| Nazaret נצרת | |||
| |||
 Panorama Nazaretu | |||
| Dewiza: brak | |||
| Państwo |  Izrael | ||
| Dystrykt | Północny | ||
| Burmistrz | Ramiz Jaraisy | ||
| Powierzchnia | 14,123 km² | ||
| Wysokość | 320 m n.p.m. | ||
| Ludność (2010) • liczba ludności • gęstość | 72 500 5133 os./km² | ||
| Nr kierunkowy | +972 4 | ||
| Miasta partnerskie |  Częstochowa, Polska Haga, Holandia Neubrandenburg, Niemcy Saint-Denis, Francja Loreto, Włochy Florencja, Włochy Nablus, Autonomia Palestyńska | ||
Położenie na mapie Izraela   Nazaret נצרת | |||
| Na mapach: | |||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons | |||
| Strona internetowa miasta | |||
Nazaret (hebr. נצרת, Nac’rat; arab. الناصرة, En-Nasira; oficjalna pisownia w ang. Nazareth) – największe miasto i stolica administracyjna Dystryktu Północnego w Izraelu.
Miasto jest nieformalną stolicą izraelskich Arabów, którzy stanowią zdecydowaną większość w mieście[1]. W Ewangeliach Nazaret zostało przedstawione jako miejsce dorastania Jezusa Chrystusa, w związku z czym stało się miejscem pielgrzymek chrześcijan.
Spis treści |
Miasto Nazaret jest położone w Dolnej Galilei, wśród wzgórz rozciągających się na północ od Doliny Jezreel. Leży w naturalnej niecce położonej na wysokości 320 metrów n.p.m. na stokach pięciu wzgórz (Nebi Sa’in, Romane, Kufze, Rajme i Szeikh)[2]. Jest położone w odległości 25 kilometrów od Jeziora Tyberiadzkiego i 9 km na zachód od góry Tabor.
W jego otoczeniu znajduje się miasto Nazaret Illit, miasteczka Rejne, Kfar Tavor, Iksal, Jafa an-Naserije i Ilut, moszawy Tel Adaszim i Cipori, oraz kibuce Mizra, Ginegar i Kfar HaHoresz.
Klimat Nazaretu został sklasyfikowany jako śródziemnomorsko-pustynny. Położenie w górzystej okolicy powoduje, że najprzyjemniejszą porą roku jest wiosna i jesień, ze średnimi temperaturami około 20 °C. Latem temperatury dochodzą do 40 °C, chociaż najczęściej wahają się około 30-35 °C. Jednak zimą temperatury spadają nawet do 0 °C, chociaż najczęściej jest około 5 °C. Przeważają wiatry północno-wschodnie i zachodnie, średnio wilgotne. Deszcze rozpoczynają się w październiku i osiągają swoje maksimum w styczniu[3].
Zgodnie z danymi Izraelskiego Centrum Danych Statystycznych w 2008 w mieście żyło 66,4 tys. mieszkańców, z czego 100% Arabowie, w tym 69,6% muzułmanie i 30,4% chrześcijanie[4].
Populacja miasta pod względem wieku (dane z 2006):
| Wiek (w latach) | Procent populacji w % |
|---|---|
| 0-4 | 12,0% |
| 5-9 | 12,9% |
| 10-14 | 10,8% |
| 15-19 | 9,2% |
| 20-29 | 15,4% |
| 30-44 | 19,4% |
| 45-59 | 12,0% |
| ponad 60 | 8,1% |
Źródło danych: Central Bureau of Statistics.
