1978. NFP Services and Methods in Australia: A Survey Evaluation. International Review of Natural Family Planning 2:143-154, 203-224, 328-353, and 3:20-53.
  13. Keefe, E.F., 1962. Self Observation of the Cervix to Distinguish Days of Possible Fertility. Bull. Sloane Hosp. for Women 8:129.
  14. Kippley, J. and S., 1979. The Art of Natural Family Planning. Cincinnati, Ohio. The Couple to Couple League.
  15. Kippley J. i S., Sztuka Naturalnego Planowania Rodziny, LMM, Piaseczno 2004.
  16. Leblanc and Harel, 1977, L'Action Familiale. Ile Maurice.
  17. Marshall, J., 1978. Natural Family Planning. London. Catholic Marriage Advisory Council.
  18. McCarthy, J.J.; Martin, M.C.; and Gildenhorn, M., 1977. The Sympto-Thermal Method. Washington, D.C., The Human Life Foundation of America and the Natural Family Planning Federation of America.
  19. Medina Jorge E., M.D., "Comparative evaluation of two methods of natural family planning in Colombia," Am J. Ob. and Gyn. 138:8 (Dec. 15, 1980) 1142-1147.
  20. Nofziger, M., 1979. A Cooperative Method of Natural Birth Control, 3d edition, Summertown, Tennessee, The Book Publishing Co.
  21. Obara M., Warenik-Szymankiewicz A., Słomko Z., Metody i środki planowania rodziny, w: Ginekologia: podręcznik dla lekarzy i studentów, red. Słomko Z., Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1997;
  22. Pharand-Lapointe, M.; Kavanagh-Jazrawy, F.; Plante-Charron, C.; Parenteau-Carreau, S.; and Doyle, R., 1980. Planning your Family, the S. T. Way. Ottawa, Serena-Canada.
  23. Raith E., Frank P., Freundl D., Naturalne metody planowania rodziny, Springer PWN, Warszawa 1997
  24. Rice, J., and Lanctot, C.A., 1978. Results of a Recent Study of the Sympto-Thermal Method of Natural Family Planning. Linacre Quarterly 45:388.
  25. Rice, F.J.; Lanctot, C.A.; and Garcia-Devesa, 1977. The Effectiveness of the Sympto-Thermal Method of Natural Family Planning. Communication at First International Congress of IFFLP in Cali, Columbia, June 1977.
  26. Rice, F.J.; Lanctot, C.A., "Results of a Recent Study of the Sympto-Thermal Method of Natural Family Planning," Linacre Quarterly 45:4 (November, 1978), 388-391.
  27. Rötzer J., 1978. The Sympto-Thermal Method: Ten Years of Change. The Linacre Quarterly 45:358.
  28. Rötzer J., Sztuka Planowania Rodziny, Vocatio, Warszawa 2005.
  29. Szymański Z. red., Płodność i planowanie rodziny, Wyd. Pomorskiej Akademii Medycznej, Szczecin 2004.
  30. Thyma, P., 1978. The Double-Check-Method of Natural Family Planning. South Deerfield, Mass., Marriage Life Information.
  31. Troszyński M. red., Naturalne Planowanie Rodziny. Podręcznik dla nauczycieli naturalnego planowania rodziny, Polskie Stowarzyszenie Nauczycieli Naturalnego Planowania Rodziny, Warszawa 2006,
  32. Vollman, R.F., 1977. The Menstrual Cycle. Philadelphia/London/Toronto. Saunders.
  33. Wade Maclyn E., Phyllis McCarthy, et al., "A Randomized Prospective Study of the Use-Effectiveness of Two Methods of Natural Family Planning," Am J. Ob. and Gyn. 141:4(Oct 15, 1981) 368-376.
  34. World Health Organization, "A Prospective Multicentre Trial of the Ovulation Method of Natural Family Planning. II. The Effectiveness Phase," Fertility and Sterility 36:5 (November, 1981) 591-598.
  35. Vincent B. et al., Methode Thermique a et Contraception: Approaches medicale et psychosociologique (Paris: Masson, 1967) 52-73.
  36. Willis J., "Comparing Contraceptives," FDA Consumer 19:4 (May, 1985) 28-35.
  37. Mario Jaramillo-Gomez and Juan B. Londono, "Rhythm: A Hazardous Contraceptive Method," Demography 5:1 (1968) 433-438.
  38. The American College of Obstetricians and Gynecologists, Benefits, Risks & Effectiveness of Contraception, 1985.
  39. Bureau of Community Health Services, Natural Family Planning, DHEW Publication No. (HSA) 79-5621.
  40. Presented at 16th International Congress for the Family, Brighton, Eng. 1990
  41. Human Life Foundation Newsletter
  42. World Health Org. Geneva Feb., 1976
  43. www.catholicmind.com
  44. www.ccli.org
  45. www.boma-usa.org
  46. www.woomb.org
  47. www.familyplanning.net
  48. npr.pl
  49. www.embrion.pl/npr
  50. www.rodzina-naturalnie.pl

[edytuj] Linki zewnętrzne

Star of life2.svg

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Zobacz więcej w serwisach WP

Pytamy.pl

Książki

Kobieta

Dzieci.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.

Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.

Zasady ochrony prywatności O Wikipedii Informacje prawne