Badania archeologiczne odkryły kultowy ośrodek sprzed ponad 9000 lat (neolit), położony przy Kfar HaHoresh, w odległości około 3 km od Nazaretu[5]. Odnaleziono pozostałości 65 osób pochowanych pod olbrzymimi kamieniami nagrobnymi, które zostały wykonane z bloków białego gipsu o wadze około 3 ton. Udekorowanie czaszek zmarłych jest powodem dla którego archeolodzy przypuszczają, że był to ważny ośrodek kultowy w tamtych czasach[6]. Badania archeologiczne prowadzone na terenie Nazaretu ujawniły pozostałości garncarstwa ze wczesnej epoki brązu (1500 p.n.e.) oraz ceramikę z epoki żelaza (1500-586 p.n.e.)[7]. Należy przypuszczać, że pierwsi mieszkańcy Nazaretu byli Kananejczykami, brak jednak na to potwierdzeń archeologicznych[8]. Brak śladów osadnictwa z okresów asyryjskiego, babilońskiego lub perskiego[9]. Wykopaliska przeprowadzone przed 1931 nie ukazały także „żadnych śladów osadnictwa greckiego lub rzymskiego”[10]. Franciszkanin i archeolog Bellarmino Bagatti, który prowadził dalsze wykopaliska, odkrył rzymskie i bizantyjskie artefakty, które pozwoliły jednoznacznie stwierdzić istnienie osadnictwa od II wieku[11]. Również na podstawie grobów odkrytych w pobliżu wioski możemy wywnioskować, że Nazaret było żydowską osadą w okresie rzymskim[12]; pierwsze groby tego typu prawdopodobnie pojawiły się w Galileli w połowie I wieku naszej ery. W dwóch grobach znaleziono lampy gliniane, szklane naczynia i wazy z pierwszego, trzeciego i czwartego wieku[13].
Wczesne żydowskie źródła milczą o Nazarecie, ale może to wynikać z niskiej pozycji Galilei wśród Żydów żyjących w Judei[14]. Nie wzmiankuje o nim Stary Testament, Talmud ani żydowski historyk Józef Flawiusz. Miasteczko pojawia się dopiero w czasach Jezusa Chrystusa. Ocenia się, że Nazaret liczyło wówczas około 480 mieszkańców[15][16]. Według opisu Ewangelii Łukasza Nazaret było domem Józefa i Marii, rodziców Jezusa Chrystusa. Jest to również miejsce dzieciństwa Jezusa. Przebywał on w Nazarecie do czasu podjęcia się publicznej działalności, którą rozpoczął w wieku 30 lat od przyjęcia chrztu w Jordanie z rąk Jana Chrzciciela. W 1962 w Cezarei Nadmorskiej odkryto listę w języku aramejskim zawierającą spis rodzin kapłańskich, rozesłanych do różnych miejscowości z powodu upadku Jerozolimy i zniszczenia świątyni, z których jedna zamieszkała w Nazarecie; według inskrypcji „kapłani z porządku Elkalira uczynili Nazaret swoim domem”[17].
Zgodnie z tradycją katolicką już w pierwszych latach po śmierci i zmartwychwstaniu Jezusa istniała w Nazarecie silna grupa judeochrześcijan, która spotykała się w domu Maryi i Józefa. Euzebiusz z Cezarei w swojej Historii Kościoła powołuje się na Hegezypa, który w II wieku pisał o krewnych Jezusa z Nazaretu, kiedy opowiada o prześladowaniach za cesarza Domicjana (81-96 n.e.). Następnie krewni Jezusa mieli rozejść się po całym świecie. Archeolodzy znaleźli również miejsce nabożeństw wczesnych chrześcijan (III w.), w tym baptysterium w podłodze pokrytej mozaiką, na której widnieje imię diakona Conona z Nazaretu. Według podania Euzebiusza z Cezarei(Historia Kościoła, t. 1, 7:13-14) w czasie prześladowań za Decjusza (249-251) chrześcijański męczennik Conon powiedział w czasie przesłuchania, że jest z potomków rodziny Chrystusa z Nazaretu w Galilei. W IV wieku w tej niewielkiej osadzie wybudowano pierwszy drewniany kościół, który znajdował się przy jaskini[18]. Hieronim ze Strydonu pisał w V wieku, że Nazaret był zwykłą wsią, której żydowscy mieszkańcy czerpali zyski z handlu z chrześcijańskimi pielgrzymami. Do VI wieku była to żydowska osada[19]. W VI wieku legendy o Marii zaczęły zyskiwać coraz większą popularność wśród chrześcijańskich pielgrzymów przybywających do Palestyny. Wybudowano wówczas w miejscu przypuszczalnego położenia domu Marii trzynawową bizantyńską Bazylikę Zwiastowania z przylegającym do niej konwentem[20]. W 614 Persowie prowadzący wojnę z Bizancjum, najechali na Palestynę. Przeciwko chrześcijanom wystąpili wówczas żydowscy powstańcy pod wodzą Beniamina, którzy zburzyli liczne kościoły i klasztory. W nagrodę za poparcie, Persowie dali Żydom ograniczoną władzę nad Palestyną (lata 614-617). Gdy Bizantyjczycy zaczęli odnosić sukcesy w wojnie z Persami, w 627 Żydzi zawarli tajne porozumienie z cesarzem Herakliuszem. Po zajęciu Palestyny cesarz złamał warunki porozumienia i nakazał mordowanie wszystkich złapanych Żydów. Miejscem szczególnej kaźni było Nazaret, które od 630 przestało być żydowską osadą[21].
W 637 Palestyna została podbita przez Arabów. Następnie I wyprawa krzyżowa rozpoczęła długą epokę konfliktu chrześcijańsko-muzułmańskiego. W tym czasie wioska Nazaret często przechodziła z rąk do rąk, ponosząc przy tym znaczne straty w ludności. W 1099 jeden z rycerzy, Tankred, otrzymał tytuł księcia Galilei. Stolicę swojego księstwa ulokował on w Nazarecie, do którego przeniesiono także diececję z Beisan. Głową diecezji byli arcybiskupowie Nazaretu. W 1187 muzułmanie ponownie przejęli panowanie nad Nazaretem, aby w 1229 utracić miasteczko i ponownie je odzyskać w 1263. Sułtan Bajbars dokonał wówczas zniszczenia wszystkich chrześcijańskich budynków i wygnał z miasteczka całą ludność chrześcijańską. Na ich powrót zezwolił w 1620 druzyjski książę Fachr ad-Din II. Wtedy to franciszkanie otrzymali w darze ruiny katedry krzyżowców. W 1730 wzniesiono nową świątynię, którą zburzono w 1955 i zastąpiono nowoczesną bazyliką pod wezwaniem Zwiastowania Pańskiego (1959, wg projektu Giovanniego Muzio). Podczas II wojny światowej w Nazarecie mieściła się szkoła ochotniczek Pomocniczej Służby Kobiet związanej z armią polską generała Władysława Andersa.
Przyjęta 29 listopada 1947 Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 181 w sprawie podziału Palestyny zakładała, że miasto Nazaret będzie znajdować się w arabskim państwie[22]. Na początku I wojny izraelsko-arabskiej w maju 1948 oddziały Arabskiej Armii Wyzwoleńczej dowodzone przez Fawzi al-Qawuqji przegrupowały się do Nazaretu. Atakowały stąd żydowskie linie komunikacyjne. Podczas Operacji Dekel w dniu 16 lipca 1948 Nazaret został zajęty przez wojska izraelskie. Arabowie poddali miasto nie stawiając właściwie żadnego oporu. W przeciwieństwie do innych miast, izraelskie dowództwo nie przeprowadziło tutaj akcji wysiedlania ludności arabskiej, dzięki czemu Nazaret jest zamieszkały przez Arabów.
Podczas II wojny libańskiej w 2006 miasto ucierpiało od ostrzału rakietowego prowadzonego przez organizację terrorystyczną Hezbollah z terytorium Libanu. Między innymi w dniu 19 lipca na miasto spadło wiele rakiet, zabijając 2 osoby i raniąc 50 osób. Natomiast 28 lipca w rejonie miasta spadło 5 rakiet Khaibir-1 lub Fajr-5 powodując lokalne pożary[23].
| Burmistrz | Lata sprawowania urzędu |
|---|---|
| Jusuf Mohamed Ali Al-Fahum | 1948-1954 |
| Amin-Slim G’rg’ora | 1954–1959 |
| Seif A. Dean A. Zoubi | 1959–1965 |
| Abdul Aziz Zoubi | 1965–1966 |
| Komitet | 1966–1967 |
| Musa Ktilo | 1967-1971 |
| Seif A. Dean A. Zoubi | 1971-1974 |
| Komitet | 1974-1975 |
| Tawfik Ziad | 1975-1994 |
| Ramiz Jaraisy | 1994-nadal |
Nazaret jest stolicą administracyjną Dystryktu Północnego. Obecnym burmistrzem miasta jest Ramiz Jaraisy.
Nazaret posiada następujące miasta partnerskie: Neubrandenburg w Niemczech, Częstochowa w Polsce, Loreto i Florencja we Włoszech, Haga w Holandii, Saint-Denis we Francji oraz Nablus w Autonomii Palestyńskiej.
Jego stale rozwijająca się ku wschodowi dzielnica żydowska zamieszkana przez emigrantów nosi nazwę Nazaret Illit (tzn. górna).
W ostatnich latach wyłożono znaczne sumy na renowację uliczek i domów Nazaretu, dzięki czemu to typowo arabskie miasteczko zyskało wiele uroku. Wśród labiryntu wąskich uliczek znajduje się arabski Stary Rynek (arab. السوق القديمي, Il suq il-qadeemi), wokół którego znajdują się najważniejsze religijne zabytki miasta. Najważniejszym chrześcijańskim kościołem jest Kościół Zwiastowania. Według tradycji katolickiej, stoi on w miejscu w którym archanioł Gabriel zwiastował Marii narodzenie Jezusa (Ewangelia Łukasza 1:26-31). Cerkiew prawosławna Św. Gabriela znajduje się w miejscu alternatywnego zwiastowania narodzin Jezusa. Kościół melchicki posiada kościół wybudowany w miejscu, w którym prawdopodobnie stała synagoga, w której nauczał Jezus. Kościół Św. Józefa stoi w tradycyjnej lokalizacji warsztatu Józefa, opiekuna Jezusa. Kościół Mensa Christi upamiętnia miejsce w którym według tradycji Jezus spotał się z apostołami po swoim zmartwychwstaniu. Na wzgórzu górujacym nad miastem wznosi się Bazylika Jezusa Młodzieńca, wzniesiona przez salezjanów[24].
Z obiektów muzułmańskich znajdujących się w Nazarecie najważniejszym jest Biały Meczet (al-Abiad). Został on wzniesiony w 1808 i miał symbolizować nową erę pokoju pomiędzy mniejszościami narodowymi żyjącymi w Nazarecie. Meczet Pokoju (al-Salam) jest pierwszym współczesnie wybudowanym meczetem w mieście. Do 1960 jedynym meczetem w Nazarecie był Meczet Biały. Meczet al-Sheikh Amer został wybudowany w bezpośrednim sąsiedztwie Bazyliki Zwiastowania i klasztoru żeńskiego. Szejk Amer był bratankiem słynnego Saladyna, który pokonał Krzyżowców. Meczet Nabi Sa’in wzniesiono w najwyższym punkcie Nazaretu. Jest to wspaniałe miejsce do podziwiania panoramy Doliny Jezreel[25].
Tutejsza drużyna piłkarska Maccabi Akhi Nazareth F.C. gra w II lidze krajowej. Rozgrywki prowadzi na stadionie Ilut, który może pomieścić 5 tys. widzów. Klub został założony w 1967 i jest jednym z ważniejszych arabskich klubów sportowych działających w Izraelu[26].
Miasto jest ważnym węzłem komunikacyjnym Dolnej Galilei. Wzdłuż wschodniej granicy miasta przebiega droga ekspresowa nr 75 (Hajfa-Nazaret), która w południowej części miasta krzyżuje się z drogą ekspresową nr 60 (Beer Szewa-Nazaret), a w północnej części krzyżuje się z drogami nr 700 i 754. Jadąc nimi na północ dojeżdża się do drogi ekspresowej nr 79 (Kirjat Bialik-Meszded).
| |||||||||||||
